Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гватемала музыкасы мен музыкалық дәстүрлері
Music and musical traditions of Guatemala
Гватемала музыкасы әртүрлі. Музыка бүкіл елде орындалады. Қалаларда ораза және Пасха аптасындағы шерулерде, сондай-ақ басқа да жағдайларда ойнайтын үрмелі және соқпалы аспаптардан құралған топтар бар. Маримба гватемалалық дәстүрлі әндерде маңызды орын алады. Америкада маримбаның ең ерте кезде қолданылғаны 1680 жылы Гватемаланың Сантьяго де лос Кабальерос қаласындағы тойларда тіркелген. Гватемалада 1524 жылы алғаш рет енгізілген литургиялық ән шертпесі мен полифониядан бастап, қазіргі заманғы академиялық музыкаға дейін бес ғасырлық музыка дәстүрі бар. Гватемалада 16-шы ғасырдан 19-шы ғасырға дейін жазылған музыканың көп бөлігі ғалымдар тарапынан жақында ғана табылған және орындаушылар оны қайта жаңғыртуда.
The music of Guatemala is diverse. Music is played all over the country. Towns also have wind and percussion bands that play during the lent and Easter week processions as well as on other occasions. The marimba is an important instrument in Guatemalan traditional songs. The oldest documented use of marimba in the Americas dates to 1680 during celebrations at Santiago de los Caballeros de Guatemala. Guatemala also has an almost five century old tradition of art music, spanning from the first liturgical chant and polyphony introduced in 1524 to contemporary art music. Much of the music composed in Guatemala from the 16th century to the 19th century has only recently been unearthed by scholars and is being revived by performers.
Майя музыкасы
Ежелгі майялардың музыканы қалай жасағаны және ойнағаны туралы білетіндеріміздің көбісі сақталған рәсімдік қабырға суреттеріндегі немесе кодекстердегі бейнелерден алынған. Мысалы, Мексикадағы Бонапамк ежелгі майя археологиялық ескерігінде майя сарбаздарының тоңқы трубалармен ойнайтын суреттері бар қабырғалар табылды, бұл суреттер майя театрлық қойылымы Рабиналь Ачиде бейнеленгендей. Көптеген түрлі аспаптар қолданылды, бірақ олар негізінен екі санатқа бөлінді: желді аспаптар (аэрофондар) және соққылы аспаптар (идиофондар). Желді аспаптар отбасы құмыр мен сүйектен жасалған флейталар, түрлі сыбызғылар, әртүрлі дизайндағы окариналар және басқа да сыбдырлы ыдыстардан тұрды. Соққылы аспаптар үшін майялар бұғы немесе яғуардың терісінен жасалған мембранасы бар ағаш барабандар жасады. Олар сонымен қатар, қабықшаларды пайдаланып, қоңыраулар, гуиролар және басқа да идиофондар жасады. Осы соққылы аспаптардың бірі – “tunkul” (немесе кейде жай ғана “tun”) Гватемалада бүгінге дейін кездеседі. Ол H пішіндес кесігі бар қуыс ағаш діңінен жасалады, оның нәтижесінде пайда болған тілшелері қарапайым барабан таяқшаларымен соғылады. Майялардың музыкасы мерекелер мен рәсімдер кезінде орындалып, биленіп, әдетте олар құдайларын мақтау үшін (немесе олармен байланыс жасау үшін) тарту етілді. Әр құдайдың өзінің мерекесі болған, оған сәйкес салтанаттар мен арнайы музыка қоса тіркесетін.
Much of what is known about how the ancient Mayans created and played music comes from the iconography that is preserved in the ceremonial pieces of mural art, or codices. One example is found in the ancient Maya archaeological site of Bonampak, Mexico, where there are walls showing artwork of a group of Mayan warriors playing long trumpets, as portrayed in the Mayan theatrical play Rabinal Achí. Many kinds of instruments were used, but they essentially broke down into two categories, being wind instruments (aerophones) and percussion instruments (idiophones). The wind instrument family consisted of cane and bone flutes, different types of whistles, ocarinas of various designs, and other sibilant vessels. For percussion instruments, the Mayans crafted wooden drums with membranes made from the hides of deer or jaguar. They also made rattles, güiros, and other idiophones using the shells of snails and tortoises. One of these percussion instruments called the “tunkul” (or sometimes just “tun”) is still seen in Guatemala today. It is made from a hollow tree trunk with an H shaped incision whose resulting tongues are hit with rudimentary drumsticks. The music the Mayans played was performed and danced to during festivities and rituals, usually in celebration of (or to communicate with) the gods that they worshiped. It appears that each god had their date or holiday, with its accompanying ceremonies and special music.
