Кіріспе

Веласко шайқасы, 1832 жылғы 25-26 маусымда Мексика мен Техас революциясындағы техастықтар арасындағы алғашқы нағыз әскери қақтығыс болды, бұл шайқас "Техас Бостон порты" деп әдетте аталады. Ол Техас жасағы Форт Веласкоға шабуыл жасағанда басталды, ол сол кезде Веласко болып, қазір Сёрфсайд-Бич қаласы болып табылады. Қақтығыс кезіндегі Мексика командирі Доминго де Угартехея, Джон Остин басқаратын техастықтардың Анахуак қаласына шабуыл жасау үшін Бразос өзенімен зеңбірек тасымалдауын тоқтатуға тырысты. Техас жасағы мексикалықтардан жеңіске жетті. Угартехея екі күндік шайқастан кейін, күш түскенін және оның әскерлерінің оқ-дәрісі таусылып бара жатқанын түсінген соң, бас берді.

Өмірбаян

1821 жылы Мексика Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін, Америка Құрама Штаттарынан иммиграцияны заңдастырды. Ол мексикалық Техаста АҚШ және Еуропадан келген иммигранттарды орналастыру үшін *empresario*-ларға келісімшарттар берді. Сол кезде осы аумақтың шығыс бөлігінде мексикалықтар аз болды, бірақ Техаста тұратын ағылшын тілділердің саны өскен сайын, Мексика билігі АҚШ-тың Техасты аннексиялауы мүмкін деп қауіптенді. 1830 жылдың 6 сәуірінде Мексика үкіметі Техасқа Америка Құрама Штаттарынан көшіп келуді шектеу туралы бірқатар заңдар қабылдады. Заңдар сонымен қатар барлық орындалмаған *empresario* келісімшарттарын жойды және Техаста кедендік баждарды жинау үшін кеден үйлерін құрды. Мексикалық әскери офицер Хуан Дэвис Брэдберн, бұрын АҚШ азаматы, Галвестон шығанағындағы жаңа кеден және гарнизондық бекеттің командирі болып тағайындалды. 1830 жылдың қазан айында Брэдберн Тринити өзенінің сағасындағы 9 метрлік тік жардың үстінде бекет орнатты. Бұл бекет Анахуак деп аталды. 1832 жылы мексикалық билік Вэласкода, Бразос өзенінің шығыс жағалауындағы шағын елді мекенде шағын гарнизон құрды. Жаңа бекет Мексика шығанағынан өзенге кіретін барлық саудаға бақылау жүргізуге тиіс болды. Бразос өзенінен шамамен бірдей қашықтықта, тегіс жерге ағаш қоршау салынды. Оның ішкі және сыртқы қабырғалары 2 метрге дейін құм, топырақ және ұлулармен толтырылды. Ішкі қабырға бойындағы бөгеттер мушкетерлерге бастарын ғана көрсетіп, атуға мүмкіндік берді. Қоршаудың ортасында тағы бір бөгет болды, онда 9 фунттық зеңбірек орнатылды. Зеңбірек айналмалы болды, өзеннің барлық сағасын қорғай алатын, бірақ жақын маңдағы аймақты нысанаға алу үшін төмен қарай бағыттау мүмкін емес еді. Фортта полковник Доминго де Угартехеяның басшылығымен шамамен 100 әскер орналасқан.

