Кіріспе

SVT 40 (Samozaryadnaya Vintovka Tokareva, Obrazets 1940 goda, "Токаревтің өздігінен зарядталатын винтовкасы, 1940 жылғы үлгі", орысша: Самозарядная винтовка Токарева, образец 1940 года) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін кеңінен қолданылған советтік жартылай автоматты шайқас винтовкасы. Ол Кеңес Қызыл Армиясының жаңа стандартты винтовкасы ретінде қабылданбақ болған, бірақ 1941 жылы неміс шапқыншылығы оның өндірісін тоқтатты, нәтижесінде Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Мосин-Нагант винтовкасына қайта оралуға мәжбүр болды.

Тарих

1930 жылдардың басында Кеңес Одағы Мосин-Нагант мылтығын алмастыру үшін, мексикалық Мондрагон мылтығынан шабыт алып, жартылай автоматты мылтық жасауды сұрады. Жобаны жүзеге асыру екі адамға – Сергей Симонов пен Федор Токаревке тапсырылды. Федоров автоматтарының жасалуында тәжірибесі бар Симонов 1931 жылы AVS-36 прототипін жасады. Мылтық Қысқы соғыста қолданылды, бірақ 1941 жылы конструкциялық кемшіліктерге байланысты пайдаланудан алынды. SVT-38 – газбен жұмыс істейтін, қысқа икемді, стволдің үстіндегі серіппелі поршені және бұрылатын құлпы бар мылтық. SVT-38 байонет және 10 оқты ажыратылатын дүңгіршекпен жабдықталған. Қабылдағышы ашық болғандықтан, дүңгіршекті бес оқты Мосин-Нагант зарядтағыштарын қолдана отырып қайта зарядтауға мүмкіндік берді. Арктикалық қайыңнан жасалған ағаш қоршауы, кері соққыдан білек бөлігінде жарылуға бейім болды. Мұны әдетте білек бөлігі қабылдағышқа тиіспей тұрғанда, көлденең бағытта бір немесе екі ірі өнеркәсіптік бұранданы бұрғылап орнату арқылы шешеді. Көптеген мылтықтар қоршауына дұрыс орнатылмаған, оқ ату кезінде қабылдағышты жылдырып жіберген. Бұл өрістегі модификацияларға әкелді, онда қабылдағыштың айналасы мен ағаш қоршауының төменгі металл қол сақшысына жанасқан жеріне қайың тілімдері салынып, қоршау бекітілді. Бұл снайперлік мылтық үшін қабылдаусыз болды және 1942 жылы SVT-ның арнайы снайперлік нұсқасының өндірісі тоқтатылды.

SKT-40

Қысқаша карабин нұсқасы SKT 40 (СКТ 40) 1940 жылы жасалған және сол жылы Симоновтың үлгісімен бірге сынақтан өтті; екеуі де қабылданылмады. Кейін, жаңа, қысқа 7,62×39 мм оғына арналған прототиптік үлгі жасалды, бірақ өндіріске жіберілмеді.

АТ-44

АТ 44 деп аталатын, 7,62x41 мм калибрлі, SVT мылтығының кішілендірілген нұсқасына негізделген шабуылды мылтық та әзірленді. Ол бипод пен тапанша тұтқасымен жабдықталған. Бұл үлгі AS 44 жобасымен бәсекелестікке түсті. AVT сияқты, сенімділік мәселелеріне байланысты ол қабылдауға ілікпеді.

КСРО-нан тыс жерлердегі СВТ

Кеңес Одағының шеңберінен тыс SVT-ны қолданған алғашқы ел Финляндия болды, ол Қысқы соғыс кезінде шамамен 2700 SVT 38-ді, ал Ұзақ соғыс кезінде 15000-нан астам SVT-ны жаулап алды. SVT фин армиясында кеңінен қолданылды. Финдер тіпті SVT 38-дің Tapako деп аталған өз көшірмесін жасауға тырысты, бірақ тек прототип ғана жасалды. 1940 жылдары Швейцария өз әскерін жартылай автоматты мылтықтармен жабдықтау мүмкіндігін қарастыра бастады. Ресми түрде қабылданбаса да, W+F Берн 6 оқты 7,5×55 мм швейцарлық патрондарына арналған SVT-ның AK44 деп аталған көшірмесін жасады. Италия да SVT-ны шамамен көшірген кем дегенде бір прототип жасады, ол қазір Beretta коллекциясында сақтаулы, бірақ оның атауы немесе толық мәліметтері белгісіз.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін SVT мылтықтары көбінесе қызметтен алынып, арсеналдарда жөнделді де, содан кейін қоймаға салынды. Кеңес Одағында SKS, AK-47 және кейіннен SVD сияқты қарулар SVT-ні қолданыстан шығарып, 1955 жылға қарай винтовканың көп бөлігі қызметтен тоқтатылды. Тек бірнеше SVT ғана кеңестік одақтастар мен клиенттерге экспортталды. Корея Халық Армиясы Корея соғысынан бұрын бірнеше мылтық алғанын хабарлады. Фин армиясы 1958 жылы SVT-ні қызметтен шығарды, ал шамамен 7500 мылтық Interarms атыс қаруларын импорттаушы компания арқылы АҚШ азаматтық нарығына сатылды. Бұл SVT-нің ресми қызметтегі соңғы пайдалануы болды. Кеңес Одағында кейбір SVT мылтықтары (пышақсыз) азаматтық аңшылық мылтықтары ретінде сатылды, бірақ қалғандары 1990 жылдарға дейін сақталып тұрды, содан кейін көптеген мылтықтар басқа артық әскери қарулармен бірге шетелге сатылды.