Кіріспе

Британдық бұрандалы мылтық No. 5 Mk I, "Джунгли карабині" деп аталды, ол британдық Ли-Энфилд No. 4 Mk I мылтығының джунглиде қолдануға арналған нұсқасы. Бұл мылтық Тынық мұхитындағы соғыстағы джунглидегі шайқастардағы тәжірибелерге сүйене отырып жасалды, бұл британдықтарды қалыпты Ли-Энфилд мылтығынан "қысқарақ және жеңілірек" мылтыққа мұқтаж екендігіне жеткізді. 1944 жылдың наурызынан 1947 жылдың желтоқсанына дейін өндірілген "Джунгли карабині" джунгли аймақтарында қолдануға арналды және сол жерде оған осы ат берілді. Ол ерекше түрде соғыстан кейінгі отарлық қақтығыстардың түрлі тараптарында кеңінен қолданылды, мысалы, Индонезия Ұлттық революциясы, Малайядағы төтенше жағдай және Вьетнам соғысы, тіпті 1960 жылдарға дейін, ал кейбір сепаратистік соғыстарда, Бангладеш Азаттық соғысы және Бугенвилл қақтығысы сияқты, 20 ғасырдың соңына дейін сирек қолданылғаны туралы хабарлар келіп түсті.

Даму

1943 жылы джунглидегі шайқас тәжірибесі мобильділіктің маңызды екенін көрсетті, сол себепті жеке сарбаздың тасымалдайтын жабдықтарының салмағын азайту қажет болды. Мылтықтың талабы "400 метрге дейін жақсы дәлдікпен жеңіл, қолға ұңғылайтын қару" болды.

Мылтықтың алғашқы сынақтары 1944 жылы өтті, оның барысында жарық шығару құрылғысы (flash hider) қосылды. Мылтық 1944 жылдың қыркүйегінде ресми түрде қабылданып, 20 000 данасы өндірілді, ал 1944 жылдың соңына дейін 50 000 данасы қару қатарына қабылданды.

Дизайн

No. 5 моделі No. 4-тен қысқарақ және шамамен бір килограмм жеңіл болды, ол No. 4 моделінен жасалған. Қабылдағыш корпусы мен ұңғыға бірнеше "жеңілдету кесіктері" енгізілді, доңғалақ тұтқасы тесілді, салмақты азайту үшін ағаш бөліктері кесілді, сондай-ақ жарқыл сөндіргіш және резеңке иық тіреуі сияқты жаңа мүмкіндіктер қосылды, бұл артқы серпілісті жұмсартуға және нысана алу кезінде атушының киімінен сығуды болдырмауға көмектесті. Қазіргі заманғы артқы серпіліс төсемдерінен айырмашылығы, No. 5 иық тіреуі пайдаланушының иығымен жанасқан бетін айтарлықтай азайтты, бұл қарудың сезілетін серпілісін күшейтті. Ресми сынақтарда No. 4 мылтығы орташа еркін серпіліс энергиясын көрсетті, ал No. 5 карабинінің қосымша серпіліс энергиясы конустық жарқыл сөндіргішін (ұңғыма қорғағышын) қосудан туындады. No. 5 қарапайым нысана жүйесі де No. 4 моделінен алынған, артқы қабылдағыштағы тесік арқылы көруге арналған ұрыс нысанасы және қосымша баспалдақ тесігінен көруге арналған нысанасы бар, оны жоғары көтеріп, қадамдық түрде калибрлеуге болады. Бұл модель Қашық Шығыста және басқа да орманды аймақтарда қолданылды (сондықтан "Жангли Карабині" деген лақап аты пайда болды) және әскерлер арасында жеңіл салмағымен (сол кезде қолданыста болған SMLE және Lee–Enfield No. 4 Mk I мылтықтарымен салыстырғанда) және пайдаланудың қарапайымдығымен танымал болды, бірақ әскерлердің жеңіл салмағына байланысты серпілістің күшеюіне қатысты алаңдаушылықтары болды. No. 5 Mk 2 мылтығының бірнеше нұсқалары ұсынылды, олардың ішінде граната атуға мүмкіндік беру үшін механизмді күшейту және доңғалақ тұтқасын доңғалақ қорғағышына емес, қабылдағышқа орнату сияқты өзгерістер қарастырылды, бірақ олардың ешқайсысы өндіріске енгізілген жоқ; No. 5 Mk 2 мылтығы ешқашан қолданысқа қойылған жоқ. Сол сияқты, әуе десанттық әскерге арналған No. 5 Mk I мылтығының "жинамалы" модельдері де сынақтан өтті, бірақ олар да өндіріске енгізілген жоқ.

"Айналып жүрген нөл"

Әскерилердің No. 5 Mk I мылтығына қатысты айтқан шағымдарының бірі – оның "қозғалмалы нөлдік нүктесі" болғандығы, яғни мылтықты дұрыс бағыттап, кейіннен соққының сол нүктесіне атуға сену мүмкін болмаған. Британ үкіметі Jungle Carbine-ді "дизайндегі кемшіліктері бар" деп ресми түрде жариялап, 1947 жылдың соңында өндірісін тоқтатты. Дегенмен, қазіргі заманғы коллекционерлер мен атысшылардың айтуынша, танымал әскери қару-жарақ жинау форумдарының ешқайсысында ешбір Jungle Carbine коллекционері немесе атысшы өздерінің No. 5 Mk I мылтығында, соңында L1A1 SLR-ге ауысу алдында, "қозғалмалы нөлдік нүкте" кездескенін хабарлаған жоқ.

Пайдалану тарихы

Бұл мылтық алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Норвегиядағы британдық әуе десанттық күштеріне берілді. Бұл әскерлер Жапонияға шабуыл үшін Қиыр Шығысқа жіберілуі мүмкін еді. Бұл термин халық арасында қолданысқа ілігіп, британдық қарулы күштері ресми түрде қолданған емес, бірақ Малайядағы төтенше жағдай кезінде британдық және Достас әскерлері No. 5 Mk I мылтығын «Жангал карабині» деп атаған. Golden State Arms Co. компаниясы көптеген SMLE Mk III* және Lee–Enfield No. 4 мылтықтарын импорттап, оларды No. 5 Mk I-дің азаматтық нұсқаларына және АҚШ-тағы аңшылық және ойын-сауық ату рыногы үшін жалпы спорттық мылтықтарға түрлендірді, оларды «Санта-Фе Жангал Карабині» және «Санта-Фе Маунтайнер» мылтықтары және басқа да атаулармен сатты. Соғыстан кейін жасалған түрлендірулерде әдетте ешқандай белгілер болмайды немесе No. 5 Mk I-ді өндірмеген өндірушілердің белгілері болуы мүмкін (мысалы, Savage немесе Long Branch).