Франция тілдері: француз тілі – ресми тіл, сонымен қатар әртүрлі аймақтық тілдер (баск, бретон, корсика, және т.б.) қолданылады. Тілдер туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Францияда қолданылатын тілдерге шолу
Overview of the languages spoken in France
Франция тілдерінің ішінде француз тілі Франция Конституциясының екінші бабына сәйкес жалғыз ресми тіл болып табылады. Француз тілі – галло-романдық тілдер тобына жатады және Франция халқының басым бөлігі осы тілде сөйлейді. Француз тілінен өзге, бірнеше аймақтық тілдер де әртүрлі деңгейде қолданылады, мысалы, алсас диалектісі (герман тілінің алмандық тармағы, ұлттық халықтың 1,44% сөйлейді); баск тілі – жеке тіл тобына жатады; бретон тілі – кельт тілі (0,61% халық сөйлейді); корсика тілі – итальян-далматин тілі; сондай-ақ, басқа да галло-роман тілдері (Langues d'oïl – 1,25%, окситан – 1,33%). Осы тілдердің кейбіреулері Бельгия, Германия, Швейцария, Италия, Андорра және Испания сияқты көрші елдерде де қолданылады.
Of the languages of France, French is the sole official language according to the second article of the French Constitution. French, a Gallo Romance language, is spoken by nearly the entire population of France. In addition to French, several regional languages are also spoken to varying degrees, such as Alsatian, a Germanic dialect (specifically Alemannic) (spoken by 1.44% of the national population); Basque, a language isolate; Breton, a Celtic language (spoken by 0.61%); Corsican, an Italo Dalmatian language; and various other Gallo Romance languages (Langues d'oïl 1.25%, Occitan 1.33%). Some of these languages are also spoken in neighbouring countries, such as Belgium, Germany, Switzerland, Italy, Andorra, or Spain.
Мәртебе
Француз Республикасының ресми тілі – француз тілі (Конституцияның 2-бабы) және француз үкіметі заң бойынша негізінен француз тілінде хабарласуға міндетті. Үкімет сонымен қатар коммерциялық жарнама француз тілінде болуын талап етеді (бірақ басқа тілдерді де пайдалануға болады). Алайда, француз үкіметі жеке тұлғалар мен корпорациялар немесе басқа да ақпарат құралдарында француз тілін қолдануды міндеттейтін емес. Франция Конституциясының өңірлік тілдерді ресми мойындауды енгізетін түзетуі 2008 жылдың шілдесінде Версальдегі конгресте Парламент тарапынан қабылданды. Бернард Серкиглини үкімет үшін жазған 1999 жылғы баяндамада 75 тіл анықталды, олар үкімет ұсынған Өңірлік немесе азшылық тілдері жөніндегі Еуропалық хартаны ратификациялауға сәйкес мойындалуға лайық. Осы тілдердің 24-і мемлекеттің Еуропалық аумағында, ал қалғандары Франция Республикасының теңізден тыс аймақтарында (Кариб теңізі, Үнді мұхиты, Тынық мұхиты және Оңтүстік Америкада) таралған. Конституциялық кеңес ратификацияны Бесінші Республиканың Конституциялық ережесіне қайшы келетіндігіне қарамастан, француз тілін Республиканың тілі ретінде бекіткендіктен, үкімет өңірлік және азшылық тілдерді шектеулі түрде (яғни оларға ресми мәртебе бермей) тануын жалғастыруда, ал Délégation générale à la langue française Франция тілдерін бақылау және зерттеудің қосымша функциясын алды және оның атауына «et aux langues de France» деген сөздер қосылды. «Langues de France» (Франция тілдері) санаты әкімшілік тұрғысынан мойындалған, бірақ бұл оларға ресми мәртебе беруге жеткіліксіз. 2012 жылы президент болып сайланғаннан кейін Франсуа Олланд Еуропалық хартаны ратификациялау және өңірлік тілдерге нақты құқықтық базаны қамтамасыз ету (аумақтық тіл саясатына құзыреттілік беретін әкімшілік орталықтандыру бағдарламасы аясында) жөніндегі сайлауалды платформасын қайта растады. Франциядағы өңірлік тілдерді кейде «патуа» деп атайды, бірақ бұл термин (шамамен «диалекттер» дегенді білдіреді) көбінесе қарапайымдыққа толы деп есептеледі. «Патуа» көбінесе ауызша тілдерге қатысты қолданылады, тіпті кейбіреулері қазіргі және/немесе тарихи қолданыста болса да, мысалы, окситан тілі, француз тілі жазылмаған кезде жазылып, әдебиеті дамып келеді, ал 1904 жылы Фредерик Мистральға Нобель сыйлығы берілді. 1789 жылғы француз революциясы кезінде Франция халқының жартысы ғана француз тілінде сөйлей алса, 1871 жылға дейін тек төрттен бірі француз тілін ана тілі ретінде білген.
