Кіріспе

Mauser C96 (Construktion 96) – жартылай автоматты пистолет, бастапқыда 1896 жылдан 1937 жылға дейін неміс қару өндірушісі Mauser жасаған. ХХ ғасырдың бірінші жартысында Испания мен Қытайда лицензиясыз көшірмелері де өндірілді. C96 пистолетінің ерекшелігі – қағыстың алдындағы біріктірілген қорапша тәрізді дүңгіршек, ұзын оқпан, қысқа ұңғылы мылтықтың тұрақтылығын қамтамасыз ететін ағаш иықтық, ол қаптама немесе тасымалдауға арналған сөмке ретінде де қолданылады, сондай-ақ тұтқасы щетка сабына ұқсас. Ағылшын тілінде «сметаль» деп аталған, ал Қытайда C96 «қораптық оқ» деп аталды, себебі оның тікбұрышты ішкі дүңгіршегі бар және оны ағаш қорап тәрізді алынып-қойылатын иықтыққа салып тасуға болады. Ұзын оқпаны мен жоғары жылдамдықты патронының арқасында Mauser C96 өз дәуіріндегі көптеген пистолеттерге қарағанда артық қашықтыққа оқ атып, нысанаға тереңірек енуге мүмкіндік берді. 7.63×25 мм Mauser патроны .357 Magnum пайда болғанға дейін коммерциялық өндірістегі ең жоғары жылдамдықты пистолет патроны болды. Mauser шамамен бір миллион C96 пистолетін өндірді, ал Испания мен Қытайда өндірілген саны көп болғанымен, өндіріс туралы деректердің нашар болуына байланысты белгісіз. Әскери қару ретінде пистолет Пасха көтерілісі мен Ирландия Тәуелсіздік соғысы, Бірінші дүниежүзілік соғыс және Ирландия Азамат соғысы сияқты түрлі соғыстарда қолданылды. Осы қаруды қолданған деген күдікпен сол кездегі латыш анархисі (Metropolitan Police осылай атады) есімімен «Петер Суретші» деп аталды, сондай-ақ тұтқасы щетка сабына ұқсас болғандықтан Эстония Тәуелсіздік соғысы, Испания Азамат соғысы, Қытай Азамат соғысы және Екінші дүниежүзілік соғыста да қолданылды. Қытайдағы соғыс әміршілері дәуірінде Еуропалық елдердің қытайлық соғыс әміршілеріне мылтық экспорттауға тыйым салғандықтан C96 сол кезеңдегі әскерлердің негізгі қаруына айналды және пистолеттің негізгі үлгісі кеңінен көшірілді. C96 Ресей Азамат соғысында большевик комиссарларының және түрлі соғыс әміршілері мен бандиттік топтардың басшыларының да қаруы болды, оны жай ғана «Маузер» деп атады. Коммунист революционерлер Яков Юровский мен Петр Ермаков 1918 жылдың шілдесінде Ресей императорлық отбасын атып өлтіру үшін Mauser пистолеттерін қолданды. Уинстон Черчилль Mauser C96 пистолетін жақсы көріп, 1898 жылғы Омдурман шайқасында және Екінші Буер соғысында қолданды. Арабияның Лоренсі Таяу Шығыста болған кезінде бір уақыт бойы Mauser C96 пистолетін тасыды. Үндістан революционері Рам Прасад Бисмил және оның жақтастары 1925 жылдың тамызында Какоридегі пойызды тонау кезінде осы Mauser пистолеттерін қолданды. Қытай коммунистік генералы Чжу Де Нанчан көтерілісі мен кейінгі қақтығыстар кезінде Mauser C96 пистолетін қолданды, оның пистолетінде оның аты жазылған, қазір ол Пекин соғыс мұражайында сақталуда. 1921 жылы Испания премьер-министрі Эдуардо Датоны өлтіру кезінде үш Mauser C96 пистолеті қолданылды, ал 1934 жылы Югославия королі Александр I-ді өлтіру кезінде Mauser C96 пистолеті қолданылды. Импортталған және отандық C96 пистолеттерінің көшірмелері екінші қытай-жапон соғысында және қытайлық азаматтық соғыста, сондай-ақ испандықтар Испания Азамат соғысында және немістер Екінші дүниежүзілік соғыста кеңінен қолданылды. Стандартты 7.63×25 мм патронынан басқа, C96 пистолеттері 9×19 мм Parabellum патронымен де жиі жасалды, сондай-ақ 9 мм Mauser Export патронымен де аз ғана саны өндірілді. 1940 жылы Mauser басшылары C 96 пистолетін 9×25 мм Mauser Export патронының баллистикасын .357 Magnum патронымен сәйкестіру үшін жаңарту құралы ретінде пайдалануды ұсынды. Соңында қытайлық модель .45 ACP патронымен де жасалды.

