Кіріспе

1981 жылы Мел Брукс түсірген фильм, "Тарих әлемі, І бөлім" – 1981 жылы түсірілген американдық комедиялық фильм, сценарийін, продюсерін және режиссурасын Мел Брукс жасаған. Брукс фильмде бес рөлде ойнайды: Мұса, Комик – тұрған философ, Томас де Торкемада, король Людовик XVI және Жак, le garçon de pisse. Көптеген актерлер қатарында Сид Цезарь, Шекки Грин, Грегори Хайнс (оны кинодағы тұңғыш рет ойнауы), Чарли Каллас; сондай-ақ Мел Брукспен үнемі жұмыс істейтін Рон Керри, Дом ДеЛуиз, Мадлен Кан, Харви Корман, Клорис Личман, Андреас Вутсинас және Спайк Миллиган бар. Фильмде Ройс Д. Апплегейт, Беа Артур, Найджел Хоторн, Хью Хефнер, Джон Херт, Фил Лидс, Барри Левинсон, Джеки Мейсон, Пол Мазурский, Эндрю Сакс және Хенни Янгман да эпизодтық рөлдерде ойнайды. Әр оқиғаны Орсон Уэллс баяндайды. "І бөлім" деп аталғанына қарамастан, бастапқыда жалғасы жоспарланбаған. Атауы – сэр Уолтер Ролидің "Әлем тарихы" еңбегімен байланысты, ол бірнеше томдық болып шығуы тиіс еді, бірақ тек бірінші томы ғана аяқталған. Дегенмен, төрт он жыл өткен соң Hulu телеарнасы 2023 жылдың 6 наурызында көрсетілімге шығатын "Тарих әлемі, ІІ бөлім" сериалын жариялады.

Сюжет

Фильм – бұл эпикалық фильм жанрының пародиасы, соның ішінде қылыш пен сандал эпосы және тарихи костюмдік драма жанрлары бар. Төрт негізгі бөлім Тас дәуірі, Рим империясы, Испан инквизициясы және Француз революциясы кезеңіндегі оқиғалардан тұрады. Басқа аралық көріністерге Он қазынаның берілуі мен Соңғы тамақ салтанатының қайта жандандырылуы кіреді.

Тас дәуірі

Үңгірдегі адамдар (оның ішінде Сид Цезарь) отты табуды, алғашқы суретшіні (ол өз кезегінде алғашқы сыншыны жасайды), алғашқы некелерді (әйелдер мен еркектер арасында, содан кейін еркектер арасында), алғашқы қаруларды (әсіресе найзаларды) және алғашқы жерлеу рәсімдерін көрсетеді. Сонымен қатар, ертедегі комедия мен музыкаға жасалған тыраштандырулар бейнеленген, олар бір-бірінің аяқтарын таспен ұрып, осылайша айғай-шу оркестрін құрады.

Ескі Келісім

Мұса (Мел Брукс) Синай тауынан үш тас тақташаны алып түседі, Құдайдан (дауысы көрсетілмеген Карл Райнер) Заңды алғаннан кейін. Мұса халыққа Заңның берілгенін жариялағанда, бір тақташасын құлатып, сындырып жібереді де, 15 міндеттен 10-ға дейін жариялауын "өзгертеді".

Рим империясы

Комикус (Брукс) - "сапайы философ", ол даналықты сапайы комедианттың стилімен таратады. Оның агенті Свифт (Рон Кери) оны Цезарь сарайына шақырып отырғанын айтады. Жолда ол Мириам (Мэри Маргарет Хьюмс) есімді Вестал қызға ғашық болады және Иосиф (Грегори Хайнс) есімді эфиопиялық құлмен достық қарым-қатынас жасайды. Иосиф Императрица Нимфоның (Маделин Кан) қызметіне шақырылады. Комик император Нерон (Дом ДеЛуиза) үшін өнер көрсетеді, императордың салмағы мен сыбайлас жемқорлығы туралы ақылсыз әзіл айтады. Жосеф Неронның аяғына шарап құйылады да, екеуіне gladiatorial күресті өлімге дейін өткізуге бұйрық беріледі. Оның орнына олар Мириам мен Императрица Нимфоның көмегімен сарайдан шығып кетеді. Комик, Иосиф Флавий және Свифт евнухтар сарайда күзетші болып жүріп, Нымфоның сарайына біраз уақытқа қашады. Иосифтің көзге көрінетін құлшынысы екеуін де алдамшы деп ашқанда, оларды Маркус Виндикт (Шекки Грин) бастаған сарбаздар қуып шығады. Олар Miracle атпен сүйретілетін арбамен қашып кетеді, олар қуған сарбаздарды ұнжырғасы түсу үшін үлкен марихуананың жарқырауымен жарылады. Олар Яһудеяға кемемен жүзіп барады, онда Комик тамақ күтуші болып жұмыс істейді, және Иса шәкірттерімен соңғы кешкі ас өткізетін жеке бөлмеге кіреді. Комик Исаны (Джон Херт) қайта-қайта үзіп тастайды (оның есімін қазіргі мағынада, интержекция ретінде қолданады). Леонардо да Винчи (Арт Метрано) топтың портреті үшін келіп, оларды дастарқанның бір жағына отырғызуды бұйырады, ал оның жоғарыдағы табағы гало сияқты көрінетін Исаның артында Комик бар.

