Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канаданың Жаңа Демократиялық партиясының радикалды қанаты, канадалық саяси қозғалыс.
Radical wing of Canada's New Democratic Party
the Canadian political movement
"Вафли" (1972 жылдан кейін ресми түрде "Тәуелсіз Социалистік Канада қозғалысы" деп аталды) – 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Канаданың Жаңа Демократиялық партиясының (ЖДП) радикалды қанаты болды. Кейін ол тәуелсіз саяси партияға айналды, бірақ 1970 жылдардың ортасында таратылмас бұрын сайлауда айтарлықтай жетістікке жете алмады. Көбінесе бұл Жаңа солшыл жастар қозғалысы болып, канадалық ұлтшылдық пен Квебек егемендігі қозғалысына қолдау көрсетті.
The Waffle (officially known as the Movement for an Independent Socialist Canada after 1972) was a radical wing of Canada's New Democratic Party (NDP) in the late 1960s and early 1970s. It later transformed into an independent political party, with little electoral success before it permanently disbanded in the mid 1970s. It was generally a New Left youth movement that espoused both Canadian nationalism and solidarity with the Quebec sovereignty movement.
Құрылу
Топ 1969 жылы құрылды. Оның жетекшілері университет профессорлары Мел Уоткинс және Джеймс Лаксер болды. Олар «Тәуелсіз социалистік Канада» манифестін жариялады және ЖЖД парламенттік фракциясы мен мүшелерінің қолдауымен партияны солға қарай жылжытуға жұмыс істеді. «Вафли» Канада индустриясын америкалықтардың ықпалынан шығару үшін мемлекеттік меншікке беруді қолдады. Топты «Жаңа демократиялық жастар» қолдады. «Вафли» манифестінде былай делінген: «Социалистік қоғам – адамдардың өміріне маңызды әсер ететін барлық институттардың демократиялық бақылауда болуы және шығармашылық, пайдаланбаушы өзін-өзі дамытуға тең мүмкіндіктердің болуы керек қоғам. Әлеуметтік мемлекеттен әрі қарай жылжу уақыты келді». Манифестке сәйкес, «Жаңа демократиялық партия жұмысшылардың индустриялық шешімдерді қабылдаудың барлық саласына ықпалын кеңейту үшін күресте жетекшілік етуі керек. Адамдарды негізінен бір-бірімен сатып алушы және сатушы ретінде байланыстыру арқылы, кірістілікті және материалдық игілікті адамгершілік пен рухани өсуден жоғары қою арқылы капитализм әрқашан жат сезім тудырды. Бүгінде осының үлкен көлемі мен қазіргі заманғы технология адамның өзіне сенімсіздігі мен әлсіздігін одан да күшейтеді. Қоғамды социалистік түрлендіру адамға оның адамгершілік сезімін қайтарады, оның тауар сезімін жояды. Бірақ социалистік демократия адамның өзінің тікелей ортасын бақылауын да білдіреді, сондықтан социализмді құрудың кез келген стратегиясында қауымдастық демократиясы сайлаудағы жетістікке ұмтылумен бірдей маңызды». «Вафли» канадалық ұлттық саясатты әзірледі. Құрылтай манифестінде былай делінген: «Бүгінгі күні Канаданың өмір сүруіне ең үлкен қауіп – Канада экономикасының американдық бақылауда болуы. Біздің заманымыздың басты мәселесі ұлттық бірлік емес, ұлттық амандық».
The group formed in 1969. Its leaders were university professors Mel Watkins and James Laxer. It issued a Manifesto for an Independent Socialist Canada and, with support in the NDP caucus and membership, worked to push the party leftward. The Waffle supported the nationalization of Canadian industries to take them out of the hands of American interests. The group was endorsed by the New Democratic Youth. The Waffle manifesto stated, "A socialist society must be one in which there is democratic control of all institutions, which have a major effect on men's lives and where there is equal opportunity for creative non exploitative self development. It is now time to go beyond the welfare state." According to the manifesto, "The New Democratic Party must provide leadership in the struggle to extend working men's influence into every area of industrial decision making By bringing men together primarily as buyers and sellers of each other, by enshrining profitability and material gain in place of humanity and spiritual growth, capitalism has always been inherently alienating. Today, sheer size combined with modern technology further exaggerates man's sense of insignificance and impotence. A socialist transformation of society will return to man his sense of humanity, to replace his sense of being a commodity. But a socialist democracy implies man's control of his immediate environment as well, and in any strategy for building socialism, community democracy is as vital as the struggle for electoral success." The Waffle developed a Canadian nationalist policy. According to the founding manifesto, "The major threat to Canadian survival today is American control of the Canadian economy. The major issue of our times is not national unity but national survival."
