Кіріспе

Балетке арналған аяқ киім (тобығы қаттытылған, ұштарымен билеуге арналған)

Пуант аяқ киім (немесе балет аяқ киім) – балет бишілері пуантпен билейтін кезде киетін аяқ киім. Пуант аяқ киімдер бишілердің салмақсыз және әуеге ұшқандай сезіну тілегіне жауап ретінде ойлап табылды және бишілерге ұзақ уақыт бойы аяқтарының ұштарымен билеуге мүмкіндік беру үшін жетілдірілді. Олар түрлі-түрлі түстерде жасалады, көбінесе ашық қызғылт түстер басым.

Тарих

Әйелдер балет биін 1681 жылы бастады, бұл Франция королі Людовик XIV Франция Корольдік Би Академиясын (Académie Royale de Danse) құруға бұйрық бергеннен кейін жиырма жыл өткен соң болды. Сол кезде әйелдер балет аяқ киімінің стандартты түрі өкшелі болатын. 1730 жылдары Париж опера балетінің бишісі Мари Камарго алғаш рет өкшесіз аяқ киім киді, бұл оған сол заманғы дәстүрлі аяқ киімде орындау қиын немесе мүмкін емес болған секірулерді жасауға мүмкіндік берді. Француз революциясынан кейін стандартты балет аяқ киімінен өкшелер толығымен алынып тасталды. Қазіргі заманғы пуант аяқ киімінің алдағысы таспалармен бекітіліп, саусақ астына тігілген плиселермен жасалған, бұл бишілерге секіруге, айналуға және аяқтарын толықтай созуға мүмкіндік берді. 1796 жылы Чарльз Диделоттың өнертабысымен алғашқы бишілер саусақтарына тұрды. Оның "ұшатын машинасы" бишілерді көтеріп, олар жерге түспей тұрып, саусақтарына тұруға мүмкіндік берді. Осы кезеңдегі аяқ киімдерде тірек болмағандықтан, бишілер саусақтарын жастықшамен қамтып, аяқтары мен білезіктерінің күшіне сүйенді. 19 ғасырдың соңында Италияда пуант аяқ киімінің жаңа түрі пайда болды. Пьерина Легнани сияқты бишілер бұрынғы үлгілердің сүйір саусақтарынан гөрі, аяқ киімнің алдыңғы бөлігінде берік, жалпақ платформасы бар аяқ киім киді. Бұл аяқ киімдерге саусақтарды қоршап тұратын матадан жасалған қорап және қатайтылған, мықты табан кірді. Олар шегелерсіз жасалған және табандары тек саусақтарда қатайтылған, сондықтан олар өте тыныш болды. 1880 жылдары аяқ киім жасаушы Сальваторе Капецио пуант аяқ киімдерін жөндеу жұмыстарындағы тәжірибесінен кейін пуант аяқ киімінің құрылымын жақсартты. Қазіргі заманғы пуант аяқ киімінің пайда болуы көбінесе 20 ғасырдың басындағы Ресей балеринасы Анна Павловаға байланысты, ол өз заманының ең танымал және ықпалды бишілерінің бірі болды. Павлованың би кезінде жарақат алуға бейімділігі жоғары, иілімді табандары болды. Оның аяқтары тар, тік болғандықтан үлкен саусақтарына артық қысым түсті. Бұл мәселені шешу үшін ол аяқ киімдеріне қосымша қолдау үшін қатайтылған былғары табандарды қойды және саусақ бөлігін тегістеп, қатайтып қорапқа айналдырды. Мысалдарға Les Ballets Trockadero de Monte Carlo, сондай-ақ "Жазғы түнгі түс" пьесасындағы Bottom және "Күн патшайымындағы" зұлым қарындастар сияқты кейіпкерлер жатады.

Құрылыс

Әр бишінің аяғы ерекше, оның саусақтарының ұзындығы мен пішіні, қамырдың иілгіштігі және механикалық беріктігі әртүрлі. Сондықтан, көптеген пуанты жасаушылар аяқ киімнің бірнеше моделін шығарады, әр модель әртүрлі жарасымдылықты ұсынады, сондай-ақ жеке пішімге келтірілген аяқ киімдер де бар. Бірақ, өндірушісіне немесе моделіне қарамастан, барлық пуанты аяқ киімдердің екі маңызды құрылымдық ерекшелігін бөліседі, олар бишілерге саусақтарының ұштарында билеуге мүмкіндік береді: Аяқ киімнің алғы бөлігіндегі қорап, ол бишінің саусақтарын қоршап, қолдайды. Ал, табанды қатайтып, қамырды қолдау үшін қолданылатын білік – қатты материал. Егер бишінің қамыры мықты және иілгіш болса, онда оған табанды дұрыс қолдау үшін қатты немесе өте қатты білік қажет болады. Егер биші пуантты жаңа бастаса және аяғы әлсіз болса, өте жұмсақ немесе жұмсақ білік қолайлырақ болады, бұл бишіге аяғын оңайрақ иіп тұруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бишілер кейде әртүрлі қойылымдар үшін әртүрлі пуант моделін киеді. Мұндай жағдайларда хореография қажетті біліктің түрін анықтай алады; лирикалық стиль жұмсақ аяқ киімді қажет етеді, ал көптеген айналымдармен агрессивті стиль қатты, берік аяқ киімде оңай орындалады.