Кіріспе

Брэдберн Техас қоныс жайлаушыларының арасында беделсіз болды. 1832 жылдың мамыр айында шиеленіс күшейді, себебі Брэдберн жергілікті тұрғын Уильям Баррет Трэвисті Мексикадан аймақты бөліп алуға жасалған бүлік әрекетіне қатысқан деген айыппен тұтқындады. Егер осы айып дәлелденсе, Трэвис өлім жазасына кесілер еді. Трэвистің серігі Патрик Джек Брэдбернге қарсы қорқытқандықтан, ол да тұтқындалды. Джектің бауыры Бразориядан Анауакқа қарай шеру ұйымдастырды. Шеру басталғанда, Бразория Аюнтиментосының мүшесі Джон Остин Угартехеямен кеңесу үшін тоқтады, ол Остинге Брэдберннің үстінен шағымданушылардың азаматтық сотқа берілуін сұрауын ұсынды, олар Брэдберннің шешімін күтіп отыруы керек еді. Бұл өтінішті қарағанда, бірнеше мексикалық офицерлер Остинге заңдардың оларды азаматтық билікке беруге тыйым салатынын түсіндірді. Остин үйіне қайтты, келген соң Брэдберннің адамдары жылқы ұрлаған күдігімен бірнеше техастықтарды тұтқындағанын білді. Остин ашуланып, Анауакқа басқа техастық еріктілерге қосылу үшін қайта оралды. Маусымның басында Фрэнк Джонсон басшылығымен 150-ден астам техастық милиция жиналды. 10 маусымда көтерілісшілер Анауакты басып алды және мексикалық әскерлерімен қысқаша шайқас болғаннан кейін, техастықтар Turtle Bayou-ға шегінді. Мексиканың ішкі аймағын қамтыған азаматтық соғыстың мүмкіндігін пайдаланып, техастықтар Turtle Bayou қаулыларын қабылдады. Осы құжатта олар Антонио Лопес де Санта-Анна басқаратын федералистер екенін және оларға әскери тәртіп орнатып, азаматтық билікті жоққа шығарған «қазіргі әулетті» айыптады. Қаулылар басқа қоныс жайлаушыларды Анауакты қоршауға қосылуға шақырды. 13 маусымда қаулылар қабылданғаннан кейін, топ Остин, Генри С. Браун және Уильям Дж. Расселлдің Бразорияға күштерді жинап, жеке тұлғаларға тиесілі бірнеше зеңбіректерді қайтарып алу үшін баруын шешті. Анауакқа қару-жарақ пен күштер келгенше, қосымша шабуылдар жасалмауы керек еді. 20 маусымда Бразория тұрғындары қалалық жиналысқа жиналып, қарулы қарсылықты қолдау туралы шешім қабылдады. Тұрғындар болашақ әрекеттерді анықтау үшін бес адамнан тұратын комиссия тағайындады. Біраз пікірталас болғаннан кейін, комиссия, оның құрамында Эдвин Уоллер мен Расселл болды, бірауыздан соғыс жариялауға дауыс берді. Үлкен топ олардың ұсыныстарын қабылдап, қазіргі әкімшілікке қарсы екенін мәлімдеді. Остин 100-150 адамнан тұратын Техас милициясы ротасын басқаруға тағайындалды. Остин топқа қажет болған жағдайда, Мексиканың ең жақын әскери нысаны Форт Веласкоға шабуыл жасауға рұқсат беруді ұсынды. Бұл Остиннің Веласкоға шабуыл жасау үшін қолдау іздеуге екінші рет жасаған әрекеті еді, алғашқы әрекеті 11 мамырда бір дауыспен жеңіліске ұшырады. Бұл жолы жаңа рота жоспарға келісті. Зеңбіректерді Мексика шығанағына дейін Бразос өзені арқылы қайықпен тасымалдау оңай болады деп шешіп, олар оларды Brazoria шхунасына тиеді. Остин Угартехеяға олардың Бразос өзенімен зеңбіректерді тасымалдау ниеті туралы хабарлау үшін төрт адамды Веласкоға жіберді. Угартехея кеменің өтуіне рұқсат бермейтінін мәлімдеді, себебі зеңбіректер Анауакта қосымша қиындықтар тудыруға арналған деп білді.

