Кіріспе

Француз дипломы

Бакалавриат (bakaloʁea;), Францияда көбінесе «бак» деп аталатын, француз ұлттық академиялық біліктілігі. Студенттер орта білімді аяқтағаннан кейін (лицейдің соңында) белгілі бір талаптарды орындау арқылы оны алуға құқылы. Бұл емтихан император Наполеон Бонапарттың 1808 жылғы 17 наурыздағы қаулысымен қазіргі түрінде енгізілгенімен, оның тамырлары алғашқы ортағасырлық француз университеттеріне дейін жетеді. Француз заңына сәйкес, бакалавриат – бірінші академиялық дәреже, ол орта білімді аяқтағанын көрсетеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бакалавриатты университеттердегі толық профессорлар басқарады. Еуропаның басқа елдерінде де осыған ұқсас академиялық біліктіліктер бар: Германияда – Abitur, Италияда – maturità, Испанияда – bachillerato. Сондай-ақ, Еуропалық бакалавриат та бар, оны студенттер Еуропалық мектеп білімін аяқтағаннан кейін тапсырады. Францияда бакалавриаттың үш негізгі түрі бар, олар мазмұны және алу орындары бойынша өте әртүрлі: бакалавриат général (жалпы бакалавриат), бакалавриат technologique (технологиялық бакалавриат) және бакалавриат professionnel (кәсіптік бакалавриат).

Baccalauréat général: ғылыми серия (S)

S бағыты студенттерді медицина, инженерия және табиғат ғылымдары сияқты ғылыми салаларда жұмыс істеуге дайындайды. Ғылым студенттері математика, физика және химия, компьютерлік ғылымдар немесе Жер және тіршілік ғылымдарының біріне мамандануы керек. Осы бағытта оқитын студенттер физика мен химия, математика, Жер және тіршілік ғылымдары бойынша жақсы нәтиже көрсетуі тиіс, сондай-ақ мүмкіндігі болса, инженериялық ғылымдар мен компьютерлік ғылымдар бойынша да жақсы нәтижелерге қол жеткізуі керек. Пәндердің салмағы Емтихан форматы Ұзақтығы Күтілетін пәндер Француз тілі 2 Жазбаша 4 сағат Француз тілі 2 Ауызша 30 минут дайындық + 20 минут Жеке зерттеу жұмысы (TPE) 2c Ауызша және жазбаша Студенттер ғылыммен байланысты пәнді таңдауы керек. Олар оны файл түрінде (әдетте 30 бет шамасында) жинақтап, бірнеше профессорларға ұсынады, олар оған 20 баллдық жеке баға қояды. Әр студентке 5 минут уақыт беріледі. Бұл емтиханды әдетте 3 (немесе кейде 4) студенттен тұратын топтар дайындайды. Сонымен қатар, олар жобаға қатысқандары туралы 2 беттік эссе жазуы керек. Студенттің бағасы ұсынған құжаттарына, ауызша баяндамасына және қажет болған жағдайда, алған практикалық тәжірибесіне негізделген. Сайып келгендегі пәндер Тарих және география 3 Жазбаша 3 сағат Математика 7 немесе 9 Жазбаша 4 сағат Физика және химия 6 немесе 8 Жазбаша және зертханалық 3,5 сағат + 1 сағат Жер және тіршілік ғылымдары 6 немесе 8 Жазбаша және зертханалық 3,5 сағат + 1,5 сағат Инженериялық ғылымдар >4 + 58 сағат (электроникаға 1 сағат, механикаға 1 сағат, тәжірибелік жұмыстарға 4 сағат және TPE немесе PPE-ге 2 сағат) Биология және экология 5 + 2 3,5 сағат + 1 сағат Бірінші шетел тілі (LV1) 3 Жазбаша 3 сағат Екінші шетел тілі (LV2) немесе Өңірлік тіл (LVR) 2 Жазбаша 2 сағат Философия 3 Жазбаша 4 сағат Дене шынықтыру 2 Жыл сотындағы орташа балл Мамандықтар Математика немесе Физика және химия немесе Жер және тіршілік ғылымдары немесе Компьютерлік ғылымдар 2b Ауызша немесе зертханалық (математикадан басқа) 1 сағат (компьютерлік ғылымдар үшін 20 минут) Қосымша дене шынықтыру 2 Жыл сотындағы орташа балл Қосымша пәндерd Шетел тілі 2c немесе 3c Ауызша немесе жазбаша (тілге байланысты) 20 минут немесе 2 сағат Өңірлік тіл Ауызша 20 минут Латын тілі Ауызша 15 минут Көне грек тілі Ауызша 15 минут Дене шынықтыру Жыл сотындағы орташа балл немесе емтихан Өнер Ауызша 30–40 минут Еуропалық шетел тілі (Langue Vivante Européenne): Жоғары деңгейдегі тіл + сол тілдегі қосымша сабақ (мысалы, тарих немесе биология) 1° (+ дипломда арнайы атау) Ауызша 40 минут.

