Кіріспе

Синтрадағы сарай, Португалия

Пэна сарайы (Palácio da Pena) – Португалияның Ривьерасында, Синтра муниципалитеті, Сан-Педро-де-Пенаферримде орналасқан романтикалық сарай. Сарай Синтра қаласының үстіндегі Синтра тауларының төбесінде тұрғызылған, ашық күні Лиссабоннан және оның көп бөлігінен оңай көрінеді. Бұл – ұлттық ескерткіш және әлемдегі 19 ғасыр романтизмінің маңызды ескертулерінің бірі. Сарай ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген және Португалияның жеті кереметінің бірі болып саналады. Оны Португалия Республикасының Президенті мен басқа да үкімет шенеуніктері мемлекеттік шаралар үшін пайдаланады.

Тарих

Қаланың тарихы орта ғасырларда Синтра төбесіндегі Біздің ханымға арналған шағын шіркеу салынған кезде басталды. Дәстүр бойынша, бұл құрылыс Мәриям Ананың көрінуінен кейін жүзеге асты. 1493 жылы король Жоау II әйелі Леонор патшайымымен бірге осы орынға қажылық сапар жасап, берген уәдесін орындады. Оның ізбасары король Мануэл I де осы киелі орынды өте ұнатты және осы жерде киелі Жером орденіне табынған монастырь салынды. Ғасырлар бойы Пена – ең көп дегенде он сегіз монах тұратын, тыныш медитация орны болды. 18 ғасырда монастырьды молния қатты зақымдады. Алайда, одан кейін болған 1755 жылғы Ұлы Лиссабон жер сілкінісі монастырьға ең көп зиян келтіріп, оны қиратып жіберді. Дегенмен, шіркеу (және оның Николау Шантеренге жатқызылатын мәрмәр және алабастрдан жасалған туындылары) айтарлықтай зақымданбады. Көптеген жылдар бойы қираған орын өзгеріссіз қалды, бірақ ол жас ханзада Фердинандты әсерге түсірді. 1838 жылы король Фердинанд II ескі монастырьды, оның төңірегіндегі барлық жерді, Маврлар қамалын және аймақтағы бірнеше басқа да иеліктерді сатып алуға шешім қабылдады. Содан кейін король Фердинанд монастырьдың қалдықтарын португал королдік отбасының жазғы резиденциясы ретінде қызмет ететін сарайға айналдыруға кірісті. Романдық стильдегі қайта құру жұмысы генерал-лейтенант және кен инженері Вильгельм Людвиг фон Эшвегеге тапсырылды. Неміс әуесқой сәулетші Эшвеге көп саяхаттаған және Рейн өзені бойындағы бірнеше қамалдарды білген болуы мүмкін. Құрылыс 1842 және 1854 жылдар аралығында жүргізілді, бірақ 1847 жылы ол дерлік аяқталды: король Фердинанд және королева Мария II безендіру және символизм мәселелеріне шешуші түрде араласты. Басқалармен қатар, король күмбезді аркалар, ортағасырлық және исламдық элементтерді қосуды ұсынды, сондай-ақ ол негізгі фасадына әсем терезені жобалады (Томардағы Христиандық ордені монастырының шаптер үйінің терезесінен шабыттанды). Фердинандтың қайтысынан кейін сарай оның екінші әйелі, Эдла графинясы Элиза Хенслердің иелігіне өтті. Кейін ол сарайды король Луишқа сатты, ол оны королдік отбасының иелігіне қайтаруды қалады, содан кейін сарай отбасы мүшелері жиі пайдаланды. 1889 жылы Португалия мемлекеті сарайды сатып алды, ал 1910 жылғы Республикалық революциядан кейін ол ұлттық ескерткіш ретінде жарияланып, мұражайға айналдырылды. Португалияның соңғы патшайымы королева Амелия елден эмиграцияға кеткені алдындағы соңғы түнін сарайда өткізді. Сарай тез арада көптеген келушілерді тартты және Португалияның ең танымал ескерткіштерінің біріне айналды. Уақыт өте келе қызыл және сары фасадтардың түсі солғын қалды және көп жылдар бойы сарай толығымен сұр түсті болып көрінді. 20 ғасырдың соңында сарай қайта боялып, бастапқы түстері қалпына келтірілді. 1995 жылы сарай және Синтраның қалған мәдени ландшафты ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.

Монастырдың бөлімі мен сағаттық мұнарасы

Иеронимдік монастырьдың қалдықтарынан мүмкіндігінше көп элемент сақталды, оның ішінде шатырлы галереясы, асхана, сакристика және Мануэлиндік Ренессанс стиліндегі шіркеуі. Бәрі де кең террасасы мен сағат мұнарасы бар жаңа бөлімге біріктірілді. Королева террасасы – сарай архитектурасын толық көруге ең қолайлы орын. Террасада күн сағаты бар зеңбірек орналасқан, ол бұрын күн ортасында күнделікті оқ атқан. Сағат мұнарасы 1843 жылы құрылысын аяқтады.

Интерьер

Пена сарайының ішкі жағы патшалық отбасының жазғы тұрағы ретінде пайдалануға бейімделген. Онда таңғажайып мүсіндемелер, көз алдау суретімен (trompe l'œil) боялған қабырғалар және 19 ғасырдан бері сақталған патшалық коллекциялардың бір бөлігін құрайтын түрлі плитка жабыншалары бар.

Парк

Пена паркі – Пена сарайын толық қоршап тұрған, 200 гектардан астам аумақты алып жатқан кең орманды аймақ. Парк сараймен бірге король Фердинанд II-ге жасалды, оған барон фон Эшвеге мен барон фон Кесслер көмектесті. Романтизмнің экзотикалық талғамы сарайдағыдай паркте де қолданылды. Король алыс елдерден әртүрлі ағаштар отырғызуға бұйрық берді. Олардың ішінде Солтүстік Америка секвойясы, Лоусон кипарисі, магнолия және батыс қызыл аршасы, қытай гинкгосы, жапон криптомериясы, сондай-ақ Австралия мен Жаңа Зеландиядан келген папоротниктер мен ағаш тәрізді папоротниктердің көптеген түрлері бар, олар Королеваның папоротник бағында (Feteira da Rainha) жинақталған. Паркте сарайды парктегі көптеген қызықты орындармен, сондай-ақ оның екі қақпалы шығуларымен байланыстыратын жолдар мен тар жолдардың күрделі жүйесі бар.