Кіріспе

Британдық адвокат және судья, Корольдік сот төрелігінің лорд-бас судьясы (1762–1832)

Чарльз Эбботт, 1-ші барон Тентерден (7 қазан 1762 – 4 қараша 1832), британдық адвокат және судья, 1818–1832 жылдар аралығында Корольдік сот төрелігінің лорд-бас судьясы болды. Кентербериде шаштараздың отбасында қарапайым жағдайда дүниеге келген Эбботт бастапқыда 1769 жылы Кентерберидегі Король мектебінде білім алды. 1781 жылы наурыз айында Оксфордтағы Корпус-Кристи колледжіне қабылданғанда, ол өте жақсы оқушы ретінде танылып, мектептен көрме стипендиясын алды. Ол мұнда феллоу сайланды және сонымен қатар сэр Фрэнсис Буллердің ұлына тәрбиеші болып қызмет етті, бұл оны адвокат болу мүмкіндігін қарастыруға итермеледі. 1787 жылы Орта ғибадатханаға қосылып, 1793 жылы Ішкі ғибадатханаға ауысты, ал 1796 жылы Ішкі ғибадатханада адвокаттық құқық алды. Эбботт өте жақсы адвокат ретінде танылды, мансабында өзгелерге қарағанда көбірек табыс тапты, бірақ қиялы шектеулі және сөйлеу өнері нашар деп есептелді. 1808 жылы оған Әділет сотының судьясы лауазымы ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты; 1816 жылы ол осы ұсынысты қабылдады, дәстүрлі рыцарьдық атағын алды және Заң сержанты болып тағайындалды. Сот отырысына үш айдан кейін ол Корольдік сотқа ауыстырылды, онда бастапқыда сот ісімен таныс болмағандықтан, өте жағдайы нашар болды. Екі жылдың ішінде ол «жоғары сот шеберлігін» көрсетті, Эбботт соборға жақын «кішкентай, қарапайым үй»де тұрды және бастапқыда әйелдер мектебінде білім алды. Бала кезінде ол «еңбекқор, сезімтал, барлық іс-әрекетінде тұрақты және дұрыс» адам ретінде танылды. 1769 жылдан бастап Кентерберидегі Король мектебінде оқыды, онда ол өте жақсы оқушы болды, сондықтан 1781 жылы наурыз айында Оксфордтағы Корпус-Кристи колледжіне қабылданғанда көрме стипендиясын алды. Ол кезде Оксфордта екі ғана марапат болды: ағылшын және латын прозасы үшін канцлердің медальдары. Оларды жеңіп алуға жасаған алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ екінші курста латын тіліндегі жүлдені, ал үшінші курста ағылшын тіліндегі жүлдені жеңіп алды. Содан кейін Эбботт Корпус-Кристидің феллоуы болып сайланды, онда сэр Фрэнсис Буллердің ұлына тәрбиеші болып қызмет етіп, адвокат болу мүмкіндігін қарастырды. 1787 жылдың 16 қарашасында Орта ғибадатхананың мүшесі болды, 1793 жылы Ішкі ғибадатханаға ауысты және екі жыл бойы сэр Джордж Вудтың арнайы өтініш берушісі ретінде жұмыс істеді; ол арнайы өтініш беруші ретіндегі жұмысын «бұрынғы немесе кейінгі ешбір адамнан» жылдам аяқтады деседі. 1796 жылы Ішкі ғибадатханада адвокаттық құқық алды.