Маримба
Маримбаның бар екендігіне қатысты алғашқы жазба дерек 1680 жылы қазіргі Антигуа-Гватемала қаласындағы Сантьяго-де-Гватемала соборының алдындағы оқиғадан алынған. Кейін тарихшы Хуан Доминго Хуаррос өзінің "Гватемала тарихының жинағы" еңбегінде оны атап, сипаттаған. Аспап, батыс Африка аспабын қайта жасауға жасалған тырыс ретінде, одан да ертерек болуы мүмкін, және 1550 жылға дейін Африка-Кариб теңізі құлдарымен әкелінген болуы мүмкін. 20-шы ғасырдың басында қамыр резонаторлардың орнына ағаш қораптар қолданыла бастады. Қазіргі заманғы маримба тобына үш ойнаушыға арналған кішкентай маримба, төрт ойнаушыға арналған үлкен маримба, сондай-ақ барабан жиынтығы немесе басқа да соққы аспаптары және контрбас кіреді. Кейбір топтарда бір-екі саксофон, бір-екі труба және тромбон да қолданылады. Маримба топтары салондық музыканың көптеген ескі репертуарын оқып, қабылдады, ал Доминго Бетанкур (1906–82), Овалле ағайындары, Хуртадо ағайындары, сондай-ақ әйгілі Мариано Вальверде (1884–1956), Вотцбели Агилар (1897–1940) және Белармино Молина (1879–1950) сияқты композиторлар мен маримба ойнаушылары маримбаға арнап көптеген жаңа би пьесаларын жазды. Әнші Пако Перес (1917–1951) өзінің "Луна де Хелажу" вальсімен танымал болды, ол көптеген гватемалықтардың ресми емес ұлттық әнұраны санайтын ең танымал маримба шығармаларының бірі.
The marimba's first documentary evidence of existence comes from an account in front of the cathedral of Santiago de Guatemala, present day Antigua Guatemala, in 1680. Later, historian Juan Domingo Juarros mentioned and described it in his Compendium of the History of Guatemala. The instrument may be probably much older, as an attempt at recreating an older West African instrument, and could have been introduced by Afro Caribbean slaves as early as 1550. By the early 20th century, wooden box resonators had replaced the gourd resonators. Modern marimba bands include a smaller marimba for three players, a larger marimba for four players, plus a drum kit or other percussion and a string bass. Some bands have occasionally employed one or two saxophones, as well as one or two trumpets and a trombone. Much of the older repertoire of salon music was learned and adopted by the marimba bands, while a sizable amount of new dance pieces was newly composed for the marimba by such composers and marimba players as Domingo Bethancourt (1906–82), the Ovalle brothers, the Hurtado brothers, as well as the famous Mariano Valverde (1884–1956), Wotzbelí Aguilar (1897–1940) and Belarmino Molina (1879–1950), to name but a few. Singer Paco Pérez (1917–1951) was catapulted to fame with his waltz "Luna de Xelajú", one of the best known marimba pieces which is regarded by many Guatemalans as a sort of unofficial national anthem.
Гарифуна музыкасы
Гарифуналар – Сент-Винсентті жаулап алған кезде британдықтар Сент-Винсенттен Орталық Америкаға (әсіресе Гватемала, Белиз, Гондурас және 1802 жылы Никарагуаға) депортациялаған аралдық карибтерден таратылған. Гарифуналар сол кездегі үстем әлеуметтік жүйеден өзінше бөлініп, chumba және hunguhungu сияқты ерекше мәдениетті қалыптастырды – бұл үш уақыттық ырғақта айналма би, ол көбінесе олардың ұлттық жанры пунтамен үйлеседі. Әйелдерге арналған эремву еу және абаймаджани, ерлерге арналған laremuna wadauman жұмыс әндері сияқты әр жынысқа тән әндер де бар. Би музыкасының басқа түрлеріне матамuerte, гунчей, чарикави және самбай жатады.
Garifuna originated from escaped Island Caribs who were deported from St. Vincent to Central America (especially Guatemala, Belize, Honduras, and also in Nicaragua in 1802) by the British when they conquered St. Vincent. The Garifunas kept themselves apart from the social system then dominant, leading to a distinctive culture that include chumba and hunguhungu, a circular dance in a three beat rhythm, which is often combined with punta, their national genre. There are other songs typical to each gender, women's eremwu eu and abaimajani, rhythmic a cappella songs, and laremuna wadauman, men's work songs. Other forms of dance music include matamuerte, gunchei, charikawi and sambai.
