Кіріспе

Мексикалық саяси партия

Мексиканың Экологиялық жасыл партиясы (исп. Partido Verde Ecologista de México, PVEM немесе PVE) – Мексикадағы жасыл саяси партия.

Тарих

Партия 1986 жылы «Мексиканың Жасыл партиясы» (Lang es) деген атпен құрылды және оның алғашқы басшысы Хорхе Гонсалес Торрес болды. 1991 жылғы федералды сайлауға ол алғаш рет «Мексиканың Экологтар партиясы» (Lang es) деген атпен тәуелсіз блок ретінде қатысты. Партия ұлттық деңгейде ресми тіркеуге қажетті дауыс пайызын жинамады. 1993 жылы партия тіркелді, сондай-ақ сол жылы партия атын қазіргі атауына өзгертті. 1991 жылдың 28 ақпанында саяси партия ретінде алғашқы аймақтық тіркеуден өткеннен бастап 2011 жылға дейін партияны бір отбасы басқарды: оның алғашқы президенті және негізін қалаушы Хорхе Гонсалес Торрес (мемлекеттік қызметкер және PRI-дің бұрынғы мүшесі) болды. 2001 жылы партия президенті лауазымына оның ұлы Хорхе Эмилио Гонсалес Мартинес келді (2000-2006 жылдары сенатор болып қызмет етті және «Жасыл бала» деген лақап атымен танылды). 1990 жылдары партия дауыс жинауын баяу арттырып, 1994 жылғы заң шығарушы сайлауда 5-орынды, ал 1997 жылы 4-орынды иеленді. Соңғы сайлауда партия алғаш рет Депутаттар палатасы мен Сенатта өкілдерлікке ие болды. 2000 жылғы Мексиканың жалпы сайлауына партия Ұлттық әрекет партиясымен (PAN) бірлесіп «Өзгеріс үшін альянс» құрамында қатысты. Нәтижесінде, бірлескен кандидат Висенте Фокс президент болып сайланды және екі партия бірлесіп Депутаттар палатасы мен Сенатта көптеген орындарды жеңіп алды (бірақ көпшілік орын болған жоқ). Бірақ, келесі жылы PVEM PAN және Висенте Фокстан алшақтады, себебі олар қоршаған ортаға қатысты келісімдерді орындамай отыр деген сенімде болды. 2003 жылғы Мексиканың заң шығарушы сайлауында партия PRI-мен бірігіп, 300 сайлау округінің 100-інде «Alianza para Todos» альянсын құрды. PVEM Депутаттар палатасында 17 сайлау округінен және 14 пропорционалды өкілдіктен, ал Сенатта 1 сайлау округінен және 4 пропорционалды өкілдіктен орын жеңіп алды. Бастапқыда 2006 жылғы президенттік сайлауда өзінің кандидаты Бернардо де ла Гарсаны ұсынуды жоспарлаған партия, ақырында Роберто Мадразоны қолдады (PRI-дің кандидаты, сайлауда 3-орын алды). Осыдан кейін PVEM 2019 жылға дейін көптеген сайлауларда PRI-мен одақтасты. 2009 жылғы Мексиканың заң шығарушы сайлауында партия кісі өлтірушілер мен ұрлаушыларға өлім жазасын беруді, жұмыс істейтін ата-аналардың бала күтіміне қатысты мәселелерін шешу үшін мектеп сағаттарын ұзартуды және тегін дәрі-дәрмектер беруді жақтады. 2012 жылғы жалпы сайлауда PRI-мен жасаған альянстың президенттікке үміткері Энрике Пенья Ньето жеңіске жетті. PVEM заң шығарушы органда өзінің көрсеткіштерін жақсартты (500 орындық Депутаттар палатасында 34 орын, 128 орындық Сенатта 9 орын) және алғаш рет штаттық үкіметке PRI және PANAL-мен коалиция құрастырып, Чиапас штатында кірді. Сондай-ақ, бұл штаттың губернаторы мандатын алғаш рет жеңіп алды (күшті үміткер Мануэль Веласко Коэльо). Партия 2018 жылға дейін Чиапас штатының үкіметі құрамында болды. 2018 жылы PVEM PRI және PANAL-мен бірлесіп «Todos por México» коалициясын қолдады. Коалицияның үміткері Хосе Антонио Мид төрт үміткердің арасында үшінші орын алды, ол дауыстардың 16,43%-ын жинады. PVEM кейін «Todos por Mexico» коалициясынан шығып, біртіндеп Андрес Мануэль Лопес Обрадор үкіметіне жақындады және 2019 жылы «Juntos Haremos Historia» коалициясына ресми түрде кірді. 2020 жылдың желтоқсанында партия Ұлттық жаңғыру қозғалысы және Еңбек партиясымен бірлесіп «Juntos Hacemos Historia» коалициясын құрды және олармен бірге 2021 жылғы Мексиканың заң шығарушы сайлауына қатысты. PVEM сол жылы екінші губернаторлық сайлауда жеңіске жетті, Рикардо Галлардо Кардона Сан-Луис-Потоси штатында бірінші орын алды.