Мансап

Эбботт Оксфорд трассасында жаттығуларын бастады; ол сонда бара жатқанда атынан құлап, екі жерден аяғы сынды, нәтижесінде ол өмір бойы ақсады. 1802 жылы ол «Саудагерлердің кемелері мен теңізшілер туралы» заңдық трактат жариялады, оны әріптес заңгерлер мақтап, оған көптеген коммерциялық тапсырыстар әкелді; кейіннен ол АҚШ-та қайта басылды, онда оны қате түрде Төменгі палата спикері Чарльз Эбботқа жатқызды. Ол «ағылшын сот жүйесінде заңгердің бола алатын ең беделді және сәтті» адам болар еді, бірақ ол адвокаттық дәрежеге үміткер болудан бас тартты. 1802 жылдан 1816 жылға дейін ол «Бас прокурордың шәкірті» ретінде қызмет етті, барлық үкіметтік қудалауларды бастады, сондай-ақ Англия банкінің және Англия шіркеуінің көптеген декандары мен прелаттарының тұрақты кеңесшісі болды. 1807 жылға қарай ол жылына 8000 фунт стерлинг табыс таба бастады, кейіннен бұл соманы арттырды; сол кездегі басқа кез келген адвокаттан көп ақша тапқаны айтылды. Эбботт «көзге түсетін» адвокат емес еді; ол керемет заңгер ретінде танылса да, сөздері монотонды болды және қиялы жетіспеді. 1808 жылы оған Жалпы соттың судьясы лауазымы ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. Алайда, тағы сегіз жыл жұмыс істегеннен кейін, денсаулығының осы жүктемеге шыдамайтынын сезініп, 1816 жылдың 24 қаңтарында Жалпы сотта лауазымға өтті, сонымен қатар қажеттілігіне орай Заңгер-сержант атанды. Эбботтқа «Labore» ұранымен дәстүрлі рыцарлық атақ берілді, оны ол өзінің теңдігі үшін де пайдаланды. Ол осы лауазымда үш айдан астам болған жоқ, оның ондағы жұмысы туралы ешқандай жазба қалмады, содан кейін 3 мамырда Саймон Ле Бланкты алмастыру үшін Король сотына еркіне қарсы ауыстырылды. Эбботт Король сотымен таныс болмағандықтан (ол Лондондық емес, аймақтық заңгер болғандықтан) бастапқыда көңілі қалды, бірақ жақын арада жақсарды. 1818 жылға қарай ол «жоғары сот өкілінің қасиеттерін» көрсетті, бірақ оны қатал адвокаттарға тіл тигізгені үшін және қудалау ісінде үкімет тарапын ұстануы үшін сынға алды. Сол жылы Лорд-бас судья Лорд Элленбороу инсульт алды, нәтижесінде зейнетке шықты. Басқа судьялар мен заңгерлердің көпшілігі бұл рөлге лайық емес еді; мысалы, сэр Сэмюэл Шепард, қабілетті заңгер болғанымен, судья ретінде отыруға тым нашар естіген. Нәтижесінде Эбботт тағайындалды және 4 қараша 1818 жылы ресми түрде лауазымына кірісті. Лорд-бас судья ретінде ол Король сотының құзырлы судьялары мен өзінің қабілеттерінің арқасында гүлденгенін көрді; «[Эбботт] [судьялардың] барлығынан да адамдарды жақсы білді және сот-медициналық дауларда модератор ретінде шебер болды». Эбботттың судья ретіндегі басты кемшілігі – оның Джеймс Скарлеттке қолдауы болды, ол Эбботт адвокат болған кездегі жетекшісі болды; «Қорқып жүрген жас заңгер, бас судья болғаннан кейін де әлі де ескі жетекшісіне қорқынышпен қарады, оны ренжітуден қорықты және оның пайдасына шешім қабылдағанда әрқашан қуанышқа бөленді». 1827 жылдың 30 сәуірінде Эбботт Миддлсекс графтығындағы Хендонның бароны Тентердені атанды; «Лорд Эбботт» оны мазаққа түсіруі мүмкін деп қорқып, оның орнына өзінің туған жеріне жақын Кент қаласының атын таңдады. 24 мамырда Эбботт ресми түрде лауазымына кірісті, Лордтар палатасына үнемі қатысып, Лордтарға ресми киімін киген соңғы бас судья болды (уақытша спикерлерден басқа). 1830 жылы ол шіркеу соттарының, жалпы құқық соттарының және жылжымайтын мүлік заңнамасының жай-күйі туралы есептерден кейін Парламентке бірнеше заң жобаларын ұсынды; шіркеулік заң жобаларынан басқа, барлығы қабылданды, өйткені Парламент оларды тыңдауға уақыт жеткізбеді. Олар 1831 жылы келесі Парламент сессиясында тыңдалды және екеуі де қабылданды; олар «оған шебер заң шығарушы ретінде беделді емес еді, судьялар оларға ақылға қонымды түсіндіруді өте қиын деп тапты». 1832 жылғы реформа туралы заң оның Лордтар палатасынан кетуіне әкелді және оның өмірін қысқартқаны айтылады; ол қалалық корпорациялар үшін күресті, ол заң жобасымен «толық жеккөрумен» қарады, бірақ жеңіледі. Егер ол қабылданса, «Ешқашан, ешқашан менің мырзаларым, мен осы үйдің есіктеріне кірмеймін» деп қауіптенген болса, ол сөзінде тұрып, саясатқа ешқашан қайтып келмеді, бірақ 1827 жылдың 8 тамызынан 3 қыркүйегіне дейін ол уақытша қазынашылық канцлері болды, бос болғанда бұл лауазымды Лорд-бас судья иеленуі керек болды. Ол маусым айында Мидленд трассасына барды, өйткені ол ең оңайы болды, бірақ ол «күшті жөтелден» және басқа да симптомдардан зардап шекті, Хендонға қайтып келді. Екі күндік істің бірінші күнінен кейін ол тамақ жегісі келмей, қызуы көтеріліп, сөзін біртіндеп айта бастады. Ауру дәрігерлерді таң қалдырды және ақырында 1832 жылдың 4 қарашасында Лондондағы Королева алаңындағы үйінде қайтыс болды; оның соңғы сөздері «Енді, әйгерлер, сіздер өз үкіміңізді қарастырасыздар» болды. Ол өзі басшысы болған Қорлық ауруханасына жерленді.