Еуропалық классикалық музыка дәстүріне сай келетін музыка
Музыка саласы, әйтпесе "классикалық музыка" деп аталады, Ренессанс, барокко, классикалық, романтикалық, 20 ғасыр музыкасы және постмодерн музыка сияқты әртүрлі музыкалық стильдерді қамтиды. Гватемала Еуропа музыкасына алғаш танысқан Жаңа әлемнің алғашқы аймақтарының бірі болды. Испан миссионерлері мен дін қызметкерлері 16 ғасырдың басында фламанд және испан шіркеу музыкасын Рим-католик обрядының бір бөлігі ретінде енгізді. Жаңадан құрылған Сантьяго-де-Гватемала қаласындағы алғашқы кафедраль (1534) қарапайым ән мен латын полифониясына жауапты хормен жабдықталды. Ғасырдың соңында Иберия түбегінен келген үш капелла шебері кафедраль репертуарын өздерінің шығармаларымен байытты: Эрнандо Франко (1532–85), Педро Бермудес (1558–1605) және Гаспар Фернандес (1566–1629). Зерттеушілер Хуэхуэтенанго миссияларындағы музыкалық белсенділік, қазіргі Гватемаланың солтүстік-батыс тауларында маңызды болғанын көрсетті. Жергілікті музыканттар миссионерлерден полифониялық композиция өнерін үйренді және өздерінің шіркеулерінде таңертеңгі және кешкі музыка репертуарына испан және жергілікті майя тілдеріндегі бірнеше вилансиколарды қосты. Барокконың соңғы және классикалық кезеңдегі негізгі композиторлар Гватемалада туған кафедраль капелла шеберлері Мануэль Хосе де Кирос (1765 ж.ө.) және Рафаэль Антонио Кастелланос (1791 ж.ө.) болды. Соңғысы вокалдық шығармаларында, әсіресе Рождествоға арналған вилансиколарында Гватемала халық музыкасының элементтерін сәтті пайдаланды, олар көбінесе афро-кариб және майя ырғақтарының, әуендерінің және сүйемелдеу стильдерінің белгілерін көрсетті. Оның 176 сақталған шығармасы Кастелланостың өз заманының стилін меңгергенін, сондай-ақ қарапайым ән үлгілеріне, барокколық бөлімдерге және халық музыкасының жиі қолданылатын идиомаларына негізделген ерекше ерекшелігін көрсетеді. Кастелланостың бірнеше шәкірттері вилансико мен кантата өнерін меңгерді, бұл Педро Антонио Рохас, Мануэль Сильвестр Пеллегерос, Франсиско Арагон және Педро Ноласко Эстрада Аристондоның сақталған шығармаларынан көрінеді. Соңғысының кафедраль капелла шебері ретінде 1804 жылдан 1841 жылы қайтыс болғанға дейін сол қызметте болған Висенте Саенц болды. Оның басшылығымен органшы оның ұлы Бенедикто Саенц болды, ол 1831 жылы ерте қайтыс болды. Классикалық стильдің композиторларының ішіндегі ең маңызды Гватемалалық композитор Хосе Эулалио Самайоа (1781 ж. шамамен 1866), Жаңа әлемде шіркеу музыкасынан басқа симфониялар жазған алғашқы музыкант. Оның қазіргі Сальвадордағы Сикилискодағы Федералды армияның жеңісіне арналған жетінші симфониясы классикалық тепе-теңдіктің үлгісі болып табылады. Оның кейінгі Sinfonía Cívica және Sinfonía Histórica ерте романтикалық стильде сақталған, жиі бағдарламалық эпизодтармен. XIX ғасырдың бірінші жартысында Гватемала қаласында, Гаванада және Сальвадорда жұмыс істеген Хосе Эсколастико Андрино бірнеше симфония жазды. Талантты жас музыкант Бенедикто Саенц, кіші (1857 ж.ө.) көптеген шіркеу музыкасын жазды, мысалы, оның Messa Solenne итальян композиторы Саверио Меркаданте кеңесі бойынша Парижде жарық көрді. Сонымен қатар, Саенц пен оның ағасы Ансельмо 1843 жылдан бастап Гватемалаға итальян операсын алғаш рет енгізді, бұл бастама алғашқы сәтсіздіктерден кейін үлкен табысқа айналды, бұл кейіннен Театро Колон деп аталатын керемет Ұлттық театрдың құрылысына әкелді. 1871 жылы итальяндық опера труппасы оркестр дирижері ретінде Пьетро Висониді және оның әйелі Луиза Рива де Висониді прима-донна ретінде әкелді. Висони Миланның Дуомо (кафедраль) шіркеуінің бұрынғы органшысы болды. Театро Колондағы табысты қойылымдардан кейін және либералды революция кезінде келген маэстро Висонидан президент Мигель Гарсия Гранадос Гватемала армиясының 1-ші және 2-ші батальондарының оркестрлерін басқаруды сұрады. Висони екі топты біріктіріп, ресми түрде "Марсиалдық симфониялық тобын" құрды (ол әлі де бар). Елде жеткілікті дайын музыканттар болмағандықтан, Висони Гватемаланың алғашқы музыка консерваториясын, Субституттар мектебін (бүгінгі күні Әскери музыка мектебі Маэстро Рафаэль Альварес Овалле деп аталады) құрды. Субституттар мектебі Гватемаланың ең ұлы композиторларының бірі, оның ішінде ұлттық әнұранның композиторы Рафаэль Альварес Овалле үшін өсіру орны болды. 1940 жылдары топ мүшелері Ұлттық симфониялық оркестрдің құрылтайшы мүшелерінің қатарында болды. XIX ғасырдың соңында операның енгізілуі, бірнеше дарынды пианист-композиторлардың шетелде оқуы, әскери оркестр музыкасының ықпалы және хроматикалық маримбаның ойлап табуы және дамуы сияқты бірнеше тенденциялар Гватемалада байқалды. Пиано музыкасы Италия мен Францияда оқуға берілген стипендиялар арқылы үлкен дамуға ие болды, оларға Луис Фелипе Ариас (1876–1908), Геркулано Альварадо (1879–1921), Хулиан Гонсалес және Мигель Эспиноса сияқты бірнеше жас таланттар ие болды. Осылайша, олар Людвиг ван Бетховен, Фредерик Шопен және Франц Листтің Гватемалада бұрын естілмеген пиано музыкасын орындады. Олар Рафаэль Васкес, Альфредо Уайлд және Рафаэль А. Кастильо сияқты жас композиторларға да үлкен әсер етті, олардың барлығының 20 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында өркендеген. Пруссиялық дирижер және оркестр жетекшісі Эмиль Дресснерден оқыған және нұсқау алған композиторлар тобы әскери оркестр мен салон музыкасынан шықты. Герман Алькантара (1856–1911), Рафаэль Альварес Овалле (1855–1946), Мануэль Морага (1833–96), Хулиан Паниагуа Мартинес (1856–1946) және Фабиан Родригес (1862–1929) оркестрлер мен пианистер репертуарына бірнеше салондық шығармалар, опералық фантазиялар мен билер қосты. Тағы бір маңызды жетістік – 1894 жылы Хулиан Паниагуа Мартинес және