Идеология

Бастапқыда өзін жасыл консервативті партия ретінде көрсеткен PVEM, 2020 жылдары консервативті топтары сақталғанмен, прогрессивті орталық-сол қарай ұмтылыс жасады. Партия бірнеше рет экологиялық мәселелерге шынайы бейілсіздік танытқаны үшін сынға ұшырады. Қазір жойылған Мексика қаласының "El Independiente" газетінің хабарлауынша, партия жетекшісі Хорхе Гонсалес Мартинес Лондонда мексикалық аспиранттармен өткен кездесуде Мексиканың табиғи ортасын қорғауға бағытталған PVEM бағдарламалары туралы сұраққа: "Мен үшін экология ең маңыздысы емес. Мен мүдделерді қорғаймын" деп жауап берген. Сондай-ақ, Гонсалес Мартинес қорғалатын аумақтарда жүргізіліп жатқан құрылыстың бақылауын жеңілдету үшін пара алды деген айыптаулар да болды. Партия 2018 жылғы манифестінде қашықтықтан жұмыс істеуді, арнайы экономикалық аймақтар құруды және жартылай президенттік үкімет жүйесіне өтуді қолдады.

Өлім жазасына қарсы науқан

2008 жылы PVEM Мексикада өлім жазасын қайта енгізуді қолдайтын жарнамалық науқан ұйымдастырды. Осының салдарынан Еуропалық жасыл партиялар PVEM-ді нақты жасыл партия деп мойындаудан бас тартты.

ЛГБТ-ке қарсы топтар

Бір сұхбат барысында PVEM кандидаты Гамалиел Рамирес Гвадалахара қаласының ашық түрде өзінің геи екенін айтқан кандидатына шабуыл жасап, гомосексуализмге қарсы қылмыстық заңдар қабылдануын талап етті. Бірнеше күннен кейін Рамирес партия оның сөздеріне наразылық білдіргеннен соң жазбаша түрде кешірім сұрады. Партия ЛГБТ құқықтарын қолдауға міндеттенгенімен, оның үш өкілі Мексика қаласында бір жынысты жұптарға заңдық мәртебе беру туралы дауыс беруден тартынды және қалада бір жынысты некелерді заңдастыруға қарсылық танытты.

Сыбайлас жемқорлық пен туысқандық қатынаспен айналысуда

PVEM 2001-2011 жылдар аралығындағы басшысы Хорхе Эмилио Гонсалес Мартинес бұрынғы басшы Хорхе Гонсалес Торрестің ұлы болғандықтан және «Farmacias Similares» дәріханалар желісінің иесі, сонымен қатар Гонсалес Мартинестің қарындасы Виктор Гонсалес Торрестің саяси және бизнес мүдделерін қолдағандығы үшін көп сынға ұшырады. Гонсалес Мартинес қорғалатын аумақтарда құрылысқа рұқсат беру үшін пара алған деген айып тағылды. 2021 жылдың 10 ақпанында Квинтана-Ру штатының PVEM бөлімшесі Хосе де ла Пенья Руис де Чавесті румын мафиясымен байланысы болғандықтан қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Ол Квинтана-Ру штатының Конгресінің депутаты лауазымын сақтап қалды. Канкун қаласының бұрынғы қоғамдық қауіпсіздік директоры (2016-2018) Жозе Луис Джонатан Йонг іске қатысты деп күдіктелді. Сондай-ақ, Де ла Пенья Руис де Чавестің Канкун есірткі картелінің жетекшісі Летисия Родригес Лара, «Донья Лети»мен байланыста болғандығы айтылуда.

