Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Көп аяқты буынтық жануарлар класы
Class of many legged arthropods
Симфилалар, сондай-ақ бақ жүзтілер немесе псевдожүзтілер деп те аталады, – Myriapoda субфиломындағы Symphyla класына жататын топырақ мекендейтін буынтық жануарлар. Симфилалар жүзбелектерге ұқсас, бірақ өте кішкентай, усыз және жүзбелектер мен мыңбелектермен тек қана алыс туыс. Симфилалар негізінен шөпқоректілер және шірік жеушілер болып табылады, олар топырақтың терең қабаттарында, тастардың астында, шіріген ағаштарда және басқа ылғалды жерлерде тіршілік етеді. Кейбір түрлері ағаштарда және үңгірлерде кездеседі. Симфилелланың бір түрі басымды түрде жыртқыш екені көрсетілген, ал кейбір түрлері сапрофагтар болып табылады.
Symphylans, also known as garden centipedes or pseudocentipedes, are soil dwelling arthropods of the class Symphyla in the subphylum Myriapoda. Symphylans resemble centipedes, but are very small, non venomous, and only distantly related to both centipedes and millipedes. Symphyla are primarily herbivores and detritus feeders living deep in the soil, under stones, in decaying wood, and in other moist places. A few species are found in trees and in caves. A species of Symphylella has been shown to be predominantly predatory, and some species are saprophagous.
Сипаттама
Симфилалар – көздері мен пигменттері жоқ, кішкентай, жасырын мириаподтар. Денесі жұмсақ және көбінесе ұзын, бас және дене бөліктеріне бөлінеді. Басында ұзын, сегменттелген антенналар, постаннтенналық мүше, ауыздың үш жұп мүшелері бар: мандибулалар, ұзын бірінші мақсарыштар және ауыздың төменгі еріні немесе лабиумын құрайтын екінші мақсарыштар жұбы. Антенналар сезімталдық мүшелер ретінде қызмет етеді. Антенна табанына, мыңаяқтылардағыдай, дірілді сезінетін Темёсвари дискісі тәрізді мүшелер бекітіледі. Денесі 15–24 сегменттен тұрады, олар үстіңгі жағынан біткен пластиналармен қорғалған. Он немесе он екі сегмент аяқтарға ие. Бірінші сегменті үлкен және әдетте аяқ жұбымен жабдықталған, соңғы сегменті жіңішке, аяқтары жоқ және екі тікенегі бар. Симфилалардың өмір сүру мерзімі төрт жылға дейін жетеді және өмірі бойы қабықтан шығады. Бұл даму түрі гемианаморфоз деп аталады. Көптеген ересек симфилалардың 12 аяқ жұбы болғанымен, кейбір түрлерде бірінші жұп жоқ немесе жетілмеген (мысалы, Symphylella туындағылары), сондықтан кейбір түрлерде ересектерде тек 11 аяқ жұбы болады. Симфилалардың ертедегі жәндіктермен байланысты бірнеше ерекшеліктері бар, мысалы, лабиум (біріктірілген екінші мақсарыштар), бас сегменттерінің санының бірдей болуы және аяқтарының кейбір ерекшеліктері. Бұл трахеялар жүйесімен байланысты, олар тек бас пен дененің алғашқы үш сегменті арқылы тарайды. Бір қазба түрі, Symphylella patrickmuelleri, Бирма кеуегінде сақталған, ол ұзын жібек жіптерін шығарып тұрған күйде табылған. Жібек көбеюде маңызды рөл атқарады: еркек 450-ге дейін сперматофорларды жібек тіректеріне орналастырады. Симфилалардың қорғаныс ретінде жібек шығарып, ауада ілініп тұратыны да хабарланған. Олардың жалпы аты болғанымен, морфологиялық зерттеулер симфилаларды Progoneata кладында, мыңаяқтылар мен пауроподтарға, мыңбауырларға қарағанда жақын деп санайды. Молекулалық зерттеулер қайшы нәтижелер көрсетті, кейбіреулері Progoneata кладын қолдайды, ал басқалары симфилаларды мыңбауырлармен немесе басқа буынтық аяқтылармен байланыстырады, бірақ олардың кейбіреулері нашар қолдауға ие.
Symphyla are small, cryptic myriapods without eyes and without pigment. The body is soft and generally long, divided into two body regions: head and trunk. The head has long, segmented antennae, a postantennal organ, three pairs of mouthparts: mandibles, the long first maxillae, and the second pair of maxillae which are fused to form the lower lip or labium of the mouth. The antennae serve as sense organs. Disc like organs of Tömösváry, which probably sense vibrations, are attached to the base of the antennae, as they are in centipedes. The trunk comprises 15–24 segments, which are protected by overlapping dorsal plates. Ten or twelve segments bear legs. The first segment is large and usually provided with a pair of legs, the last segment is slender, lacks legs, and possesses a pair of cerci. Symphylans have been reported as living up to four years, and moult throughout their life. This mode of development is known as hemianamorphosis. Although most adult symphylans have twelve leg pairs, the first pair is absent or vestigial in some species (e. g., those in the genus Symphylella), so adults in some species have only eleven leg pairs. Symphylans have several features linking them to early insects, such as a labium (fused second maxillae), an identical number of head segments and certain features of their legs. These are connected to a system of tracheae that branch through the head and the first three segments of the body only. One fossil species, Symphylella patrickmuelleri, was found preserved in Burmese Amber releasing long threads of silk. The silk plays a role in reproduction: the male deposits up to 450 spermatophores on stalks of silk. Symphylans have also been reported releasing silk as a defense and to suspend themselves in the air. Despite their common name, morphological studies commonly place symphylans as more closely related to millipedes and pauropods than the centipedes, in the clade Progoneata. Molecular studies have shown conflicting results, with some supporting the Progoneata clade, others aligning symphylans with centipedes or other arthropods, although some are weakly supported.