маримба жасаушы Себастьян Уртадоның Кетсальтенанго таулы қаласында хроматикалық маримбаны ойлап табуы және дамытуы болды. Бұл жаңа жетістік маримбада бұрын диатоникалық гаммамен шектелген сәнді билер мен салондық музыканы орындауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде, Гватемаланың жеңіл музыкасы 20 ғасырдың басынан бері құрылған көптеген маримба топтары арқылы елде және шетелде үлкен таралымға ие болды. Осы кезеңнің көптеген музыкалық шығармалары қазіргі маримба топтарының есте сақтау репертуарында әлі де тірі. XIX ғасырдың соңында және 20 ғасырдың басында бірнеше композиторлар майя мифологиясына және халық музыкасына қызығушылық танытты, оларға негізделген сахналық және концерттік шығармаларын жасады. Хесус Кастильо (1877–1946) көптеген халық әндерін жинаған алғашқы музыкант болды, оларды кейін "Quiché Vinak" операсы сияқты шығармаларында, сондай-ақ увертюралар мен симфониялық поэмаларда пайдаланды. Оның жартылай ағасы Рикардо Кастильо (1891–1966) Парижде оқыды, онда ол импрессионистік және неоклассикалық техникаларды меңгерді. Оның пиано музыкасы, сондай-ақ оркестрлік шығармалары Popol Vuh мифологиясынан алынған аңыздар мен мифтер сияқты заманауи өнердің майя мифологиясымен қосылуын көрсетеді. Хосе Кастаньеда (1898–1983) өзінің "La serpiente emplumada" (Қанатты жылан) балеті сияқты сахналық шығармаларында майя өміріне де қызығушылық танытты, ал оның екі симфониясы мен струнный квартеттері әлдеқайда тәжірибелік. Австриялық композитор Франц Иппиштің оқытуларынан да пайда көре алған Рикардо Кастильо мен Хосе Кастаньеданың шәкірттері келесі буын композиторлары Гватемаланың жергілікті мәдениеттеріне назар аударуды жалғастырды. Олардың сахналық, вокалдық және аспаптық шығармаларында майя және гарифуна мәдени элементтеріне қызығушылық танытты, оларды әртүрлі жолдармен бейнеледі. Олардың арасында Хоакин Орельяна (1930 ж.т.) маримба және басқа халық аспаптарынан туындаған идиофондар мен аэрофондарды дамытты, оларды қазіргі этникалық топтардың әлеуметтік күресі туралы айтатын кейбір алеаториялық шығармаларында пайдаланды. Оның бұрынғы студенттерінің арасында...
The field of music, otherwise known as "classical music", includes various musical styles such as Renaissance, baroque, classical, romantic, 20th century music, and post modern music. Guatemala was one of the first regions of the New World to be exposed to European music. The Spanish missionaries and clergy introduced Flemish and Spanish liturgical music during the early 16th century as part of the Roman Catholic rite. The first cathedral (1534) at the newly founded city of Santiago de Guatemala was endowed with a choir in charge of plainchant and Latin polyphony. Later in the century three chapel masters from the Iberian peninsula enriched the cathedral's repertoire with their compositions: Hernando Franco (1532–85), Pedro Bermúdez (1558–1605), and Gaspar Fernández (1566–1629). Scholars have shown that musical activity in the missions of Huehuetenango, in the northwestern mountains of present day Guatemala, was significant. Native musicians learned the art of polyphonic composition from the missionaries and also contributed a number of villancicos in Spanish and local Mayan languages to the repertory of matins and vespers music at their parish churches. The main composers during the late baroque and pre classical period were Guatemalan born chapel masters of the cathedral, Manuel José de Quirós (d. 1765) and Rafael Antonio Castellanos (d. 1791). The latter successfully introduced Guatemalan folk music elements in his vocal works, especially his villancicos for Christmas, which often show traits of Afro Caribbean and Mayan rhythms, melodies, and accompaniment styles. His 176 extant works reflect Castellanos' mastery of the style of his time, as well as an unusual originality based on plainchant models, baroque part writing, and the frequent inclusion folk music idioms. Several of Castellanos' disciples attained mastery of the villancico and the cantata, as is reflected by extant works by Pedro Antonio Rojas, Manuel Silvestre Pellegeros, Francisco Aragón, and Pedro Nolasco Estrada Aristondo. The successor of the latter as chapel master of the cathedral was Vicente Sáenz, who served in that capacity from 1804 to his death in 1841. The organist during his tenure was his son Benedicto Sáenz the elder, who prematurely died in 1831. Among the composers of classical style the most important Guatemalan composer is José Eulalio Samayoa (1781 ca. 1866), the first musician in the New World to write symphonies besides a sizable amount of church music. His Seventh Symphony, dedicated to the victory of the Federal Army at Xiquilisco in present day El Salvador, is a model of classical balance. His later Sinfonía Cívica and Sinfonía Histórica are kept in an early romantic idiom, with frequent programmatic episodes. José Escolástico Andrino, who worked in Guatemala City, Havana, and El Salvador during the first half of the 19th century, also composed several symphonies. The brilliant young musician Benedicto Sáenz, the younger (d. 1857) on the other hand wrote much church music, such as his Messa Solenne published in Paris by advice of the Italian composer, Saverio Mercadante At the same time, Sáenz and his brother Anselmo were the first to introduce Italian opera to Guatemala from 1843 on, an enterprise that after initial failures would turn into a huge success, leading to the construction of the magnificent National Theatre, later called Teatro Colón. An Italian opera company arrived in 1871 bringing Pietro Visoni as orchestra conductor and his wife Luisa Riva de Visoni as prima donna. Visoni