Кіріспе

Aulopiformes балықтар отряды '/ɔː//l//ə//p//ᵻ//f//ɔːr//m//iː//z/ – теңізде тіршілік ететін, қанатты балықтардың алуан түрлі тобы. Оған 15 қазіргі және бірнеше ежелгі отбасы кіреді, олардың құрамында 45 туыс және 230-дан астам түр бар. Бұл топқа кейде "күлімсірегендер", "балық-кесірткелер" және оларға жақын балықтар немесе аулопиформдар деген атаулар қолданылады. Ғылыми атауы "Aulopus пішіндес" деген мағынаны білдіреді, ол Aulopus (типикалық туыс) және балықтар отрядының стандартты жұрнағы "formes" сөздерінен құралған. Бұл атау ежелгі грек тіліндегі aulós (αὐλός, "флейта" немесе "қуыршақ") және латын тіліндегі forma ("сыртқы пішін") сөздерінен шыққан, ал біріншісі көптеген аулопиформдардың сопақта келген пішініне сілтеме жасайды. Олардың жаңқа қабыршаларының құрылысындағы ортақ белгілеріне байланысты олар бір топқа біріктірілген. Шындығында, көптеген авторлар оларды Телеостейдің Cyclosquamata суперордеріне бөлуге лайық деп санайды. Алайда, қазіргі заманғы таксономистер қажет болмаса монотиптік таксондарды қолданудан аулақ болады, ал осы жағдайда ерекше суперордердің қажеттілігі күмәнді көрінеді. "Stenopterygii" суперордерімен бірге, күлімсірегендер кейбір Protacanthopterygii балықтарымен тығыз байланысты болып көрінеді, сондықтан оларды осы суперордерге қосуға болады. Атап айтқанда, бұл топ Salmoniformes (бөлім, троут және туыс балықтар) балықтарының туыс таксоны болуы мүмкін. Балама ретінде, суперордерлер Euteleostei деп аталатын реттелмеген клад ретінде біріктірілуі мүмкін, бірақ бұл жағдайда филогенетикалық белгісіздікті ескеру үшін Protacanthopterygii одан әрі бөлінуі керек. Бұл екі өте кішкентай және кемінде төрт монотиптік суперордерден тұратын ауыр және таксономиялық жағынан артық топқа әкелер еді. Aulopiformes балықтарының жойылған клады, Enchodontoidei кіші отряды және оның көптеген отбасылары, соңғы бор дәуірінің көп бөлігінде теңізде жүзетін балықтардың басым бөлігін құрады. Бірнеше басқа да аулопиформ отбасылары бор кезеңінен белгілі, ал филогенетикалық деректер бұл отрядтың тұтастай алғанда ерте бор кезеңінің шамасында қазіргі отбасыларына айналғанын көрсетеді, бұл оны өте көне жасайды. Бұл әртараптандырулар терең теңізде тіршілік етуге бейімделудің алғашқы түрлерін қамтыды, бұл көптеген қазіргі аулопиформ таксондары үшін тән.

Сипаттама

Көптеген аулопиформдар терең теңіз балықтары болып табылады, кейбір түрлері гермафродиттер ретінде танылған, ал кейбіреулері өздігінен ұрықтандыру қабілетіне ие. Олардың кейбіреулері - бентос тұрғындары, бірақ көпшілігі пелагикалық нектондар. Жалпы алғанда, аулопиформ балықтары басқа телеост балықтарымен салыстырғанда дамыған және көне түрлерінің ерекшеліктерін біріктіреді. Аулопиформ балықтарында қалдық газды көпіршік немесе ол мүлдем болмайды, жоғары жағынан ерекше алға созылған және омыртқа астындағы нейрокраниумға бекітілген гипаксиальді бұлшықет (мүмкін, олжаны ұстағанда бас сүйегінің жоғарғы бөлігін түсіру үшін) және жоғарғы жақ сүйегінің орналасуы ерекшеленеді. Олардың екінші фарингобранхиалы үшінші фарингобранхиальдан артқа және бүйірге қарай ұзаққа созылған, ал алдыңғысымен байланысу үшін шеміршек кондил жоқ, бірақ екінші эпибранхиальдың ұзын иісті процесімен байланысады. Басқа ерекшеліктеріне құрсақ қанаттарының денеге артқа қарай орналасуы, құрсақ белдеуінің біріккен медиальді өскіндері және майлы қанаттың болуы (бұл Protacanthopterygii үшін де тән).