Таспалар мен эластикалық ленталар

Пуант аяқ киімді аяққа бекіту үшін екі мата лента мен серіппелі таспа қолданылады. Аяқ киімді аяққа бекіту жұмысының басым бөлігі ленталар арқылы жасалады. Екі лента бишінің тобуын қарама-қарсы бағытта орап, алдыңғы жағында крест тәрізді бірімен-бірі жабысады. Содан кейін ұштары түйінмен байланады, одан кейін көзге көрінбеу үшін тобудың ішкі жағындағы лентаның астына жинастырылады. Биші пуантта билегенде аяқ киімнің өкшесін аяққа жақын ұстап тұратын серіппелі таспа тобудың алдынан өтеді. Кернеуді және ұстау күшін арттыру үшін әр аяқ киімге екі қабатталған серіппелі таспа қолданылуы мүмкін. Таспа мен ленталардың аяқ киімге бекітілу орны маңызды, себебі дұрыс орналастырылмауы аяқ киімнің дұрыс киілмеуіне әкелуі мүмкін. Пре-пуант аяқ киімдері көбінесе пуант техникасына жаңа келген бишілерді оқыту үшін қолданылады. Олар бишілерді пуант аяқ киімдерін кию сезіміне бейімдеуге және пуантта билеуге дайындалу үшін тобу мен аяқтарды күшейтеді. Аяқ бөлігі бишіге пуант аяқ киімдерін кию сезімін береді, ал ішкі және сыртқы табан аяқ пен тобудың күшін дамытуға қажетті қарсылықты қамтамасыз етеді.

Өндіріс процесі

Дәстүрлі пуанты әдетте турншу деп аталатын әдіспен жасалады, онда әр пуант бастапқыда ішінен сыртқа қарай жиналады, содан кейін аяқталудан бұрын дұрыс жаққа бұрылады. Стандартты пуанттарды өндіру кезінде сол және оң аяқ киімдері үшін стандартталған, ортақ форма қолданылады, нәтижесінде бір жұптың сол және оң пуанттары бірдей болады. Кейбір балериналар өз аяқтарының пішінін көшіретін жеке формаға тапсырыс береді; оларды жеке пуанттар жасау үшін пуант өндірушіге жіберуге болады.

Ішке ену

Бишілер жаңа пуантты аяқ киімдерін қолдануға келтіру үшін, олардың жиі тудыратын ыңғайсыздықты азайту немесе жою үшін әдетте "жасайды". Әдетте, бұл қорап пен сабақты табиғи түрде иілдіретін релевелер орындау арқылы жасалады, соның салдарынан қораптың пішіні мен сабақтың иілгіш нүктелері бишінің аяғына бейімделеді. Саусаққа кигізілетін төсемдер – бұл саусақтарды қатты қораптан қорғап, жастануға себеп болатын үйкелісті болдырмайтын қалталар. Олар әдетте жұқа, матамен қапталған гельді парақтардан жасалады. Әртүрлі пішіндегі және өлшемдегі гельді саусақаралық төсемдер саусақтардың арасына салынады; олар үлкен саусақ пен бірінші саусақтың арасындағы буынның ауырсынуын жеңілдету үшін саусақтардың арақашықтығы мен орналасуын реттеуге көмектеседі. Аяқтардың сүртінсе зақымдануын және көпіршіктердің пайда болуын азайту үшін қой жүні созылып, саусақтарға оралады. Бірнеше рет қолданғаннан кейін қой жүні тығыз болып, бишінің аяғына қалыптасады. Саусақтарды сүртінбейтіндей етіп, таспамен орау арқылы сүртінсе зақымдану мен көпіршіктердің пайда болуын азайтуға болады. Көпіршікке қарсы төсемдер – бұл үйкелістен және сүртінстен зақымдануды болдырмайтын кішкентай гельді шаршылар.