Технологиялық бакалавр

Технологиялық бакалавриат – француз бакалавриаттарының үш бағытының бірі. Ол технологиялық лицейде алынады. Оқу жоспары индуктивті ойлау және тәжірибелік жұмыстарға негізделген. Ол студентке жұмыс істеуге немесе қысқа мерзімді техникалық білім алуға (зертханалық, дизайн және қолданбалы өнер, қонақ үй және мейрамхана шаруашылығын басқару және т.б.) мүмкіндік береді. Қазіргі таңдағыда оның сегіз бөлімі бар: STMG (Менеджмент ғылымдары мен технологиялары), ST2S (Денсаулық сақтау ғылымдары мен технологиялары), STI2D (Өнеркәсіп ғылымдары мен технологиялары және тұрақты даму), STD2A (Дизайн және қолданбалы өнер ғылымдары мен технологиялары), STHR (Қонақжайлылық индустриясы және бизнес), STL (Зертхана ғылымдары мен технологиялары), STAV (Агрономия және тірі организмдер ғылымдары мен технологиялары), S2TMD (Театр, музыка және би ғылымдары мен технологиялары).

Кәсіптік бакалавр

Кәсіптік бакалавриат жұмыс өміріне жылдам бейімделуге мүмкіндік береді. Ол кәсіби лицейде алынады. Кәсіптік бакалавриатқа шамамен 100 мамандық кіреді: былғары бұйымдар жасау; құрылыс техникашысы; өнеркәсіптік жабдықтарды күтіп ұстау және жөндеу; аспаз; жүк көлігі жүргізушісі; ет шабушы; және т.б.

