Кіріспе

Британдық лейбористік партиясының конституциясының экономикалық көзқарастарға қатысты бөлімі, лейбористік студенттік саясаттағы топ. IV-тармақ – британдық лейбористік партиясының мақсаттары мен құндылықтарын баяндайтын Лейбористік партияның Ереже кітабының бір бөлігі. 1918 жылы қабылданған бастапқы нұсқа өнеркәсіптің жалпы меншігіне көз жеткізуді талап етті және кейінірек дау тудырды; Хью Гейтскелл 1959 жылғы жалпы сайлаудағы лейбористердің жеңілісінен кейін осы тармақты алып тастауға тырысты. 1995 жылы Тони Блэр басшылығымен жаңа IV-тармақ қабылданды. Бұл Блэрдің партияны «Жаңа лейбористік» деп қайта анықтауындағы маңызды кезең ретінде қарастырылды, бірақ содан бері «Жаңа лейбористік» таңбасынан асып түсті.

Хью Гейтскеллдің жекпе-жегі

1959 жылғы жалпы сайлауда жеңілгеннен кейін, Лейборист партиясының басшысы Хью Гейтскелл, халықтың ұлттандыруға қарсылығы партияның нашар нәтиже көрсетуіне себеп болды деп сенді және IV тармаққа түзетулер енгізуді ұсынды. Партияның сол қанаты қарсылық көрсетіп, кез келген өзгеріске қарсы тұрып жеңіске жетті: символикалық түрде, Лейборист партиясының мүшелік билеттеріне IV тармақтың 4-бөлігін қосу туралы келісімге келді. 1970-ші жылдардағы экономикалық дағдарыс, кәсіби одақтар қозғалысының жеңілістері, Ұлыбритания Коммунистік партиясының беделінің төмендеуі марксизмге қарсы Лейборист партиясы мүшелерінің позициясын күшейтті. Блэр социализмді өзгермейтін құндылықтар жиынтығы ретінде қайта қарастыруды ұсынды, ал осы құндылықтарға жету үшін қажетті саясат өзгеріп отыратын қоғамды ескеруі керек еді. 1994 жылғы конференцияның соңында, басшылыққа келгеннен кейін, Блэр Лейборист партиясына жаңа мақсаттар мен құндылықтар қажет екенін айтты және оларды жазып, партияға ұсынатынын мәлімдеді. Бұл көптеген адамды таң қалдырды, себебі мұндай әрекет соңғы рет 1950-ші жылдардың соңында жасалған болатын және ол сәтсіз аяқталған. Сол жобада мемлекеттік меншікті кеңейту ұсынылған еді.

Джереми Корбиннің басшылығы

2015 жылдан 2020 жылға дейін Еңбек партиясының басшысы болған Джереми Корбин, British Rail және энергетикалық компаниялар сияқты мемлекеттік коммуналдық қызметтерді қайта ұлттықтандыруды, оларды мемлекеттік меншікке қайтаруды үнемі қолдады. Корбин "The Independent on Sunday" газетіне берген сұхбатында партия ішіндегі пікір қақтығысын тудырды: "Менің ойымша, партияның мақсаттары қандай болуы керек екені туралы әңгімелесуіміз керек – бастапқыда жазылғандай төртінші бапты қайта жаңарту ма, әлде басқаша ма, бірақ қоғамдық қатысудан, өнеркәсіпке мемлекеттік инвестициядан және теміржолдарды мемлекеттік бақылауда ұстаудан қашпауымыз керек деп санаймын. Мен мақсаттарымыздың ашық әрі айқын болу идеясына қызығушылық танытамын. Бізде теміржол сияқты қажетті нәрселердің мемлекеттік меншігін қамтитын мақсаттар жиынтығы болуын қалаймын".

Басқа қолданыстар

Төртінші ереже – Лейборист партиясы студенттік қанатында (қазіргі Лейборист студенттері) болған, 1975 жылы «Милитант» тобының ықпалын тоқтатуға жеткен үгітшіл топтың да атауы еді. Дегенмен, Төртінші ереже тобының Еңбек партиясының Жас социалистері (LPYS) ұйымында «Милитант» тарапына қарсы тұру әрекеті сәтсіз аяқталды, және LPYS соңында таратылды.

Төртінші бап

Саяси сарапшылар IV тармақтың өзгеруін Ескі лейбористік партияның Жаңа лейбористік партияға айналған шешуші сәті деп қарастырды. "Төртінші тармақ сәті" деген тіркес кейіннен саяси партияның принциптері мен көзқарастарын түбегейлі қайта қарау қажеттілігін немесе осы қажеттілік сезімін білдіретін метафораға айналды.