was the former organist of the Duomo (cathedral) of Milan. After successful performances in the Teatro Colón and arriving at the time of a liberal revolution, maestro Visoni was asked by President Miguel Garcia Granados to take charge of the bands of the 1st and 2nd battalions of the Guatemalan army. Visoni merged the two bands and officially established the Martial Symphony Band (still in existence). Since there were not enough trained musicians in the country, Visoni created Guatemala's first music conservatory, the School of Substitutes (known today as Military School of Music Maestro Rafael Alvarez Ovalle). The School of Substitutes became the breeding ground for some of Guatemala's greatest composers, including Rafael Alvarez Ovalle, composer of the national anthem. In the 1940s members of the band were among the founding members of the National Symphony Orchestra. The late 19th century is represented in Guatemala by several trends: the aforementioned introduction of opera, the training abroad of several highly talented pianist composers, the influence of military band music, and the invention and development of the chromatic marimba. Piano music was enormously furthered by scholarships for study in Italy and France awarded to several young talents. Thus, Luis Felipe Arias (1876–1908), Herculano Alvarado (1879–1921), Julián González, and Miguel Espinosa could present piano music by Ludwig van Beethoven, Frédéric Chopin, and Franz Liszt never heard before in Guatemala. They had also considerable influence on younger composers such as Rafael Vásquez, Alfredo Wyld and Rafael A. Castillo, all of whom flourished during the first decades of the twentieth century. A group of composers furthered and instructed by the Prussian conductor and bandmaster, Emil Dressner, came from the realm of military bands and salon music. Germán Alcántara (1856–1911), Rafael Álvarez Ovalle (1855–1946), Manuel Moraga (1833–96), Julián Paniagua Martínez (1856–1946) and Fabián Rodríguez (1862–1929) contributed a number of salon pieces, opera fantasies, and dances to the repertoire of bands and pianists. Another important achievement was the invention and development of the chromatic marimba in the highland town of Quetzaltenango in 1894, by Julián Paniagua Martínez and the marimba builder, Sebastián Hurtado. This new development made it possible to play the fashionable dance and salon music on the marimbas, which previously had been restricted to the diatonic scale. As a result, Guatemalan light music achieved an enormous dissemination at home and abroad by countless marimba bands that were formed from the beginning of the twentieth century. Much of the music of that time is still alive in the memorized repertoire of present day marimba groups. By the end of the nineteenth and in the first part of the 20th century, several composers developed a keen interest in Mayan mythology and folk music, on which they based their scenic and concert compositions. Jesús Castillo (1877–1946) was the first musician to collect a sizable amount of folk tunes, which he later used in works such as his opera Quiché Vinak, as well as ouvertures and symphonic poems. His half brother Ricardo Castillo (1891–1966) studied in Paris, where he acquired impressionistic and neo classical techniques. His piano music, as well as his orchestral output, reflects the fusion of his contemporary art with Mayan mythology such as legends and myths from the Popol Vuh. José Castañeda (1898–1983) also took keen interest in the Mayan past in his stage works such as the ballet La serpiente emplumada (The Feathered Snake), premiered in 1958, while his two symphonies his string quartets are much more experimental. Composers from the next generation, some of them Ricardo Castillo's and José Castañeda's students who could also profit from the teachings of the Austrian composer, Franz Ippisch, continued to focus on the autochthonous Guatemalan cultures. In their stage, vocal, and instrumental works, they have shown an interest in Mayan and Garifuna cultural elements, which they have stylized in different ways. Among these, Joaquín Orellana (b. 1930) has developed idiophones and aerophones derived from the marimba and other folk instruments, which he uses in some of his aleatory compositions that deal with the social strife of present day ethnic groups. Among his former students, the Gandarias brothers have focused on electronic process of folk music and bird calls recorded on site, producing several discs. At the beginning of the new millennium, two multimedia works by contemporary composer Dieter Lehnhoff, Memorias de un día remoto (Memories of a Distant Day) and Rituales nocturnos (Night Rituals) have evoked the Mayan past in a more contemporary style, being conceived as the soundtrack to an imaginary film. The sojourn of the Garifuna to Central American shores on the other hand is the subject of Satuyé, his opera in progress. Among the younger composers, several have written works in a variety of post modern styles, often returning to traditional or free tonality in their vocal and instrumental compositions. In 1930 comes to air radio TGW, the Voice Guatemala, first station of long wave. Later, in 1946, begins the time of the national broadcasting. In that period, the transmitters produced dramatized pieces, arose programs from quality that could compete with the foreigners; the broadcasting reached their maximum development. The station has had an entertainment focus, featuring artist such as: Paco Pérez, Gustavo Adolfo Palma, Juan de Dios Quezada, Manolo Rosales, Jorge Mario Paredes and Ernesto Rosales.
