Кіріспе
Aulopiformes балықтар отряды '/ɔː//l//ə//p//ᵻ//f//ɔːr//m//iː//z/ – теңізде тіршілік ететін, қанатты балықтардың алуан түрлі тобы. Оған 15 қазіргі және бірнеше ежелгі отбасы кіреді, олардың құрамында 45 туыс және 230-дан астам түр бар. Бұл топқа кейде "күлімсірегендер", "балық-кесірткелер" және оларға жақын балықтар немесе аулопиформдар деген атаулар қолданылады. Ғылыми атауы "Aulopus пішіндес" деген мағынаны білдіреді, ол Aulopus (типикалық туыс) және балықтар отрядының стандартты жұрнағы "formes" сөздерінен құралған. Бұл атау ежелгі грек тіліндегі aulós (αὐλός, "флейта" немесе "қуыршақ") және латын тіліндегі forma ("сыртқы пішін") сөздерінен шыққан, ал біріншісі көптеген аулопиформдардың сопақта келген пішініне сілтеме жасайды. Олардың жаңқа қабыршаларының құрылысындағы ортақ белгілеріне байланысты олар бір топқа біріктірілген. Шындығында, көптеген авторлар оларды Телеостейдің Cyclosquamata суперордеріне бөлуге лайық деп санайды. Алайда, қазіргі заманғы таксономистер қажет болмаса монотиптік таксондарды қолданудан аулақ болады, ал осы жағдайда ерекше суперордердің қажеттілігі күмәнді көрінеді. "Stenopterygii" суперордерімен бірге, күлімсірегендер кейбір Protacanthopterygii балықтарымен тығыз байланысты болып көрінеді, сондықтан оларды осы суперордерге қосуға болады. Атап айтқанда, бұл топ Salmoniformes (бөлім, троут және туыс балықтар) балықтарының туыс таксоны болуы мүмкін. Балама ретінде, суперордерлер Euteleostei деп аталатын реттелмеген клад ретінде біріктірілуі мүмкін, бірақ бұл жағдайда филогенетикалық белгісіздікті ескеру үшін Protacanthopterygii одан әрі бөлінуі керек. Бұл екі өте кішкентай және кемінде төрт монотиптік суперордерден тұратын ауыр және таксономиялық жағынан артық топқа әкелер еді. Aulopiformes балықтарының жойылған клады, Enchodontoidei кіші отряды және оның көптеген отбасылары, соңғы бор дәуірінің көп бөлігінде теңізде жүзетін балықтардың басым бөлігін құрады. Бірнеше басқа да аулопиформ отбасылары бор кезеңінен белгілі, ал филогенетикалық деректер бұл отрядтың тұтастай алғанда ерте бор кезеңінің шамасында қазіргі отбасыларына айналғанын көрсетеді, бұл оны өте көне жасайды. Бұл әртараптандырулар терең теңізде тіршілік етуге бейімделудің алғашқы түрлерін қамтыды, бұл көптеген қазіргі аулопиформ таксондары үшін тән.
Aulopiformes '/ɔː//l//ə//p//ᵻ//f//ɔːr//m//iː//z/ is a diverse order of marine ray finned fish consisting of some 15 extant and several prehistoric families with about 45 genera and over 230 species. The common names grinners, lizardfishes and allies, or aulopiforms are sometimes used for this group. The scientific name means "Aulopus shaped", from Aulopus (the type genus) + the standard fish order suffix " formes". It ultimately derives from Ancient Greek aulós (αὐλός, "flute" or "pipe") + Latin forma ("external form"), the former in reference to the elongated shape of many aulopiforms. They are grouped together because of common features in the structure of their gill arches. Indeed, many authors have considered them so distinct as to warrant separation in a monotypic superorder of the Teleostei, under the name Cyclosquamata. However, monotypic taxa are generally avoided by modern taxonomists if not necessary, and in this case a distinct superorder seems indeed unwarranted: together with the equally dubious superorder "Stenopterygii", the grinners appear to be so closely related to some Protacanthopterygii to be included in that superorder. In particular, this group might be the sister taxon of the Salmoniformes (salmon, trout, and relatives). As an alternative, the superorders are sometimes united as an unranked clade named Euteleostei, but in that case the Protacanthopterygii would need to be split further to account for the phylogenetic uncertainty. This would result in a highly cumbersome and taxonomically redundant group of two very small and no less than four monotypic superorders. An extinct clade of Aulopiformes, the suborder Enchodontoidei and its many constituent families, were dominant nektonic fish throughout much of the Late Cretaceous. Several other extant aulopiform families also have Cretaceous representatives, and phylogenetic evidence indicates that the order as a whole diversified into its extant families around the Early Cretaceous, making it rather ancient. These diversifications included the earliest adaptations for deep sea living, which is common among many extant aulopiform taxa.
Сипаттама
Көптеген аулопиформдар терең теңіз балықтары болып табылады, кейбір түрлері гермафродиттер ретінде танылған, ал кейбіреулері өздігінен ұрықтандыру қабілетіне ие. Олардың кейбіреулері - бентос тұрғындары, бірақ көпшілігі пелагикалық нектондар. Жалпы алғанда, аулопиформ балықтары басқа телеост балықтарымен салыстырғанда дамыған және көне түрлерінің ерекшеліктерін біріктіреді. Аулопиформ балықтарында қалдық газды көпіршік немесе ол мүлдем болмайды, жоғары жағынан ерекше алға созылған және омыртқа астындағы нейрокраниумға бекітілген гипаксиальді бұлшықет (мүмкін, олжаны ұстағанда бас сүйегінің жоғарғы бөлігін түсіру үшін) және жоғарғы жақ сүйегінің орналасуы ерекшеленеді. Олардың екінші фарингобранхиалы үшінші фарингобранхиальдан артқа және бүйірге қарай ұзаққа созылған, ал алдыңғысымен байланысу үшін шеміршек кондил жоқ, бірақ екінші эпибранхиальдың ұзын иісті процесімен байланысады. Басқа ерекшеліктеріне құрсақ қанаттарының денеге артқа қарай орналасуы, құрсақ белдеуінің біріккен медиальді өскіндері және майлы қанаттың болуы (бұл Protacanthopterygii үшін де тән).