Вафли атауларының шығу тегі
Атау ирониялық мағынада берілген; тарихшы Десмонд Мортонның «Жаңа демократтар» кітабында келтірілген әңгімеге сәйкес, атау топтың манифесті жасылған кезде туындады. Бір сәтте Эд Бродбент: «Егер олар солға немесе оңға қарай тартынуды таңдаса, олар солға қарай тартынуы керек» деді. «Вафли манифесті» – Жан Ховарттың 1969 жылғы 6 қыркүйекте «Глоб энд Мейл» газетінде жарияланған редакторлық мақаласының тақырыбы болды. Ховарт вафли туралы мәлімдемені Хью Уинсордан естіді, ол «Глоб энд Мейл» газетінде де жұмыс істеді және манифестке де қол қойған болатын. Лаксер және топтың басқа мүшелері тақырыпты оқығаннан кейін оны қабылдады. Фильмнен алынған үзіндіге сәйкес, «вафли» термині Джим Лаксердің «ұсынылған манифест бойынша, егер ол маңызды салаларды мемлекеттендіру туралы айтпаса, ол «вафли құжаты» болады» деген сөзінен бастау алған сияқты. «Вафли» партияның басқару органдарына мүмкіндігінше көп жақтастарын өткізуге тырысты, бірақ конвенциядағы көптеген кәсіби одақ сайлаушылары оларға қарсы шықты. Карол Гудмундсон – Саскатун, Саскачеван «Вафли» партиясынан партия президентігіне үміткер болды, бірақ жеңе алмады. Лаксер соңғы дауыс беруде шамамен 37 пайыз дауыс алып, «Вафлидің» партияда белгілі бір күші бар екенін және енді маргиналды топ емес екенін көрсетті. Пеннер мен Онтарионың НДП лидері Стивен Льюис (ұлттық НДП лидері Дэвид Льюистің ұлы) арасындағы ашық қақтығысқа қарамастан, Пеннер тек 55 дауыспен жеңілді. «Вафли» мұны жетістік деп есептеді, себебі 1967 жылғы сайлауда НДП үміткері 1400-нен астам дауыспен жеңілген еді. Содан кейін 24 маусымда НДП провинциялық кеңесінде Льюис «Вафлиге тарауға немесе НДП-ден кетуге» бұйрық беретін резолюция қабылдады.
The name was meant ironically; one story, quoted in historian Desmond Morton's book The New Democrats, has the name originating during the drafting of the group's manifesto when, at one point, Ed Broadbent said "that if they had to choose between waffling to the left and waffling to the right, they waffle to the left." "The Waffle Manifesto" was the published headline of Jean Howarth's editorial piece in The Globe and Mail on September 6, 1969. Howarth heard about the waffle line from Hugh Winsor, who also worked at The Globe and Mail, and was also a co signer of the manifesto. When Laxer and other members of the group read the headline, they adopted it. According to the film excerpt, the Waffle term appears to have originated with Jim Laxer when he stated, "in terms of the proposed manifesto, that if it doesn't talk about nationalization of key industries, it becomes a 'waffle document.'" The Waffle tried to get as many of their supporters onto the party's governing bodies, but were rebuked by the large bloc of rank and file union voters at the convention. Carol Gudmundson — of the Saskatoon, Saskatchewan Waffle — ran unsuccessfully for the party presidency. Laxer won approximately 37 percent of the final ballot vote, and established that the Waffle had some strength in the party and were no longer a small fringe group. Despite the public infighting between Penner and Ontario NDP leader Stephen Lewis (son of national NDP leader David Lewis), Penner lost by only 55 votes. The Waffle considered this a success, because in the 1967 election, the NDP candidate lost by over 1,400 votes. Then at the NDP's Provincial Council on 24 June, Lewis obtained a resolution ordering the Waffle to disband or else leave the NDP.
Жаңа демократиялық партияның жастар қозғалысына әсері
Вафлиге байланысты дау 1972 жылы Онтарионың Жаңа демократиялық партиясы жастар қанатын таратуға себеп болды, ол 1988 жылға дейін қайта құрылмады. 1971 жылдың соңында жергілікті Вафли тобы оны бақылауға алғаннан кейін федералды NDP Нью-Брансуик NDP-ті де уақытша таратып жіберді.
The dispute over the Waffle led to the disbanding of the Ontario NDP's youth wing in 1972, which was not revived until 1988. The federal NDP also disbanded the New Brunswick NDP for a period in late 1971 after a local Waffle group gained control of it.
Мұра
Оның көптеген жетекшілері кейін партияға қайта оралып, ішінде маңызды қызметтер атқарды, бұл 1980-жылдардан бастап 21-ғасырдың басына дейін НДП-ның көптеген саясатына әсер етті.
Many of its leaders eventually came back into the party and held important positions within it, which also shaped many of the NDP's policies in the 1980s through to the early 21st century.