Формат

Бакалавр жалпы білім беру бағдарламасының емтиханы лицейдің соңғы екі жылында – première және terminale кезеңдерінде өтеді. 2021 жылдан бастап тестілеулердің көп бөлігі үздіксіз бақылауда жүргізіледі. Көптеген емтихандар эссе түрінде беріледі. Студентке бірнеше беттік, нақты дәлелдермен негізделген жұмысты аяқтау үшін жеткілікті уақыт беріледі (емтиханға байланысты, екіден бес сағатқа дейін). Беттердің саны емтиханнан емтиханға өзгеше болуы мүмкін, бірақ әдетте барлық жауаптар жазылып, түсіндіріліп, негізделуі тиіс. Математика және ғылым пәндерінен емтихандар – мәселелер жиынтығынан тұрады, бірақ кейбір ғылым сұрақтарына эссе түрінде жауап беру қажет. Шет тілдерінен емтихандарда көбінесе қысқаша аударма бөлімі болады. Математика және Жер және тіршілік ғылымдары пәндерінен емтихандарда кейде бірнеше нұсқадан таңдаулы сұрақтар (бірнеше таңдаулы сұрақтар) кездесуі мүмкін, бірақ мұндай жағдай сирек, және олар емтиханның басым бөлігін құрамайды. Бакалавр жалпы білім беру бағдарламасының студенттері жеке зерттеу жобасымен (travaux personnels encadrés немесе TPE) жұмыс істеуі керек. Бұл жоба олардың таңдаған мамандықтарына қатысты болады және профессорлық-оқытушылық құрамның мүшесінің жетекшілігімен жүзеге асырылады. Ауызша емтихан мұғалімдерден құралған комиссияның алдында өтеді. Сонымен қатар, тілдер бойынша ауызша емтихандар, ғылым немесе өнер саласындағы практикалық жұмыстар, немесе спорттағы физикалық бағалаулар да қарастырылады. Франциядағы бакалавриат материалдары белгілі бір бағыттағы барлық студенттер үшін бірдей болады. Материалдың құпиялылығы жоғары деңгейде сақталады, емтихан салынған конверттерді мектеп әкімшілігінің жоғары лауазымды өкілі (әдетте директор немесе орынбасары) емтихан тапсырушылардың алдында емтихан басталар алдында бірнеше минут бұрын ашады. Бұл процедура әрбір пән бойынша, барлық бағыттар үшін бірдей. Студенттердің әдетте жеке нөмірлері мен орындықтары болады. Нөмір емтихан материалдарының барлығына жазылады, ал емтихан парағының жоғарғы оң жақ бұрышы бүгіліп, жабылып, студенттің аты-жөні жасырылады. Осылайша, анонимділік сақталады. Әдетте, емтихан жұмыстарын сол ауданның немесе одан да кең ауқымдағы академияның оқытушыларының бірі тексереді. Мүдделердің қақтығысын болдырмау үшін, студентке немесе студенттер тобына дәріс берген мұғалім сол емтиханды бағалай алмайды. Сонымен қатар, емтиханды тексерушілердің объективтілігін арттыру мақсатында тест анонимді түрде өткізіледі. Тексеруші тек сериялық нөмірі бар емтихан парағын ғана көреді, жеке тұлғаны анықтайтын барлық материалдар алынып тасталады және олардың пайда болуына тыйым салынады, осылайша жынысына, дініне, ұлттық тегіне немесе этникалық қатыстылығына негізделген кез келген жағдайды болдырмауға болады. Ағылшын GCSE, шотландтық Standard Grades және американдық SAT емтихандарынан айырмашылығы, француз бакалавриаты толыққанды стандартталған тест емес. Көптеген жауаптар, тіпті биология сұрақтарына да, эссе түрінде берілгендіктен, бағалар әрбір тексерушіге байланысты өзгеше болуы мүмкін, әсіресе философия және француз әдебиеті сияқты пәндерде. Студенттер әдетте француз тілі мен әдебиетінен емтиханды première кезеңінің соңында тапсырады, өйткені бұл пән terminale кезеңінде оқытылмайды, оның орнына философия оқытылады. Бұл емтиханның жазбаша бөлімімен қатар ауызша бөлігі де бар. Ауызша емтиханда première кезеңінде оқыған шығармалар қарастырылады. Алайда, L бағытындағы студенттер terminale кезеңінде де әдебиеттен емтихан тапсырады.

Тегістеу жүйесі

Бакалавриаттың әр мамандығының өзіне тән, әртүрлі салмаққа (коэффициентке) ие пәндер жиынтығы болады. Бұл кейбір пәндерді басқаларынан маңыздырақ етуге мүмкіндік береді. Мысалы, ЭС мамандығында экономика және әлеуметтік ғылымдар табиғаттану ғылымдарынан ауыррақ салмаққа ие, сондықтан біріншісі екіншісінен маңыздырақ. Студенттер көбінесе салмағы жоғары емтихандарға жақсы дайындалады, себебі осы емтихандарда алған бағалары жалпы бағасына үлкен әсер етеді. Бакалавриатты аяқтау және/немесе құрметті диплом алу жалпы бағаны есептеу арқылы шешіледі.