Испан инквизициясы

Испан инквизициясы сегменті, Брукс белгілі Торкемада рөлінде ойнайтын, әсем ән мен би нөмірінен тұратын, Бусби Беркли стиліндегі әсем қойылымды пародиалайды. Сахна Торкемаданы таныстырумен және оның атына ойын жасаумен басталады; айыпталғандардың рақым сұрауына қарамастан, "Торкемаданы ешнәрсеге көндіре алмайсыз" (оның пікірін өзгерте алмайсыз). Комедиялық азаптау эпизодтарына аутодафе, айналатын темір қыз және "сумен азаптау" жатады, оны су балеті стиліндегі қаһармандар орындайды. Джеки Мейсон мен Ронни Грэм еврейлердің азаптау құрбандары рөлінде эпизодтық түсірілімдерде қатысады.

Француз төңкерісі

Париждегі тавернасында мадам Дефарж (Клорис Личман) француз төңкерісін жоспарлауға халықты қозуға тырысады. Ал Франция королі Людовик (Брукс) өзінің кеңесшілері граф де Моне (Харви Корман) және Беарназ (Андреас Вутсинас) арқылы шаруалар оны жақтырмайды деген ескертуді алады – бұл күдікті патшаның шаруаларды мылтықтан нысана ретінде пайдалануымен күшейеді. Әдемі Мадемуазель Рембо (Памела Стивенсон) король Луиден 10 жылдан бері Бастилияда түрмеде отырған әкесін босатуды сұрайды, ол тек сол түні онымен қарым-қатынас жасаса ғана келіседі. Де Моне король Луиді жасырынуға және оған ұқсайтын Жакты (сонымен қатар Брукс) патшаның орнына қоюға көндіреді – оның жұмысы аристократтардың зәр тастауы үшін шүкірлеу шелектерін ұстау. Жак патшаның кейпін кию үшін алдаушы ретінде таңдалады. Сол түні Рембо Жакқа барады, оның Луи екеніне сеніп, әкесін босату үшін келісімге келеді, бірақ ол жыныстық қатынас талабын қоймайды. Рембо мен оның қарт әкесі (Спайк Миллиган) түрмеден оралғаннан кейін, шаруалар бөлмеге кіріп, "король" Жакты гильотинаға алып кетеді. Рембо "Оны тек ғажайып құтқара алады" деп айқайлағанда, Жозеф Миракл тартқан арбамен келеді де, олар "СОҢЫ" деп жазылған тауға қарай қашып кетеді.

Келесі көрікті жерлердің алдын ала көрінісі

Фильмнің соңында "Жақын арада" деген жарнамамен "Әлем тарихының" 2-бөлігіне арналған мақтау трейлері көрсетіледі. Трейлерді Брукс баяндайды және "Гитлер мұзда", "Викингтердің кремациясы", және "Ғарыштағы еврейлер" (Жұлдызды соғыстардың пародиасы) атты бөлімдерден алынған клиптерді көрсетеді.