M1916 прус "Қызыл 9"

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Императорлық неміс армиясы стандартты DWM P.08 тапаншасының өндірісінің баяулау болуын өтеу үшін Маузермен 9 мм Parabellum патронына арналған 150 000 C96 тапаншасын сатып алуға келісім жасады. Олар 7.63 мм Маузер тапаншасындағыдай ішкі қорапты дүрылдарды пайдаланады және он оқтың сыйымдылығы бар. Осы C96 үлгісі тұтқа панельдеріне күйдірілген және қызыл түспен боялған үлкен 9 санынан кейін "Қызыл 9" деп аталды. (Бұл, 7.63 мм оқ-дәрімен қате жүктеуден сақтандыру мақсатында жасалды.) Армия брендтеуді бөлімшелердегі қару жөндеушілеріне тапсырғандықтан, барлық 9 мм тапаншаларда тоғыз саны кездеспейді. Тапсырыс берілген 150 000 тапаншаның шамамен 137 000-ы соғыс аяқталғанға дейін жеткізілді. Тапаншаның тұтқалары ағаш емес, қара эбониттен жасалған.

Luftwaffe-мен екінші дүниежүзілік соғыс туралы келісімшарт

1940 жылы Германия үкіметі Люфтваффе қарулануы үшін 7800 дана М1930 коммерциялық пистолетін сатып алды. Олардың үстінде Вермахттың қабылдау белгілері бар, ал Маузердің сериялық нөмірлері 1930 жылдардың басы мен ортасынан шыққан. Қару 1937 жылы өндірістен тоқтатылған, бірақ тапсырыс қолда бар қорлардан орындалды. Керстен, Молл және Шмидт пікірінше, бұл пистолеттер қарулы күштердің жоғарғы басшылығымен сатып алынып, Люфтваффе мотоциклшілері мен зениттік артиллерия экипаждарына берілген.

Негізгі нұсқалары

Стандартты коммерциялық үлгіден өзге C96-ның көптеген түрлері болды; ең көп кездесетіндері төменде сипатталған.

M1896 Кавалериялық карабин

Эксперименттік идеялардың бірі – жеңіл атқыштар үшін пістолет-карабин жасау еді. Олардың «жазық қабырғалы» (slab sided) қабылдағыштары, стандартты 10 оқтың жинағыштары, берік бекітілген ағаш қолсаптары мен алдыңғы қолсаптары, сондай-ақ ұзартылған (алғашқы өндірісте) немесе (кейінгі өндірісте) ұңғылары болды. 1899 жылдан кейін нашар сатылғандықтан және әскерилердің қызығушылығы болмағандықтан өндірістен алынды. Карабин нұсқасына спорттық қызығушылық шектеулі болды, ал өндіріс көлемі аз болғандықтан, ол пистолет нұсқасынан шамамен екі есе қымбат тұратын құнды коллекциялық зат саналады. Соңғы кезде Navy Arms сияқты импорттаушылар АҚШ-та сату үшін 16 дюймдік немесе одан ұзын ұңғылы Mauser карабиналарын импорттады.

M1896 компактты Маузер

Маузер тапаншасының толық өлшемді тұтқасы, алты оқ сақтайтын ішкі магазині және ұңғысы бар нұсқасы. 1899 жылға қарай өндірілісі тоқтатылды.

M1896 офицерлік үлгісі

Бұл рейхсревольвер сияқты иілген ағаш немесе қатты резеңке тұтқасы бар Маузердің компактты нұсқасының ресми емес атауы. Атау АҚШ армиясының өздігінен зарядталатын тапанша сынақтарына қатысу үшін жіберілген Маузер тапаншасына берілген белгілеуден туындаған.

M1898 пісталет карабині

Бұл ағаштан жасалған комбинаттық қынапқа арналған алғашқы модель болды. Қынап қап немесе қынап ретінде қызмет етеді және тұтқаның рамасындағы ойыққа бекітіледі.

M1912 Mauser экспорттық үлгісі

Бұл модель 9×25 мм Mauser Export патронымен жабдықталған алғашқы модель болды. Ол Оңтүстік Америка және Қытай қару-жарақ нарығын қызықтыру үшін жасалған. Осы калибрдегі Mauser C96 тапаншаларында әдетте 9×25 мм патрондарды оңай салу үшін дүңгіршектің жоғарғы бетіне ойық жасалған. Оқпанның бұрылысы ерекше 13:8 шамасында. Сонымен қатар, патрон ұясының айналасындағы жалпақ беттер 9×25 мм патронының жоғары қысымын қабылдау үшін ұзартылған. Бұл калибрдегі Mauser C96 мысалдары сирек кездеседі, бірақ жеке коллекционерлер нарығында кейде табылуы мүмкін. 9×25 мм Mauser Export калибрі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қару-жарақ өнеркәсібі әскери өндіріске ауысқандықтан нарықтан ығыстырылды, бірақ 1930 жылдары субмашиналық тапаншалар үшін калибр ретінде қайтадан танымал болды.