Халықаралық француз бакалавриат

Жалпы бакалавриат бірнеше қосымша нұсқаларды ұсынады. Ең танымал кіші тобы – француз халықаралық бакалавриаты (2022 жылға дейін «опцион интернационал дю бакалавриат», OIB деп аталды). Кейде «француз халықаралық бакалавриаты» деп аударылатын бұл бағдарлама Халықаралық бакалавриаттан (IB) мүлдем бөлек. OIB француз ұлттық емтиханына қосымша пәндерді қосады. Студенттер L, ES немесе S бағыттарының бірін таңдайды. Бұл бағдарлама ерекшеленеді, себебі студенттер шет тілінде әдебиет, тарих және география пәндерін екі жыл бойы оқиды. Оқу жоспары мен емтихан жүйесі мақсатты елдің ұлттық емтиханының үлгісімен жасалған. Мысалы, Кембридж университеті басқаратын Британдық бөлімі, ағылшын, тарих және география пәндерінен A деңгейіне сәйкес бағдарламаларды ұсынады. Сондықтан, бұл біліктілікті толыққанды алу үшін екі тілді білу қажет. Бүгінгі күнгі дерек бойынша, 14 түрлі тілді қолдайтын 16 бөлім бар: американдық, араб, британдық, (Қытайдың материктік бөлігі), даниялық, голланд, неміс, итальян, жапон, норвегиялық, поляк, португал, бразилиялық, орыс, испан және швед тілдері. Терминаль сыныбының соңында OIB студенттері әдебиет және тарих/география пәндерінен қосымша емтихан тапсырады. Әр емтиханның жазбаша және ауызша бөлімі бар, ал 2024 жылдан бастап бөлімнің еліне қатысты еркін тақырыптағы жобаға арналған ауызша емтихан да қосылды, ол «Connaissance du monde» деп аталады. Бұл емтихан бакалавриаттың соңғы бағасында үлкен салмаққа ие, бірақ OIB студенттеріне қосымша ұпай берілмейді. Жалпы алғанда, бұл студенттер басқа жалпы бакалавриат студенттерінен көбірек жұмыс істейді (аптасына қосымша 10 сағатқа дейін сабақ, оған қоса көптеген оқу және үй тапсырмалары), және олардың көпшілігі шетелдік университеттерге түседі. Университетке қабылдау комиссиясы OIB бітірушілерге стандартты француз бакалавриатын бітірушілерге қарағанда талаптарды жеңілдетуді қарастырады, себебі OIB бағдарламасының талаптары жоғары. Бұл мектептерге баратын студенттердің саны салыстырмалы түрде аз болғандықтан, олар әдеттегі лицейлерге қарағанда кеңірек аумаққа таралады. Соның салдарынан, көптеген студенттер ұзақ қашықтықтан жүруге мәжбүр, бір бағытқа бір сағаттық сапар жиі кездеседі. OIB бағдарламасымен байланысты ұзақ сапарлар, ұзақ күндер және артқан жұмыс жүктемесі студенттерге үлкен талаптар қояды. Көптеген студенттер бұл жүктемені көтере алмайды және стандартты француз бакалавриатын ұсынатын мектептерге ауысады. Сондықтан, көптеген адамдар OIB біліктілігін өте қиын деп санайды және ол тек академиялық жетістіктерді ғана емес, сонымен қатар табандылық пен еңбекқорлықты көрсетеді.

