Кіріспе

1992 жылғы қысқа құжат. Рио декларациясы – қоршаған орта және даму туралы, көбінесе Рио декларациясы деп қысқартылатын, 1992 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының «Қоршаған орта және даму жөніндегі конференциясы» (UNCED), бұл конференция «Жер саммиті» деп белгілі болды, кезінде жасалған қысқа құжат. Рио декларациясы елдерді болашақтағы тұрақты дамуға бағыттау үшін арналған 27 қағидадан тұрады. Оған 175-тен астам ел қол қойды.

Тарих

Декларация қабылданған Рио конференциясы 1992 жылдың 3-14 маусымы аралығында өтті. Одан кейін халықаралық қауымдастық осы құжаттың принциптерін іске асырудағы прогресті бағалау үшін екі рет кездесті: алғаш рет 1997 жылы Нью-Йорк қаласында БҰҰ Бас Ассамблеясының сессиясында, содан кейін 2002 жылы Йоханнесбургте. Құжат қоршаған орта туралы хабардарлықты арттыруға көмектескенімен, 2007 жылғы мәліметтер оның қоршаған ортаға қатысты мақсаттарының көп бөлігі сол кезде орындалмағанын көрсетті.

Мазмұны

Рио декларациясы «Жердің, яғни «біздің үйіміздің» ажырамас және өзара байланысты табиғаты» туралы айта отырып, 27 принцип жариялайды. Бірінші принципте тұрақты даму ең алдымен адамдарға қатысты екені, олар табиғатпен үйлесімде салауатты және өнімді өмір сүруге құқылы екені көрсетілген. 11-бап мемлекеттердің қоршаған орта заңнамасын қабылдауын күтеді. Келесі баптарда сақтық принципі, мемлекеттер оны өз мүмкіндіктеріне қарай кеңінен қолдануы керек (15-принцип), және «ластаған төлейді» принципі, мемлекеттерге бұл осы принципті қоғамдық мүддеге сай келіп, халықаралық сауда мен инвестицияларды бұрмаламайтын жағдайларда қабылдауға ұсынылады (16-принцип). Соңғы принцип басқа принциптерді жақсы ниетпен орындауға шақырады. Рио декларациясы дәстүрлі экологиялық білімге позитивті көзқарас білдіреді.