M1917 Маузер траншеялық карабин

Бұл модель M1896 кавалериялық қарабиніне ұқсас ұзартылған доңғалақ және стволға ие. Одан әрі, ол 40 оқтан тұратын дүңгіршекке және 9×19 мм Parabellum патронына арналған. M1917 Mauser траншеялық қарабині Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайда болды және жақын арадағы шайқастағы қымбат Lange Pistole 08-ді ауыстыру мақсатында жасалған еді. Алайда, Императорлық неміс әскері оны тиімді балама деп санамады, сондықтан жобадан тез бас тартылды және одан небары бірнеше дана ғана жасалды.

M1920 Mauser қайта өңдеу

Версаль келісім-шарты (1919 жылы қол қойылған) Германия қару өндірушілеріне пистолет барабанының ұзындығы мен калибріне қатысты бірқатар шектеулер салды. Германия үкіметіне берілген немесе ішкі нарықта сатылған пистолеттердің барабаны 4 дюймнен аспауы керек еді және 9 мм патрондарға арналмауы тиіс. Веймар Республикасы әскери үлгідегі қарудың жеке меншігіне тыйым салып, осылайша қайтып келген әскерлерден құнды қару-жарақтарды қайтарып алуға тырысты. Тәркіленген қару-жарақтар үкімет әскерлерін қаруландыру үшін пайдаланылды, нәтижесінде олар әскери және азаматтық қарулардың әртүрлі жиынтығына ие болды. Версаль келісім-шартының талаптарын орындау үшін осы қаруларды қайта жабдықтау бойынша ірі жоба басталды. Келісімге сәйкес болу үшін, Веймар үкіметіне тиесілі соғысқа дейінгі C.96 үлгілерінің барабандары қысқартылуы керек болды. Бұл олардың тангентті нысаналарын тұрақты нысаналармен алмастыруды талап етті. Сондай-ақ, оларды стандартты 7.63×25 мм Маузер патрондарына ауыстыру қажет болды, бірақ бірнеше гибридті Маузерлер 7.65 мм Parabellum патронына арналған, құтқарылған Navy Luger барабандарымен жасалды. Келісімге сәйкес тәркіленген үкіметтік қарулар M1920 деп белгіленді. Бұл практика тыйымға қарамастан және қайта жабдықтау тоқтағаннан кейін де неміс әскери пистолеттерінде жалғастырылды.

M1921 "Боло" Маузер

Маузер 1920-1921 жылдар аралығында коммерциялық сату үшін C96 үлгісінің сәйкес нұсқасын шығара бастады. Ол кішірек тұтқалармен және қысқа оқпанмен ерекшеленді. Бұл ерекше тапанша большевиктермен байланысты болғандықтан "Боло" деп аталды. 1930 жылы "Боло" рамкасын пайдаланған, бірақ ұзын оқпанды ауыстыру нұсқасы да болды.

М1930 Маузер

Коллекционерлер оны M30 деп те атайды, ол M1921 Mauser-дің жеңілдетіліп, жетілдірілген нұсқасы болды. Өндірісті бірнеше күрделі өңдеу бөлшектерін алып тастау арқылы жеңілдетті және "соғысқа дейінгі" үлкен тұтқа мен ұзын стволға қайта оралды. Алғашқы M30 үлгілерінде ствол болған, бірақ кейінгі үлгілерде дәстүрлі ствол болған. Ол 1930 жылдан 1937 жылға дейін өндірілді. Жозеф Никкл 1930 жылы таңдаулы атуға түрлендіруді жасады. Ұзақ кездерде атылғанда, ол "өзінен-өзі атуға" бейімділік танытты (қыздырылғанда оқ ұшқынының спонтанды түрде тұтануынан). 1930 жылдан 1931 жылға дейін осы үлгінің 4000 данасы жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде M1932-нің шағын саны неміс Вермахтына жеткізілді, олар оны M712 деп атады, немесе "жартылай автоматты / автоматты Маузер тапаншасы"). Ол M1932 негізінде жасалған, бірақ бірнеше өзгерістер енгізілді. Басқару элементтері стандартты үлгімен бірдей болды, бірақ белгілер португал тілінде болды. Таңдау коммутаторы (сол жақта, триггер сақшысының үстінде орналасқан) нормалды ("орташа" немесе жартылай автоматты) үшін N және rápido ("жылдам" немесе толық автоматты) үшін R деп белгіленді. Қауіпсіздік тетігі (шекектің сол жағында) seguro ("қауіпсіз") үшін S және fogo ("ату") үшін F деп белгіленді. Алайда, олар 20 және 40 оқтың ұзартылған доңғалақтарын да қабылдай алады. Тек Ханьяң қаласында ғана шамамен 13 000 данасы өндірілді.