Түрлі тілдер

Шетелдік немесе аймақтық тілді білу деңгейін тексеру үшін студенттер мына тілдердің ішінде таңдау жасай алады (бірақ барлық мектептерде мүмкін емес): шет тілдері – ағылшын, неміс, араб, армян, камбоджа, қытай, дания, испан, фин, қазіргі грек, иврит, итальян, жапон, голланд, норвег, поляк, португал, орыс, түрік, вьетнам; және аймақтық тілдер – баск, бретон, каталон, корсика, овернь, гаскон, лангедок, лимузен, ницард, провансаль, виваро-альпі, Эльзас аймақтық тілдері, Мозель аймақтық тілдері, албан, бербер, болгар, камбоджа, корей, хорват, хауса, хинди, венгр, индонезия, малайзия, лаос, литва, македон, мадагаскар, парсы, фула, румын, серб, словак, словен, швед, суахили, тамил, чех.

Реформалар

2021 жылы жалпы білім беру бакалавриаты реформаланды. 2017 жылдың қарашасынан бері министр Жан Мишель Бланкер бастаған бастама білім беру саласының көптеген өкілдерін біріктіріп, бұл жүйені емтихан санын азайту (қазір тек төрт) және ауызша емтиханмен байланыстырып жаңартты. Ескі бағыттар (S, ES және L) да жойылды, ал студенттің соңғы бағасының 40% оқу жылы бойындағы жетістіктеріне байланысты болады, бұрынғыдай тек қорытынды емтиханға ғана емес.

Еуропалық бөлім

Еуропалық бөлім – француз орта мектептерінде француз тілінен өзге еуропалық тілде пән оқыту мүмкіндігі. Бұл оқушыларға оқыған тілінде сабақтардың көлемін арттыруға да мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл тілдің қолданылатын елінің мәдениеті туралы көбірек білуге жағдай жасайды. Мысалы, егер тарихты испан тілінде оқыса, Испания және Орталық және Оңтүстік Америка тарихына баса назар аударылады. Мұғалімдер сабақтарды ағылшын, неміс, итальян немесе испан тілдерінде жүргізеді. Оқу бітіру емтиханында (бакалавриатта) оқушылар "Еуропалық бөлім" деген қосымша белгі алуы мүмкін. Мұндай белгі алу үшін олар тілден емтиханда кемінде 12 балл, ал сол тілдегі пәннен қосымша ауызша емтиханда кемінде 10 балл алуы керек. Мысалы, испан тілінде тарихты қосымша пән ретінде таңдаған оқушылар, испан тілінде тарих оқымайтын сыныптастарымен бірге испан тілінен емтихан тапсырып, кемінде 12/20 балл жинауы тиіс. Содан кейін олар испан тілінде тарихтан ауызша емтихан тапсырып, кемінде 10/20 балл алуы керек.

Қосымша тексеру

8 мен 10 арасында орташа баға алған студентке түзету емтиханына (екінші топ деп те аталады) қатысуға рұқсат беріледі, студенттің таңдауы бойынша екі пәннен қосымша ауызша емтихан тапсырылады. Егер студент сол емтихандарда жиынтық салмақты бағаны 10-ға дейін көтере алса, бакалавр дипломын алады. Ауызша емтихандардан 10 балдан төмен алған студент лицейдің соңғы сыныбын (терминаль) қайталап оқи алады. Студенттер қыркүйекте емтиханды толығымен қайта тапсыра алмайды; қыркүйектегі емтихандарды тек маусымдағы емтихандарды ауыр себептерге байланысты (мысалы, ауру) тапсыра алмаған студенттер ғана тапсыра алады.

Ескерту

Формула Канаданың Оттава қаласындағы француз лицейі Lycée Claudel сайтынан алынған және тек канадалық, тіпті Онтарио провинциясының пайыздық бағаларына сәйкес болуы мүмкін. Онтариода 80% баға американдық шкала бойынша "А" саналады және студентке Онтарио ғылымдарының дипломы табыс етіледі. 90% баға американдық шкала бойынша A+ болып есептеледі, құрметті баға ретінде қарастырылады және студентті мемлекеттік стипендиялар мен шәкіртақыларға автоматты түрде іліктейді. Бұл формула тек салыстыру мақсатында қолданылуы керек.