Шайқас

22 маусымда таңғы сағат 10-да Остин және оның әскері 40 шақырым қашықтықтағы бекініске сапар үшін Браззориядан шықты. Шамамен 40 адам саяхат үшін Brazoria кемесіне мінді, ал қалғандары құрлықпен жүріп өтті. Расселл кемедегі әскерге басшылық етуге тағайындалды. Еріктілердің үш ғана адамы теңіз саяхатымен таныс болғандықтан, Brazoria кемесінің бірі Техас жасағына кеме мақсатына жеткенін қамтамасыз ету үшін бірге жүруге келісті. Расселл теңізшінің шайқасқа қатысуы қажет емес екенін мәлімдеді. 25 маусым күні түнінде техастықтар бекініске жақындады. Скунер бекіністен біршама қашықтықта тізгінталды. Құрлықтағы әскерлер Браун мен Остин басқаратын екі топқа бөлінді. Браунның әскері бекінікті айналып, Мексика шығанағы жағынан жақындасып, бүркеніш үшін ағаш кесінділерін пайдаланды. Остинның әскері табиғи қорғанысы жоқ солтүстік жақтан жақындасты. Өздерін қорғау үшін бұл топ кипарис ағашынан импровизациялық қалқандар жасады. Қалқандар қалың болды және қозғалмалы тіреулермен бекітілді. Түн ортасына дейін жеткенде техастықтар шабуыл жасады. Содан кейін болған үздіксіз оқ жаудыру кезінде мексикалық әскерлер Brazoria кемесінің тізгін сымдарын атып бұзды. Кеме жағаға тіреліп қалды. Техастықтардың зеңбіректерге арналған оқ-дәрісі тез таусылды, бірақ кеме бекініске жақын болғандықтан, мылтықшылар оқ атуды жалғастырды. Мексикалық әскерлер скунерге шабуыл жасады, бірақ кері қайтарылды. Остинның әскері олардың көшпелі палисадаларының мексикалық мергендерге қарсы тиімсіз екенін анықтады; шайқастан кейін бір қалқанда ғана 130 тесік болды. Өздерін қорғау үшін Остинның әскері құмға окоп қазып, қорғаныс жасады. Күн шығысынан кейін 30 минут өткен соң, кенеттен жаңбыр жауды және техастықтар шегінді. Остин Джеймс Бейлиді Браззорияға күштер жинау үшін жіберді. Мексикалық әскерлердің оқ-дәрісі таусылып, Угартехея бас берді.

Салдары

Техас тұрғындары мексикалық сарбаздардың барлық қаруларымен Техасты тастап кетуіне мүмкіндік беретін алғашқы берілу ұсынысын қабылдамады. Угартехеяның екі өкілі – лейтенант Мор мен прапорщик Ринкон, және Остиннің екі өкілі – Уильям Х. Уортон мен Расселл арасындағы келіссөздерден кейін, мексикалық сарбаздарға "қаруларымен, оқ-дәрілерімен және мүліктерімен" Матаморосқа алып баратын кемеге шығуға рұқсат берілді. Мексикалық зеңбіректер мен айналмалы пулялар Форт Веласкода техастықтардың күзетінде қалды. Жарақат алған мексикалық сарбаздар Техаста қалып, "жақсы күтім мен қонақжайлықпен" қамтамасыз етілді. Сарбаздар сапарға қажетті азық-түлік ғана алып, қалғанын техастықтарға қалдырды. Бес мексикалық сарбаз қаза тауып, он алтысы жарақат алды. Техастықтар жеті адамды өлтіріп, он төртін жарақаттады. Техастықтардың қаза болғандарының бірі – "Бразория" кемесінің теңізшісі болды. Шабуыл басталғанда, Расселл теңізшіні қауіпсіздігі үшін палубаның астына жіберді. Бірақ мексикалықтардың зеңбірек оғы кеменің қабырғасын тесіп өткенде ол қаза тапты. Ұзақ бомбалау салдарынан "Бразория" зақымданып, зеңбіректерді тасымалдауға жарамсыз болды. Техастықтар қайтадан жиналып, Анауакқа қарай жолға дайындалды. Жолға шығуға дайындалып жатқанда, Брэдберн лауазымынан кетіп, тұтқындар босатылғанын естіді. Остин мен оның адамдары Бразорияда қалуды шешті.