Шанси типті 17 (.45 АСП)

Қытай тарихындағы соғыс әміршілері дәуірінде, 20 ғасырдың басында Шанси провинциясын Ян Сишан әмірші биледі, ол өзінің астанасы Тайюаньда заманауи қару-жарақ фабрикасын құрды. Ян әскерлерін .45 ACP патронына арналған Thompson автоматтарының жергілікті өндірілген көшірмесімен жарақтандырды, бірақ оның әскерлерінің жеке қарулары 7,63 мм калибрлі C96 болғандықтан, жабдықтау қиындықтары туды. Янның шешімі – C96 пистолетінің .45 ACP калибрлі нұсқасын шығару болды, осылайша оқ-дәрілерді біркелкілендіріп, жабдықтау логистикасын жеңілдетуге тырысты. Олардың сол жағына (қытай тілінде) "17-тип", ал оң жағына "Республиканың он сегізінші жылы, Шаньсиде жасалған" деп жазылған. .45 ACP патронына арналған камерадан басқа, Шаньси .45 пистолеттері 7,63 мм үлгілерінен айтарлықтай үлкен корпусқа ие, 10 оқтың магазині триггердің алдынан төмен созылып, ұзындығы 140 мм (5,5 дюйм) құрайды. Олар стандартты 7,63 мм Маузерге арналған 10 оқтық клиптердің орнына екі бес оқтық клиптермен зарядталды. Өлшемдерінің артуына байланысты, 17-типті пистолеттерде басқа C96 үлгілерімен алмастырылатын ешқандай бөлшектер жоқ. Шаньси .45 пистолеттерінің көпшілігі Қытай Азамат соғысында коммунистер жеңгеннен кейін, негізінен Қытай коммунистерінің стандарттарына сәйкес келмейтін ерекше калибрі болғандықтан, балқытылды. Бірақ, бірнеше үлгі коммерциялық нарықта сату үшін шетелге экспортталды.

Royal MM31 (үлгі 1)

Бейстигюи H моделінің жетілдірілген нұсқасын MM31 – «Modelo Military 1931» ретінде таныстырды. Ол бірқатар жақсартуларды қамтыды. 20 оқтық бекітілген дүңгіршелі нұсқасы шапшаң енгізілді, одан кейін 10 оқтық дүңгіршесі және минутына 900 оқ ату жылдамдығы бар қарудың тудыратын мәселелерін шешу үшін ажыратылатын дүңгіршелі нұсқасы енгізілді.

Royal MM31 (үлгі 2)

Бұл Mauser-дің түпнұсқасына ETAI/Royal моделі мен түрлеріне қарағанда толық бөлек құлып жақтауы бар, әлдеқайда жақын көшірме болды. Бұл бұрынғы қаруға қарағанда сапасы жақсырақ, бірақ әлі де Mauser деңгейіне жетпеді. MM31 1934 жылға дейін өндірілді. Барлығы шамамен 10 000 дана жасалды, мүмкін төрт тізбектей түрде. Бұл модельдер жартылай автоматты және жартылай автоматты/толық автоматты таңдамалы ату түрлерінде шықты.

Федералды қару-жарақ М713 және М714

1980 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейін Калифорния штатының Оңтүстік Эль-Монте қаласындағы Federal Ordnance атыс қарулары компаниясы Mauser 1917 траншеялық карабині мен C96 тапаншасының көшірмелерін жасады, олар сәйкесінше M713 және M714 деп аталды. M713 стандартты нұсқада бекітілген ағаш бөлігі мен дүңгіршегімен, сондай-ақ ажыратылатын ағаш бөлігі мен ажыратылатын дүңгіршектері бар "делюкс" нұсқасымен шықты. M714 түпнұсқа C96 тапаншасынан айырмашылығы, ажыратылатын дүңгіршектерді қолдайды, сонымен қатар қысқа ұңғысы мен тұтқасы бар "Bolo" нұсқасы да болды. M713 және M714-тің барлық нұсқалары 7.63x25 мм және 9x19 мм патрондарымен қолжетімді болды.