Жеке өмір

Эбботт Мэри Ламотпен 1795 жылдың 30 шілдесінде үйленді. Ол өмірінде отбасылық жағдайды ұнататын, жазбаларда әйеліне арналған махаббат өлеңдері кездеседі. Мэри оған үйлену алдында шашынан бір тоқ жіберген, ал ол жауабында "Шашының бұрынғы иесінің сұрақтарына жауап" атты өлең жазды. Олардың екі ұлы мен екі қызы болды: Джон (Тентерденнің 2-ші бароны), Чарльз, Мэри және Кэтрин. Кейін Кэтрин Джон Роуленд Смитке тұрмысқа шықты. Эбботт сақ адам саналды, "жаңалыққа қарсы тұратын" және "қиялының жеткіліксіздігі" судья үшін өте жақсы қасиеттер деп есептелді, бұл оған "біздің ең білікті судьяларымыздың арасында ең жоғары дәреже берді". Оның мінезі қатал болған, "табиғаты жаман, асығыс және күшті, бұл оның қалған санасынан өзгеше еді", бірақ ол оны ұстап тұрды. Дегенмен, бұл кейде сотта байқалып, ол әсіресе өткір тілді және қажетсіз күрделі сөйлемдерге төзбейтін еді. Бірде сотта дәрігер тым күрделі медициналық терминді қолданғанда, Эбботт: "Егер ағылшын тілінде сөйлей алсаңыз, сөйлеңіз, әйтпесе мен аудармашы шақырып, ант беруге мәжбүр боламын" деп айқайлады. Ол "жеке және қоғамдық өмірінде де жайсыз адам" саналды, оған ешқандай қылмыс немесе ақымақтық тағылмады; бірақ ол "үлкен судья болды, оның үкімдері зерттеліп, құрметтелді". Эдвард Фосс оның туралы: "Осындай білімді, тапқыр және ақылды судья тағы біреуі болған емес, және оның үкімдері осы күнге дейін даусыз" деп жазды.