Сыни қабылдау

Фильмнің Rotten Tomatoes сайтындағы мақұлдау көрсеткіші 63%, ол 35 рецензияға негіделген. Сайттың консенсусы былай деді: "Дүние тарихының 1-бөлігі 2-бөлікке лайық комедиялық шабыттан мүлдем құрылмайды, бірақ осы анахронизмдерге толы көріністер Мел Брукстің фарс шеберлігінің куәсі болып табылады". 1981 жылғы Stinkers Bad Movie Awards сыйлығының «Ең нашар фильм» номинациясына ұсынылған, бірақ «Тарзан, маймыл адамға» ұтылып қалды. 2007 жылы жаңартылған дауыс беру бюллетені «Ең нашар фильм» номинациясын алып тастап, оның орнына «Ең ауырсынулы күлкісіз комедия» номинациясын ұсынды (оны жеңіп алды). Сондай-ақ, сол шарада «The Inquisition» әні «Ең нашар ән» номинациясын алды («Paternity» фильмінен «Baby Talk» әніне ұтылып қалды). Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың екісін берді және оны «айналасындағы ең талантты комедиялық режиссерлердің бірінен шыққан шатасқан, тәртіпсіз, кейде ұятты сәтсіздік» деп сипаттады. «Не болды? Брукс өзінің фильмінің мағынасын толық түсінбегендей, сондықтан оны алға жылға беретін нақты повестволық күш жоқ». Джин Сискел болса, фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді және фильм «Брукстің бұрынғы жұмыстарынан көп нәрсе алғанымен», онда «көптеген жақсы күлкілер бар» деді. The New York Times газетінен Жанет Маслин: «Фильмде таныс күлкілі эпизодтар көп. Бірақ фильм соншалықты ащы, оның юморы көбінесе жояды, өйткені көптеген әзілдер өрескел немесе қарапайым, немесе екеуі де». The New Yorker журналынан Паулин Кейл: «Бұл талғам мен тыйымға жасалған шабуыл, және ол мені қатты күлдірді» деп жазды. Variety журналы оны «алғашқы жартысында көптеген керемет күлкілерді ұсынатын, бірақ соңына дейін көңіл көтермейтін, көңілсіз фарс» деп атады. Лос-Анджелес Таймс газетінен Шейла Бенсон: «Әркімнің ойнақтап, бір-біріне жауап берумен айналысқаны соншалық, оқиғаны бақылауға және «күлкілі емес» деуге ешкім қалмады. Күлкілі емес, сонымен қатар, үлкен, әлдебір бос әңгіме, жігіттер». The Washington Post газетінен Гари Арнольд оны «Мел Брукстің жақсы да, жаман да жағдайдағы жанды формадағы көріністердің шатасқан жиынтығы» деп атады. Леонард Мальтиннің кино нұсқаулығы фильмге төрт жұлдыздың біреуін жартысын берді және оның эпизодтары «күлкіліден қорқыныштыға дейін жетеді. Бір кезде импульс жоғалады және барлығы үлкен комедиялық актерлік құрамның күш-жігеріне қарамастан, сол жерде жатыр».

Кассалық жинақ

Фильм 484 кинотеатрда "Жоғалған сандықтың жаулары" және "Титандардың шайқасы" фильмдерімен бірге көрсетілімге шықты, соның нәтижесінде апта соңында 4,8 миллион долларлық табыспен төртінші орынды иеленді. Экранның әрқайсысы бойынша орташа табысы 10 000 долларды құрады, бұл Брукстың экрандық көрсеткіш бойынша ең жоғары табысы болды.

Үй медиасы

"Дүние тарихы, 1-бөлім" DVD форматында жарық көрді. MPAA мәліметінше, фильм "келеңсіз жыныстық юмор, тіл, комедиялық зорлық-зомбылық, секс және жалаңаштық, сондай-ақ есірткі қолдану" сипаттамалары бойынша "R" санатына жатқызылды. 2010 жылдың мамырында Blu-ray нұсқасы шықты.

Келесі сериялар

2021 жылдың 18 қазанында Hulu және Searchlight Television (20th Century студиясының серік теледидар бөлімшесі Searchlight Pictures) "Әлем тарихы, ІІ бөлім" атты жаңа түрлі форматтағы сериал дайындалып жатқанын хабарлады, түсірілімдері 2022 жылдың көктемінде басталды. Мел Брукс, Ванда Сайкс, Айк Баринхольц және Ник Кролл сериалдың авторы және продюсері болды, сонымен қатар олар актерлік құрамда да болды. Сериалдың тұсаукесері 2023 жылдың 6 наурызында өтті.