Кинотеатрларда заңсыз саяси жарнама

2015 жылдың қаңтар айында Ұлттық сайлау институты (INE) сайлау бәсекесінде әділеттілік сақталуы үшін PVEM және Cinemex және Cinépolis кинотеатрлар желілеріне PVEM жарнамаларын көрсетуді тоқтату туралы бұйрық берді. PVEM және кинотеатрлар бұйрыққа бағынбағандықтан, INE PVEM-ге 35 миллион MXN, ал екі кинотеатр желісіне 7 миллион MXN көлемінде айыппұл салды. Кейін PVEM-ге салынған айыппұл 67,1 миллион MXN-ға дейін арттырылды.

Акциядан кейінгі ықпал етушілердің жазбалары

2015 жылы түрлі БАҚ өкілдері сайлау күні науқанға тыйым салынған кезеңде, әлеуметтік желілер арқылы PVEM партиясын қолдайтын хабарлама тарату үшін оларға 200 000 МХН-нан астам сома ұсынылғанын мәлімдеді. 2021 жылы ұқсас жағдай қайталанды, бірнеше интернет жұлдыздары науқан аяқталғаннан кейін әлеуметтік желіде PVEM партиясын қолдайтын заңсыз жазбалары үшін айыппұл төледі. Фер Морено 10 000 МХН (АҚШ доллары) алғанын мойындап, кешірім сұрады.

Президент сайлауы

Сайлау жылы Кандидат # дауыс % дауыс Нәтиже Ескерме 1994 Хорхе Гонсалес Торрес 327,313 0,93 Жеңілді 2000 PAN Кандидатын қолдады; Коалиция: Alianza por el Cambio (жеңіске жетті) 2006 PRI Кандидатын қолдады; Коалиция: Alianza por México (жеңілді) 2012 PRI Кандидатын қолдады; Коалиция: Compromiso por México (жеңіске жетті) 2018 PRI Кандидатын қолдады; Коалиция: Todos por México (жеңілді) 2024 MORENA Кандидатын қолдады; Коалиция: Juntos Hacemos Historia (жеңіске жетті)

Депутаттар палатасы

Сайлау жылы Сайлау округі PR Орын саны Позиция Президенттік Ескерту дауыс % дауыс % 1994 470,951 1.4 479,594 1.4 Азшылық Эрнесто Зедильо 1997 1,105,688 3.8 1,116,137 3.8 Азшылық 2000 қараңыз: Ұлттық іс-қимыл партиясы Азшылық Висенте Фокс Коалиция: Өзгеріс үшін одақ 2003 1,063,741 4.1 1,068,721 4.1 Азшылық 2006 қараңыз: Институционалдық революциялық партия Азшылық Фелипе Кальдерон Коалиция: Мексика үшін одақ 2009 2,318,138 6.7 2,326,016 6.7 Азшылық 2012 3,045,385 6.44 3,054,718 6.43 Азшылық Энрике Пенья Ньето Коалиция: Мексикаға берілгендік 2015 2,740,208 7.57 2,757,170 7.54 Азшылық Коалиция: ПВИЭМ 2018 1,429,802 2.55 2,695,405 4.79 Азшылық Андрес Мануэль Лопес Обрадор Коалиция: Мексика үшін біріккендер 2021 992,320 2.03 2,670,997 5.43 Азшылық Коалиция: Бірге тарих жасаймыз

Сенат сайлауы

Сайлау жылы Сайлау округі PR Орын саны Лауазым Президенттік ескерту дауыс саны % дауыс % 1994 438,941 1.3 Азшылық Эрнесто Зедильо 1997 1,180,04 4.0 Азшылық 2000 қараңыз: Ұлттық әрекет партиясы Азшылық Висенте Фокс Коалиция: Өзгеріс одағы 2006 қараңыз: Институционалдық революциялық партия Азшылық Фелипе Кальдерон Коалиция: Мексика одағы 2012 867,056 1.9 2,881,923 6.1 Азшылық Энрике Пенья Ньето Коалиция: Мексикаға берілген уәде 2018 1,198,011 2.13 2,528,175 4.46 Азшылық Андрес Мануэль Лопес Обрадор Коалиция: Todos por México