Музыкалық өмірі
Қазіргі Гватемалада оркестрлер, хорлар, камералық ансамбльдер, опера труппалары, солистер және ондаған рок-топтар сияқты көптеген орындаушы ұйымдар бар. Ұлттық симфониялық оркестр (Orquesta Sinfónica Nacional) 1944 жылғы революциядан кейін құрылды, бұл бұрынғы үкіметтік оркестр – «Прогрессивті оркестр» (Orquesta Progresista) оркестрінен өсті. Бірнеше жыл бойы оған белгілі скрипкашы Андрес Арчила жетекшілік етті. 1964 жылы Рикардо дель Кармен тұрақты дирижер болып тағайындалды, ал 1970-ші жылдардың басында Хорхе Сармиентос, тағы бір музыкалық директор қосылды. 1991 жылы екі дирижер де зейнеткерлікке шыққаннан кейін оркестр тұрақты музыкалық директордан бас тартты, тек шақырылған артистермен жұмыс істеді. Соның салдарынан оркестрдің көптеген концерттерін оркестрдің өзінің мүшелері дирижерлік етеді, олар міндетті түрде оркестрлік дирижерлікке даярланбаған. Бұл оркестр мемлекеттен жалақы мен шығындарды жабу үшін субсидия алады. Онда жыл сайынғы маусымдар болады, олардың бірі халықаралық қонақтарды қабылдаса, екіншісі танымал және білім беру сипатында болады. Жастар симфониялық оркестрі (Orquesta Sinfónica Juvenil) 1970 жылы Мануэль Альварадо Коронадо құрды. Бұл жастар оркестрі болды, оның мүшелері Гватемала қаласының әртүрлі мектептерінде оқитын студенттер еді. Қаржылық қолдау болмағандықтан, ол ата-аналардың көмегімен қызметін дамытуға мәжбүр болды. «Милениум» оркестрі (Orquesta Millennium) 1993 жылы Дитер Лехнхофф пен Кристина Алтамира құрған тәуелсіз ұйым. Бастапқыда «Жаңа филармониялық оркестр» (Nueva Orquesta Filarmónica) деп аталған ол өзінің алғашқы концерттік маусымдарын Гватемаланың Долина университетінің (Universidad del Valle de Guatemala) аудиториясында және басқа да жерлерде өткізді. 1993 жылы ол өзінің алғашқы дискісін – «Филармониялық қоғам» (La Sociedad Filarmónica) дискісін шығарды, онда гватемалалық классикалық композиторлар – Хосе Эулалио Самайоа, Хосе Эсколастико Андрино және Бенедикто Саэнс кішінің шығармалары жазылған. 1998 жылы ол Гватемала қаласының ресми оркестрі болып тағайындалды, ол мэр мен қалалық кеңестің қорғауында «Метрополитен оркестрі» (Orquesta Metropolitana) деген атпен болды. 2004 жылы ол қалалық үкіметтен бөлініп, қайтадан тәуелсіз болды және атын «Милениум» оркестрі деп өзгертті. Оркестр гватемалалық композиторлардың музыкасымен «Гватемаланың ұмытылмас вальстері» (Valses inolvidables de Guatemala) және «Гватемаланың ұмытылмас мелодиялары» (Melodías inolvidables de Guatemala) атты сәтті дискілерді жазды. «Классикалық оркестр» (Orquesta Clásica) 1990-шы жылдардың басында құрылды. Бұл жеке оркестр, ол классикалық маусымда Франсиско Маррокин университетінде (Universidad Francisco Marroquín) ойнайды. 2003 жылы алғашқы жетекшісі қайтыс болғаннан кейін, оны шақырылған дирижерлер өткізді. 2007 жылдың қыркүйегінде университет қалған маусымдық концерттердің барлығын тоқтатты және қолдауын алып тастады. «Иисус Кастильо симфониялық оркестрі» (Orquesta Sinfónica Jesús Castillo) жастар оркестрі 1997 жылы венесуэлалық аспаптар оқытушыларының сериясы бойынша өткізілген семинарлардан кейін құрылды. Оның мүшелері Ұлттық консерваторияның және басқа да жеке академиялардың студенттері. Оның алғашқы музыкалық директоры Игорь Сармиентос 1997–2007 жылдары болды. Бұл оркестрдің шығынын 2007 жылға дейін мемлекет ішінара қаржыландырды. Гватемаладағы хорлардың ішіндегі ең көнесі – Ұлттық хор (Coro Nacional), ол 1944 жылғы революциядан кейін «Гватемала хоры» (Coro Guatemala) ретінде құрылды. Онжылдықтар бойы ол еуропалық композиторлардың көптеген шығармаларын, сондай-ақ көптеген гватемалалық әндер мен хорлық композицияларды таныстырды. Бұл мемлекеттік қолдау алатын жалғыз хор тобы болып табылады және жыл сайын бірнеше концерт сессиясын ұсынады. Университет хорлары да өте маңызды, олар жыл сайынғы дәстүрлі хор фестивальдеріне жиналады. Сонымен қатар, тәуелсіз және әуесқой хор ұйымдары бар. Жаңа мыңжылдықтың басында Гватемала қаласында ғана емес, қалалар мен ауылдарда да балалар мен жастардың бірнеше хорлары пайда болды. Жел квинтеттері, кыллы квартеттер, қола хорлар және барокколық орындау практикасына маманданған топтар сияқты бірнеше камералық ансамбльдер бар. Олардың ішінде «Милениум» ансамблі Еуропа, Солтүстік және Оңтүстік Америкадағы фестивальдар мен концерттерде ұсынған колониялық Гватемаладан Ренессанс, барокко және классикалық шығармаларды алғаш рет орындауымен көп назар аударды. 1992 жылы шыққан алғашқы дискісінен бастап, Гватемаладағы «Барокконың қазыналары» (Joyas del Barroco) (2006) он екінші дискісіне дейін олар 18-ғасыр композиторлары Мануэль Хосе де Кирос, Рафаэль Антонио Кастелланос және Педро Ноласко Эстрада Аристондоның көптеген шығармаларын қайта жаңғыртты, меццо-сопрано Кристина Алтамира Католик литургиялық жылының әртүрлі жағдайларына арналған вилланекилер мен кантаталарды орындады. Опера да өз игілігін тапты, жыл сайын Гватемала қаласы мен Антигуа Гватемаладағы жергілікті фестивальдерде қойылады. Гватемалалық баритон Луис Жирон Мей (ту. 1953, 2013 жылдың тамызында қайтыс болған) Верди мен Пуччинидің бірнеше операларын сахналауға маңызды демеушілік алуда ықпал етті. Шетелдік опера топтары да елге кез-келген уақытта келіп, Гватемала қаласының керемет Ұлттық театрында немесе Антигуа Гватемаладағы тарихи жерлерде өнер көрсетеді. Гватемаладан шыққан танымал фильм музыкасын жасайтын композиторлар да бар, мысалы Питер Шлоссер және Маурисио Трабанино.