The official language of the French Republic is French (art. 2 of the French Constitution) and the French government is, by law, compelled to communicate primarily in French. The government, furthermore, mandates that commercial advertising be available in French (though it can also use other languages). The French government, however, does not mandate the use of French by private individuals or corporations or in any other media. A revision of the French constitution creating official recognition of regional languages was implemented by the Parliament in Congress at Versailles in July 2008. The 1999 Report written for the government by Bernard Cerquiglini identified 75 languages that would qualify for recognition under the government's proposed ratification of the European Charter for Regional or Minority Languages. Of those languages, 24 are indigenous to the European territory of the state while all the others are from overseas areas of the French Republic (in the Caribbean, Indian Ocean, Pacific Ocean and South America). Although ratification was blocked by the Constitutional Council as contradicting the Fifth Republic's constitutional provision enshrining French as the language of the Republic, the government continues to recognise regional and minority languages to a limited extent (i. e. without granting them official status) and the Délégation générale à la langue française has acquired the additional function of observing and studying the languages of France and has had et aux langues de France added to its title. The category of languages of France (in French: langues de France) is thus administratively recognised even if this does not go so far as to provide any official status. Following his election as president, François Hollande reasserted in 2012 his campaign platform to ratify the European Charter and ensure a clear legal framework for regional languages (within a programme of administrative decentralisation that would give competencies to the regions in language policy). The regional languages of France are sometimes called patois, but this term (roughly meaning "dialects") is often considered derogatory. Patois is used to refer to essentially oral languages, even though some have a current and/or historical use, such as Occitan, which was already being written at a time when French was not and its literature has continued to thrive, with a Nobel Prize for Frédéric Mistral in 1904. It is estimated that at the time of the French Revolution in 1789, only half of the population of France could speak French, and as late as 1871 only a quarter spoke French as their native language.
Тіл білімі
Мемлекеттік бастауыш және орта мектептерде аймақтық тілдерді оқыту мәселесі даулы. Бұл шараны қолдаушылар, оның осы тілдерді сақтау және жергілікті мәдениетке құрмет көрсету үшін қажет екенін айтады. Қарсыластар аймақтық тілдердің көбінесе стандартталмағанын (соның салдарынан оқу бағдарламаларын жасау қиын), олардың практикалық пайдалылығы күмәнді екенін (өйткені көпшілігі аз адамдар қолданады және ірі көлемде жарияланған материалдар жоқ) және мемлекеттік мектептердің оқу бағдарламасы мен қаржыландыруына бұрыннан да үлкен жүк салынғанын мәлімдейді. Бұл мәселе сонымен қатар аймақтардың дербестігіне қатысты кең ауқымды дауларды тудырады. Басқа тілдерге келетін болсақ, француз мектептерінде ең көп оқылатындар – ағылшын, испан, итальян және неміс тілдері. 2001 жылдың сәуір айында Білім министрі Жак Ланг ресми түрде «Екі ғасырдан астам уақыт бойы Францияның саяси билігі аймақтық тілдермен күресті», яғни француз үкіметінің саяси билігі екі ғасырдан астам уақыт бойы аймақтық тілдерді басып келгенін айтты және екі тілді білім беру алғаш рет мойындалатынын, ал француз мемлекеттік мектептеріне екі тілді мұғалімдер жұмысқа алынатынын жариялады.
The topic of the teaching of regional languages in public primary and secondary schools is controversial. Proponents of the measure state that it would be necessary for the preservation of those languages and to show respect to the local culture. Opponents contend that local languages are often non standardised (thus making curricula difficult), of dubious practical usefulness (since most are spoken by a small number of people, without any sizable corpus of publications) and that the curriculum and funding of public schools are already too strained. The topic also leads to wider controversial questions of autonomy of the régions. Regarding other languages, English, Spanish, Italian and German are the most commonly studied foreign languages in French schools. In April 2001, the Minister of Education, Jack Lang, stated formally that "Depuis plus de deux siècles, les pouvoirs politiques ont combattu les langues régionales", ie for more than two centuries, the political powers of the French government had repressed regional languages, and announced that bilingual education would, for the first time, be recognised, and bilingual teachers recruited in French public schools.
Шекарааралық тілдер
Франция тілінің кейбіреулері шекаралық тілдер болып табылады (мысалы, баск, каталан, корсика, голланд, Франк-Комтуа, Франк-Прованс, норманд, пикард, окситан және тағы да басқалар), олардың кейбіреулері көршілес мемлекеттерде немесе аумақтарда мойындалған немесе ресми мәртебеге ие. Француз тілі де шекаралық тіл болып табылады, ол көршілес Андорра, Бельгия, Италия, Люксембург, Монако және Швейцарияда қолданылады.
Some of the languages of France are also cross border languages (for example, Basque, Catalan, Corsican, Dutch, Franc Comtois, Franco Provençal, Norman, Picard, Occitan and others), some of which enjoy a recognised or official status in the respective neighbouring state or territory. French itself is also a cross border language, being spoken in neighbouring Andorra, Belgium, Italy, Luxembourg, Monaco, and Switzerland.
Тілдер тізімі
Ересектер біліміне қатысты 2007 жылғы сауалнама, Еуропалық Одақтың жобасының бөлігі ретінде Францияда INSEE институты жүргізіп, 15 350 адамдық үлгі негізінде салынды. Сауалнама нәтижесінде, француз тілі жалпы халықтың 87,2%-ының туған тілі екені анықталды, бұл шамамен 55,81 миллион адамды құрайды. Одан кейін араб тілі (3,6%, 2,3 миллион), португал тілі (1,5%, 960 000), испан тілі (1,2%, 770 000) және итальян тілі (1,0%, 640 000) келеді. Қалған 5,2% халықтың өзге тілдерде ана тілі бар адамдарды құрады.
According to the 2007 Adult Education survey, part of a project by the European Union and carried in France by the Insee and based on a sample of 15,350 people, French was the mother tongue of 87.2% of the total population, or roughly 55.81 million people, followed by Arabic (3.6%, 2.3 million), Portuguese (1.5%, 960,000), Spanish (1.2%, 770,000) and Italian (1.0%, 640,000). People who spoke other languages natively made up the remaining 5.2% of the population.
Ым тілінде
Француз тілінің есімдер тілі де Францияның тілі ретінде мойындалған (Прованс аймағында кем дегенде бір аймақтық түрі бар).
French Sign Language is also recognised as a language of France (with at least one regional variant in Provence).