Джон Маккаллум: Канада саяхатшысының өмірбаяны мен мансабы

Кіріспе

Канадалық саясаткер

Джон Маккалум (1950 жылдың 9 сәуірінде туған) – канадалық саясаткер, экономист, дипломат және бұрынғы университет профессоры. Бұрынғы Либералдық партиядан парламент депутаты болған Маккалум 2017 жылдан 2019 жылға дейін Қытайдағы Канада елшісі қызметін атқарды. 2019 жылы премьер-министр Трюдо оны отставкаға кететіндей етіп сұрады. Депутат ретінде ол Маркхэм—Торнхилл сайлау округін өкілдік етті, ал бұрын Маркхэм—Юнионвилл және Маркхэм округтерін өкілдік еткен. Ол Канада Королінің жеке кеңесінің мүшесі. 2000 жылы саяси мансабын бастаған тәжірибелі федералды саясаткер Маккалум Либералдық партиясының премьер-министрлері Жан Кретьен, Пол Мартин және Джастин Трюдо үкіметтерінде қызмет етті. Маккалум бұрын Мемлекеттік хатшы (Халықаралық қаржы институттары), Ұлттық қорғаныс министрі, Ардагерлер істері министрі және Иммиграция, босқындар мен азаматтық мәселелер министрі болып жұмыс істеген.

Ерте өмір және білім

Маккалум Монреаль қаласында, Квебек провинциясында Джоан (Пэттесон) мен Александр Кэмпбелл Маккалумның ұлы ретінде дүниеге келді. Орта білімін Сельвин Хаус мектебінде және Тринити колледжінде алды. Кембридж университетінің Квинс колледжінен бакалавр, Париж I университетінен жоғары білім дипломы және Макгилл университетінен экономика ғылымы бойынша доктор ғылымы дәрежесін алған.

Академиялық мансабы (1976-1994)

Маккалум 1976 жылдан 1978 жылға дейін Манитоба университетінде, 1978 жылдан 1982 жылға дейін Саймон Фрейзер университетінде, 1982 жылдан 1987 жылға дейін Монреаль Квебек университетінде және 1987 жылдан 1994 жылға дейін Макгилл университетінде экономика профессоры болды. Ол Канада Корольдік әскери колледжінің құрметті мүшесі, студент. Ол сондай-ақ Макгилл университетінің гуманитарлық факультетінің деканы болды, оның болашақ басшысы Джастин Трюдо сол жерде студент болған кезде. Кейін ол Канада Корольдік банкінің аға вице-президенті және бас экономисі болды. Оның ең ықпалды академиялық еңбектерінің бірі – "Американ экономикалық шолу" журналында жарияланған мақаласы, онда саудадағы "өз үйге бейімділік" тұжырымдамасы енгізілді. Бұл стандартты экономикалық модельдердің болжамымен салыстырғанда, ел ішіндегі сауда, елдер арасындағы саудадан көп пе деген халықаралық пікірталасқа бастады. Макгилл университетінің гуманитарлық факультетінің деканы ретінде Маккалум Канаданы зерттеу институтын құру үшін Чарльз Бронфманнан 10 миллион долларлық қаржы алды. Ол сондай-ақ 1990-шы жылдардың басындағы ұлттық бірлік туралы пікірталастарға қатысып, К.Д. Хоу институтының "Канада дөңгелегі" сериясын редакциялады және Квебек Ұлттық Ассамблеясында сол кездегі оппозиция жетекшісі Жак Паризомен пікір алмасты.

Жеке сектордағы мансап (1994-2000; 2019 жылдан бастап)