Present day Guatemala boasts a number of performing organizations, such as orchestras, choirs, chamber ensembles, opera troupes, soloists and dozens of rock bands. The Orquesta Sinfónica Nacional was founded in after the 1944 Revolution, transforming from an earlier government orchestra called Orquesta Progresista. For several years it was directed by the notable violinist, Andrés Archila. In 1964 a permanent conductor was appointed Ricardo del Carmen, who was joined in the early 1970s by Jorge Sarmientos, another music director. In 1991, after both conductors retired, the orchestra decided to dispense with a permanent music director, working only with guest artists. As a result, many of the orchestra's concerts are conducted by some of its members, who are not necessarily trained in orchestral conducting. This orchestra is endowed with subsidy from the government to cover salaries and expenses. It has yearly seasons, one of which includes international guests; the other seasons are popular and didactic in nature. The Orquesta Sinfónica Juvenil was founded in 1970 by Manuel Alvarado Coronado. It was a youth orchestra, and its members were students at different schools in Guatemala City. Without financial support, it was forced to develop its activities with the aid of parents. The Orquesta Millennium is an independent organization founded in 1993 by Dieter Lehnhoff and Cristina Altamira. Initially called Nueva Orquesta Filarmónica, it played its first concert seasons in the Auditorium of the Universidad del Valle de Guatemala, as well as other locations. It made its first CD La Sociedad Filarmónica in 1993, with premiere recordings of works by Guatemalan classical composers José Eulalio Samayoa, José Escolástico Andrino, and Benedicto Sáenz, the younger. In 1998 it was appointed official orchestra of the City of Guatemala, under the protection of the Mayor and City Council, with the name of Orquesta Metropolitana. In 2004 it separated from the City government, became independent again, and changed its name to Millennium Orchestra. The Orchestra has recorded the highly successful CDs Valses inolvidables de Guatemala and Melodías inolvidables de Guatemala, both of them with music by Guatemalan composers. The Orquesta Clásica was founded in the early 1990s. It is a private orchestra, which plays at the Universidad Francisco Marroquín for their classical season. Since the death of its original leader in 2003, it has been conducted by guests. In September 2007 the university cancelled all of the remaining season concerts and withdrew its support. The Orquesta Sinfónica Jesús Castillo, a youth orchestra, was established in 1997, after a series of workshops conducted by a group of Venezuelan instrumental teachers. Its members are students of the National Conservatory and other privates academies. Its first musical director was Igor Sarmientos 1997–2007. This orchestra had the partial support of the government to cover their expenses until 2007. Among the choirs active in Guatemala, the oldest organization is the Coro Nacional, founded after the 1944 Revolution as Coro Guatemala. Over the decades, it has introduced many works by European composers, as well as numerous Guatemalan songs and choral compositions. It is the only choral group with government support, and offers several yearly concert sessions. The university choirs are also very important, and gather in yearly traditional choral festivals. There are also independent, and amateur choral organizations. At the beginning of the new millennium, several choirs of children and young have sprouted, not only in Guatemala City, but also in towns and rural areas. There are several chamber ensembles such as wind quintets, string quartets, brass choirs, and groups specializing in baroque performance practices. Among these, the Millennium Ensemble has raised much attention by their first performances of Renaissance, baroque, and classical works from colonial Guatemala, which they have presented at festivals and concerts in Europe, North and South America. Since their first CD, released in 1992, up to their twelfth CD Joyas del Barroco in Guatemala (2006), they have revived numerous works of 18th century composers as Manuel José de Quirós, Rafael Antonio Castellanos, and Pedro Nolasco Estrada Aristondo, with mezzo soprano Cristina Altamira performing villancicos and cantatas for different occasions of the Catholic liturgical year. Opera has also regained favour, with yearly performances at local festivals in Guatemala City and Antigua Guatemala. Guatemalan Baritone Luis Girón May (b. 1953, d. August 2013) has been influential in obtaining significant sponsorships for the staging of several operas by Verdi and Puccini. Foreign opera companies also visit the country on occasion, performing in the magnificent National Theatre in Guatemala City or on historical locations in Antigua Guatemala. There are also well known film scoring composers from Guatemala such as Pieter Schlosser and Mauricio Trabanino.
