Кіріспе

Корольдік флоттың линейка кемесі

HMS Duke of Wellington – Корольдік флоттың 131 зеңбірекпен қаруланған, бірінші дәрежелі кемесі. 1852 жылы суға түсірілген, ол теңіз күштеріндегі қарқынды технологиялық өзгерістердің көрінісі болды, желкен және бу күшімен қозғалды. Бумен жұмыс істейтін алғашқы кемелердің бірі бола тұрып, ол әлі де биік мачталармен және тік төселген қанатармен жабдықталған, ал сэр Чарльз Нейпиердің флагманы болды.

Дизайн және құрылыс

Алғаш HMS Windsor Castle деп аталып, 200 жыл бойы теңіз шайқастарындағы басты кеме болған үш қабатты ағаш кеме класының біріншісі болды. Ол 1841 жылы Әскери-теңіз күштерінің геодезист-суревері сэр Уильям Саймондстың жобасы бойынша тапсырыс берілді, бірақ 1849 жылдың мамырына дейін Пемброк докта құрылысы басталмады. Осы кезде Саймондс отставкаға кетіп, жобаны көмекші геодезист Джон Эдье өзгертті. Бұл кезеңде кеме желкенді кеме ретінде жоспарланған. Корольдік теңіз күштері үш онжылдықтан бері кішкентай кемелерде бу күшін қолданса да, оны желілік кемелерге енгізбеді, себебі үлкен бу машинасының орнына қажетті құрылымдар қарулар санын күрт азайтатын еді. Бұл мәселе 1840 жылдары бұрандалы пропеллердің пайда болуымен шешілді. 1851 жылдың желтоқсанында теңіз күштерін бумен жүретін жауынгерлік флотпен қамтамасыз ету мақсатында жарияланған жедел бағдарлама аясында, жаңа геодезист капитан Болдуин Уокер жобаны одан әрі өзгертті. Кеме 1852 жылдың қаңтарында екі жерден кесіліп, жалпы ұзындығы 9,1 метрге ұзартылды және бұрандалы пропеллермен жабдықталды. Ол темір фрегат «Симоон» үшін Роберт Нейпир мен Ұлдары компаниясы жасаған 780 а.к. қуаттылықтағы қозғалтқыштарды алды, олар «Симоон» әскер тасымалдау кемесіне айналдырылғанда берілді. Кеме 1852 жылдың 14 қыркүйегінде суға түсірілді. Сол күні Веллингтон герцогы қайтыс болды, осыдан кейін кеме оның құрметіне қайта аталды және герцогтың бейнесі салынған жаңа кеме мүсінімен жабдықталды.

Қызмет тарихы

1853 жылғы 4 ақпанда аяқталған кезде «Веллингтон герцогы» кемесі, кем дегенде қағаз жүзінде, әлемдегі ең қуатты соғыс кемесі болды (және 1855 жылы француздық «Бретань» кемесі аяқталғанға дейін солай болып қалатын) және Корольдік теңіз күштері үшін салынған ең ірі кеме, Нельсонның «Жеңісінен» екі есе үлкен және әлдеқайда кең жағы бар. Оның ұзындығы 73,1 метр, суырық көлемі 5892 тонна, 131 зеңбірек тасыды, олардың жалпы салмағы 382 тонна және негізінен 32 фунттық ядролармен атылатын. Канал флотының Батыс эскадрильясында қызметтен кейін, ол вице-адмирал сэр Чарльз Нейпирдің Ресеймен соғыс басталғанда (кейін Қырым соғысы деп аталды) Балтық теңізіне бастап апаратын флоттың флагманы болып тағайындалды. «Веллингтон герцогы» 1854 жылғы Балтық кампаниясы бойы оның флагманы болды және келесі жылы Нейпиердің орнын басушы, контр-адмирал Ричард Сондерс Дундас Балтыққа флагманы ретінде қайтып келді, Свеаборгты бомбалауға қатысты. 1853 жылғы 11 сәуірде сынақтар кезінде кеме бу машинасымен 10,15 теңіз шақырымын (түйін) жүзген, бірақ қолданылған қозғалтқыштар қанағаттандырмай шықты, ал жеделдетілген жөндеу оның конструкциялық беріктігіне зиян келтірді; осы себепті ол Қырым соғысынан кейін жауынгерлік қызметке қатыспады және 1856 жылы қызметтен босатылды. 1860 жылдан 1863 жылға дейін Девонпортта күзет кемесі ретінде, ал 1863 жылдан бастап Портсмутте қабылдау кемесі ретінде қызмет етті, онда ол танымал және көп суретке түсірілген көрініске айналды, пошта карточкаларында әрқашан «сэр Чарльз Нейпирдің флагманы» деп сипатталды. 1869 жылы Портсмуттегі Порт адмиралының флагманы ретінде алмастырды («Жеңіс» кемесі оның қосымша кемесі болды), өтетін қонақтарға, мысалы, Озборн үйіне бара жатқан королева Викторияға салют берді. 1879 жылғы 4 ақпанда кеменің алдыңғы бөлігінде өрт шықты. Ол екі буксирдің көмегімен сөндірілді. 1884 жылғы 24 қазаннан 1886 жылға дейін Бас қолбасшының флагманы болды, ал 1896 жылы Портсмутте королева Викторияның туған күнін тойлау және флотты қарау кезінде «оқиғаға лайықты әдемі безендірілді» (1888 жылғы 31 наурызда қызметтен босатылғанына қарамастан).

Тағдыр

1903 жылы оған тағайындалған персонал RN Портсмут казармасына көшірілді, ал 1904 жылы кеме бөлшектерге таратылу үшін сатылды. Чарлтонның Темза өзені жағалауында табылған кеме ағаштары Веллингтон герцогының кемесінен екені анықталды.