Маккалум алты жыл бойы Канада Корольдік банкінің бас экономисі болды. Ол банк басшы экономистерінің ең көп БАҚ-та жариялануын тұрақты түрде қамтамасыз етті және CBC телеарнасының "The National" бағдарламасында экономикалық сарапшы ретінде жиі пайда болды. Ол әлеуметтік мәселелерге де белсенді қатысты, әсіресе 1997 жылы Канада Корольдік банкі ұйымдастырған, бизнес-қоғамдастықты 1996 жылғы Аборигендер жөніндегі Корольдік комиссияның ұсынымдарымен үйлестіруге бағытталған конференцияда. Оның сол конференциядағы "Ешбір шара қабылдамаудың құны" атты баяндамасы он жыл өткен соң "Абориген Таймс" журналында ерекше аталып өтті. 2020 жылдың шілдесінде Маккалумның Канадаға иммиграцияға көмектесетін қытайлық "Вайлиан" тобында жұмыс істеуі оппозициялық депутаттар мен "Демократиялық бақылау" ұйымынан Маккалумды Мүдделер қақтығысы туралы заңды бұзуы мүмкін деген күдікпен Этика жөніндегі комиссардың тергеуін жүргізуді талап етуге әкелді.

Парламент мүшесі (20002017)

МакКаллум Нельсон Манделаны Канада тарихындағы екінші құрметті азамат ретінде сәтті ұсынды. МакКаллум Канададағы бір жынысты некелер тақырыбындағы пікірталасқа белсенді қатысты. 2003 жылдың тамызында Edmonton Sun газетіне берген сұхбатында: "Егер адамдар бір нәрсе жасағысы келсе және ол басқа адамдарға зиян келтірмесе, ешкімнің құқығын шектемесе, біз оларға рұқсат беруіміз керек. Неге болмас?" деді. Сондай-ақ, 2005 жылдың 21 наурызында бір жынысты некелерге қатысты дауыс беруге дейінгі соңғы пікірталасқа маңызды үлес қосты:
Менің ойымша, біз өзге азаматтарымыздың құқықтарын кеңейтуге тырысуымыз керек, әрине, бұл басқалардың құқықтарын кемсітпесе. Қоғамға толық қатысудан ешбір топты шеттетуге болмайды. Парламент мүшелері ретінде біз "неліктен осы құқықты кеңейтуіміз керек?" деп сұрамай, "неліктен осы құқықты кеңейтуіміз керек?" деген сұрақ қоюымыз керек. Негізгі құқықтарды шектеуді қалайтындардың дәлелдеу жүгінде болуы тиіс. Көптеген канадалықтар осы екі принципті де қабылдағысы келеді: некеге қатысты дәстүрлі ұғымды сақтау және азшылықтардың құқықтарын қорғау. Бірақ бүгін мен жеткізгім келген мәні мынада: екеуін де жасау мүмкін емес. Екі жақтың да талабын қанағаттандыра алмаймыз. Дәстүрлі неке мен азшылықтардың құқықтарын қорғау арасында таңдау жасауымыз керек.

Қорғаныс министрі (2002-2003)

Жан Кристианның қорғаныс министрі ретінде Маккалум он жылдан астам уақыттан бері көрілмеген ең ірі қорғаныс бюджетінің ұлғаюын ($1 миллиард) қамтамасыз етті, бұл төмен басымдықты шығындарды қысқартқаннан түскен $200 миллиондық үнемге байланысты болды. Ол сондай-ақ, әскери қызметте көзін немесе мүшесін жоғалтқан әскери қызметшілерге, бірақ тек полковник немесе жоғары шендегілерге ғана $250,000-ға дейін төленетін теңсіздікті кері қайтарды. Енді Канада Қарулы Күштерінің барлық әскери қызметшілері шендеріне қарамастан, осы жоспарға қол жеткізе алады. Германиямен бірлесіп жұмыс істеп, ол НАТО-ны Ауғанстанның Кабул қаласындағы қауіпсіздік миссиясын өз мойнына алуға сәтті көндірді, сонымен бірге миссияның басшылығын Канадаға жүктеді. Бюджеттік қаражатты бөлуде әскери-теңіз күштері мен әуе күштерінен гөрі армияға басымдық беру керектігін де ол анықтады. 2002 жылы Ұлттық қорғаныс министрі қызметін атқарып жүргенде, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада Қарулы Күштері үшін шешуші және ұлттық маңызы бар операция болған 1942 жылғы Диппе шабуылы туралы ешқашан естімегенін мойындағандықтан, көпке танылып, сынап-жарғыланды. Қызығы, ол «National Post» газетінің редакторына хат жазды, бірақ одан әрі қателік жіберіп, 1917 жылғы Франциядағы Вими биіктігіндегі шайқаста Канаданың қатысуын 1940-1944 жылдардағы Виши Франциясымен шатастырды. Тарихи білімсіздікке байланысты туған ашу-ыза мен әзіл-қалжыңдар баспасөзді қамтыды. 2002 жылдың қараша айында, әлі де қорғаныс министрі болып қызмет етіп жүрген Маккалум тағы да дауға ұшырады, өйткені әуежай қызметкерлері оның аузынан алкогольдің күшті иісі сезілгендіктен Air Canada рейсіне отыруға рұқсат бермеді. Маккалум осы оқиғаның нәтижесінде толығымен ішімдіктен бас тартқанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ салмақ тастап, темекі шегуді тоқтатуды жоспарлаған. 2003 жылдың қаңтар айында Маккалум Канада әскерлері консервативті депутат Элси Уэйннің киімдерін кию арқылы «достық отқа» түспеуі мүмкін екенін ұсынды. Кейін Маккалум Палата ішінде де, сыртында да сөйлеу тілінде дұрыс емес сөздер қолданғаны үшін кешірім сұрады, бұл оқиғаның қызығушылығынан болғанын айтты және Уэйн оның кешірімін қабылдады.