Қазіргі заманғы танымал музыка
Соңғы ондаған жылдарда Гватемалада түрлі танымал орындаушылар пайда болды, мысалы, поп-вокалистер, гватемалалық рок-топтар, бачата, сальса және меренге топтары, хип-хоп және реггетон, диджейлер, триолар және мариачи топтары. Гватемаладан шыққан ең танымал поп-әнші-авторы – Рикардо Архона. 1980-ші және 90-шы жылдардағы ең танымал поп-рок топтарының бірі – «Алукс Нахуал» тобы. Бұл топ 1998 жылдан бері тарап кеткенімен, олардың жазбалары Гватемала қала тұрғындарының белгілі бір жас тобы үшін әлі де сүйікті болып табылады. Жасөспірімдер поп жанрында Ванесса Спац сияқты әртістер «Siempre En Domingo» қолдауымен халықаралық деңгейде танымал болды және Латын Америкасы бойынша кеңінен гастрольдік сапарлар жасады. Оның музыкасын «PolyGram» әлем бойынша таратты. Ол 1991 жылы орындаушылық қызметтен зейнеткерлікке шықты және «Bertelsmann Music Group» (BMG) лейблі үшін «Luny Tunes» тобымен бірлесіп Хосе Хосе үшін «Email Me» әнін продюсерлік етіп, өндіріске қатысты және ән жазушы ретінде мансабын жалғастырды. XX ғасырдың танымал вокалистеріне Луис Галич, Роберто Рей, Герман Мэй, Тания Зеа, Карим Мэй және Элизабет кіреді.
In recent decades, Guatemala has produced a variety of popular performers, such as pop vocalists, Guatemalan rock bands, bachata, salsa and merengue bands, hip hop and reggaeton, disk jockeys, trios, and mariachi bands. The best known popsinger/songwriter from Guatemala is Ricardo Arjona. One of the better known pop rock bands during the 1980s and 90s was the group Alux Nahual. While this group has been separated since 1998, their recordings are still favoured by a certain age group of Guatemalan city dwellers. In the teen pop genre, artists like Vanessa Spatz were exported internationally, with the support of Siempre En Domingo and toured broadly around Latin America. Her music being distributed worldwide by PolyGram. She retired as a performer in 1991 and continued her career as a producer and songwriter, co producing the song "Email Me" for Jose Jose with Luny Tunes for the record label Bertelsmann Music Group known as BMG. Notable vocalists from the 20th century include Luis Galich, Roberto Rey, Herman May, Tania Zea, Karim May, and Elizabeth.
Альтернативті музыка
Bohemia Suburbana, Viernes verde, La Tona және E. x. t. i. n. c. i. o. n. сияқты топтар Гватемаладағы соғыстан кейінгі кезеңде 90-шы жылдардың баламативті рок қозғалысының тірегі болды. Бұл топтар әлі де белгілі бір деңгейде сәттілікке ие, себебі сол кезде FM радиосы (Doble S, кейін Atmosfera, FM Fenix, Metroestereo, La Marca сияқты станциялар) рок-топтарына зор қолдау көрсетті. 90-шы жылдары балама бағыттағы андеграунд қозғалыстар да болды; Pusher (металл), Fuerza X (хардкор), Domestic Fool (панк) және тағы да басқа топтар негізгі ағымнан тыс жаңа стильдерді қалыптастырды. Жақында "Alternativa" атты деректі фильм жарық көрді, ол 90-шы жылдардан бүгінгі күнге дейінгі баламативті және Garra Chapina қозғалысын көрсетеді. Бүгінде Гватемаланың музыкалық аренасы әртүрлі топтар мен әншілерге толы. El Circo del Rock онлайн радиосы ұлттық және халықаралық таланттарды насихаттайды, бірақ ол әлі де 90-шы жылдардағы тыңдаушыларға есептелген.
Bands such as Bohemia Suburbana, Viernes verde, La Tona and E. x. t. i. n. c. i. o. n. were the cornerstone for the alternative rock movement of the 90s, during the time of the post war in Guatemala. These bands still enjoy a level of success, mostly because during that time FM Radio (stations such as Doble S then renamed Atmosfera, FM Fenix, Metroestereo, La Marca) represented a huge push for rock bands. There were also underground movements during the 90s that went the opposite direction; with bands such as Pusher (metal), Fuerza X (hardcore), Domestic Fool (punk) among others setting new styles outside the mainstream movements. Recently there has been a documentary called "Alternativa" which documents the alternative and Garra Chapina movement from the 90s to this day. Today, the musical scene in Guatemala is populated by diverse bands and vocalists. Online radio El Circo del Rock promotes the diverse talent nationally and abroad, but it is still directed to a 90s audience.