As Defence Minister under Jean Chrétien, McCallum achieved what was then the largest increase in the annual defence budget ($1 billion) in more than a decade in return for offering up $200 million in savings from reducing low priority spending. He also retroactively reversed an inequity which awarded up to $250,000 to military personnel who lost their eyesight or a limb while on active service but only to those with the rank of colonel or above. Now all Canadian Forces members are covered by the plan regardless of rank. Working with Germany, he successfully persuaded NATO to take control over the security mission in Kabul, Afghanistan, while also ensuring that the mission was led by Canada. He also determined that the army, rather than the navy or air force, was to be the top priority in budget allocations. He became widely known and criticized in 2002 when he admitted, while serving as the Minister of National Defence, that he had never heard of the 1942 Dieppe raid, a fateful and nationally significant operation for Canadian Forces during the Second World War. Ironically, he wrote a letter to the editor of the National Post in response, but committed a further gaffe, confusing Canadian participation in the 1917 Battle of Vimy Ridge in France with Vichy France from 1940 to 1944. Response at the continued historical ignorance prompted outrage and humour among the press. In November 2002, while still serving as Defence Minister, McCallum encountered further controversy when officials refused to allow him to board an Air Canada flight because his breath smelt heavily of alcohol. McCallum announced soon thereafter that the incident prompted him to abstain completely from alcohol consumption. He reportedly also intended to lose weight and give up smoking. In January 2003, McCallum suggested Canadian troops could avoid so called "friendly fire" incidents by wearing some of female Conservative MP Elsie Wayne's clothes. McCallum later apologized both inside and outside the House of Commons for using inappropriate language, blaming the excitement of the moment, and had his apologies accepted by Wayne.

Көлеңкелік кабинетінің иммиграциялық сыншысы (2006-2015)

2006 жылы қаңтарда Стивен Харпер басшылығымен консерваторлар билікке келген кезде Маккалум иммиграция жөніндегі сыншы болып тағайындалды. Оппозицияда болған кезінде Маккалум мырза Пекинге жақын топтардың қаржаты есебінен Қытайға жиі саяхаттай бастады. Маккалум Пекинге ыңғайлы бизнес топтарынан, мысалы, Канаданың Фуцзянь қауымдастықтары конфедерациясынан 73 300 долларлық сапарлар жасады.

Иммиграция министрі (2015-2017 жж.)

2015 жылдың 4 қарашасында ол жаңадан сайланған 29-шы Канада үкіметінде иммиграция, босқындар және азаматтық мәселелер министрі болып тағайындалды. Жоғары дәрежелі министр ретінде Маккалум премьер-министрдің денсаулығына қатысты кезектілікте төртінші болып тұрды. Иммиграция министрі ретінде ол Сирия дағдарысы кезінде сириялық босқындарды қабылдауды басқарды. Маккалум Пекиндегі лауазымға өте құлшынып отырғанын айтты, себебі Қытаймен жеке байланыстары тым күшті, өйткені оның бұрынғы сайлау округі Маркхемнің халқының басым бөлігі – қытай ұлтынан, ал оның әйелі мен балалары да қытай текті. 2019 жылдың 23 қаңтарында Маккалум Маркхэм, Онтариодағы қанадалық қытай тіліндегі және мемлекеттік қытай ақпарат құралдарына АҚШ-тың ұстау және экстрадициялау туралы талабына қатысты пікір білдірді, нәтижесінде Huawei компаниясының төрағасының орынбасары Мэн Ванчжоу сот шешімін күтіп отырды. АҚШ Мэн Ванчжоудың Иранға қарсы АҚШ санкцияларын бұзғанын мәлімдеді. Канаданың федералды үкіметі сот тәртібін сақтауға міндетті екенін және ұстаудың саяси мақсаты жоқ екенін қайта растады. Маккалум бұл экстрадициялық талапқа қарсы Мэннің қорғанысын күшейте алатын белгілі фактілерді медиамен бөлісті. Оған президент Дональд Трамптың саяси араласуы да кірді, ол Канаданың сот жүйесінің беделін түсірді, соның салдарынан Канаданың бұрынғы ұстанымына қайшы келіп, оны саясиландырды. Маккалум АҚШ-тың басқа да ықтимал себептерін атады, АҚШ-тың ұстауының мақсаты Қытайдан сауда жеңілдіктерін алуға бағытталғанын айтты. Маккалум бұрынғы мәлімдемесінен бас тартып, "қате айтқанын" және оның сөздері "осы мәселе бойынша үкіметтің позициясын дұрыс көрсетпегенін" мәлімдеді. Сол аптада Маккалумның "Торонто Стар" газетінің тілшісіне берген сұхбатында, егер АҚШ экстрадициялық талабын кері тартып алса, бұл Канада үшін "зор жетістік" болар еді, әсіресе Қытайда ұсталған канадалықтар босатылса деген пікірін білдіргені жарияланды. 2019 жылдың 26 қаңтарында Маккалум Қытайдағы елші лауазымынан Премьер-министр Джастин Трюдоның өтініші бойынша кетті, бірақ бұл шешімнің себептері жарияланбады.

On 4 November 2015, he was appointed the Minister of Immigration, Refugees and Citizenship in the newly elected 29th Canadian Ministry of Justin Trudeau. As a senior cabinet minister, McCallum was then fourth in line in case of the PM's incapacity. As Immigration Minister, he oversaw the intake of Syrian refugees during the Syrian refugee crisis. McCallum expressed eagerness to take on the posting in Beijing, citing his strong personal connections to China, as his former riding Markham has primarily Chinese constituents and both his wife and children are of Chinese ethnicity. On 23 January 2019, McCallum spoke to Chinese language Canadian and state owned Chinese media in Markham, Ontario, concerning the detention and extradition request by the United States, which resulted in the arrest of Huawei deputy chairwoman Meng Wanzhou, who was awaiting court judgement. The United States alleged that Meng Wanzhou was in violation of the United States sanctions against Iran. The Canadian Federal government reaffirmed that it is obliged to follow judicial protocol and that the arrest was not political in nature. McCallum shared his thoughts with the media by restating public facts that could make Meng's legal defence case strong against this extradition request. This included President Donald Trump's political intrusion, which allegedly undermined the integrity of the Canadian judicial protocol, thereby contradicting Canada's stance by making it political in nature. McCallum re stated other reported motives the United States could have, citing the alleged intent of the arrest by the United States was to attempt to obtain trade concessions from China. McCallum withdrew his comments, saying he "misspoke" and that they did "not accurately represent position on this issue". That week, McCallum was further quoted as later telling a Toronto Star journalist it "would be great for Canada" if the US extradition request were dropped, conditional on release of Canadians since detained in China. On 26 January 2019, McCallum submitted his resignation as ambassador to China, at the request of Prime Minister Justin Trudeau, who did not disclose the reasoning behind this decision.