Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс жағалаудағы Израильдік елді мекендері
Israeli settlement in the West Bank
Этимология
Қазіргі заманғы елді мекеннің аты Еврей Библиясында Хебронның бұрынғы атауы ретінде және Ыбырайымның әйелі Сараның қайтыс болған жері ретінде айтылған Кирият-Арбадан шыққан: «Сара Кирият-Арбада (яғни Хебронде) қайтыс болды». Жошуа кітабында былай делінген: «Хебронның бұрынғы аты Кирият-Арба еді; осы Арба – анакимдердің арасындағы ең үлкен адам болған». Бұл сондай-ақ Нехемия кітабында Яһуда халқының бір бөлігі тұрған жерлердің бірі болып тізілген. Алайда Нехемия кітабында Хеброн туралы ештеңе айтылмаған. Атаудың бір-бірін жоққа шығармайтын әртүрлі түсіндірмелері бар. Киелі кітапқа түсіндірме жазатын Рашидің сөзіне сүйенсек, Кирият-Арба («Арба қаласы») үш ұлы болған алып Арбаның қаласын (кирия) немесе төрт алыптың қаласын білдіреді: Анак (Арбаның ұлы) және оның үш ұлы – Ахиман, Шешай және Талмай – олар Сандар кітабының 13:22 аятында «алыптың» ұлдары ретінде сипатталған: «Олар (Ешуа мен Халеп) Негев арқылы өтіп, Хебронға келді, онда Ахиман, Шешай және Талмиді, олар алыптың (анак) ұрпақтарын көрді».
The modern settlement derives its name from a Kiryat Arba mentioned in the Hebrew Bible as the former name of Hebron and as the place where Abraham's wife, Sarah, has died: "And Sarah died at Kiriath arba (that is, Hebron)" The Book of Joshua says: "Now the name of Hebron formerly was Kiriath arba; this Arba was the greatest man among the Anakim." It is also one of the places listed in Nehemiah where some of the people of Judah were living. There is no reference to Hebron in Nehemiah, however. There are various explanations for the name, not mutually exclusive. According to the biblical commentator Rashi, Kiryat Arba ("Town of Arba") means either the town (kirya) of Arba, the giant who had three sons, or the town of the four giants: Anak (the son of Arba) and his three sons – Ahiman, Sheshai and Talmai – who are described as being the sons of a "giant" in Numbers 13:22 : "On the way through the Negev, they (Joshua and Caleb) came to Hebron where [they saw] Ahiman, Sheshai and Talmi, descendants of the Giant (ha anak) "
Тарих
Елді мекенді құрудың құпия үкіметтік жоспары палестиналық жерлерді иемденуден басталды, бұл ресми түрде әскери база құру үшін жасалған. 1970 жылдың шілдесінде қорғаныс министрі Моше Даян кеңсесінде өткен жоғары лауазымды шенеуніктердің мәжілісінің хаттамасына сәйкес, алдымен "әскери мақсаттарға" арналған үйлер салынып, кейін олар израильдік азаматтарға қоныс ретінде берілді. Қаланың өзі жететін инфрақұрылымы бар, онда балабақшадан бастап жоғары білім беруге дейінгі білім беру мекемелері, медициналық орталықтар, сауда орталықтары, банк және почта бөлімі бар. Кирият Арба 1979 жылы жергілікті кеңес мәртебесіне ие болды. Кирият Арба Хар Хеброн аймақтық кеңесінің құрамында болғанымен, ол тәуелсіз жергілікті кеңес болып табылады. Кирият Арбада тұратын израильдік қоныс аударушылар палестиналықтардың бірнеше шабуылына ұшырады. 1980 жылы Кирият Арбада оқыған 20 жастағы үш ешива студенті Хеброн қаласындағы Патриархтар үңгірінде намаз оқығаннан кейін террористердің қолынан қаза тапқан алты еврейдің арасында болды. 1981-1986 жылдар аралығында Хеброн базарында Кирият Арбадан төрт адам атылып, жараланды. 1994 жылы Кирият Арбадан 17 жасар Сарит Приграл көлікпен бара жатқанда атып өлтірілді. 2003 жылдың наурыз айында Илай мен Дина Хоровиц өз үйінде атып өлтіріліп, тағы бес адам жараланды. 2009 жылдың 26 қарашасында палестиналық адам Кирият Арбадағы жанармай құю станциясында екі израильдікті пышақтап жаралады. Палестиналық адамды израильдік сарбаз атып өлтірді. 2010 жылдың 31 тамызында жүкті әйелді қоса алғанда төрт тұрғын Кирият Арбаның сыртында Хамас содырларының оқ тиюінен көлікте қаза тапты. Палестина билігі күдіктілерді ұстады, бірақ Хамас оларды мемлекетке опасыздық жасады деп айыптағаннан кейін дереу босатты. 2010 жылдың 8 қазанында израильдік әскерлер Хеброн қаласындағы шабуылда екі күдіктіні өлтіріп, алтауын ұстады. 2011 жылдың қазанында Кирият Арбаның жанында палестиналықтардың тас лақтыруынан тұрғынның машинасы аударылып, ол және оның нәресте ұлы қаза тапты. Кейін оның тапаншасы мен әмияны ұрланды. Шин Бет, Израиль қорғаныс күштері және полиция жүргізген тергеу нәтижесінде Халулдан екі палестиналық машинаны аударған тастарды лақтырғаны үшін, ал тағы үш адам тапанша ұрлағаны үшін ұсталды. 2016 жылдың 30 маусымында жақын маңдағы Бани Наим ауылының палестиналық тұрғыны Кирият Арбадағы үйге кіріп, 13 жасар Халел Яффа Ариэльді, израильдік-американдық қызды пышақтап өлтірді. Шабуылшы Ариэльге пышақ соққан күзетшіге де жарақат келтіргеннен кейін атып өлтірілді. 2018 жылдың қазан айында Елияху Либман 10 жыл кеңес төрағасы болған Моше Левингердің ұлы Малахи Левингерді жеңіп, кеңес төрағасы болып сайланды.
A secret government plan to establish the settlement began with the expropriation of Palestinian land, ostensibly for a military base. According to the minutes of a meeting between senior officials in the office of Defense Minister Moshe Dayan in July 1970, houses would be constructed "for military purposes" before being turned over to Israeli civilians as a settlement. The town is a self sufficient community, with pre nursery through post secondary educational institutions, medical facilities, shopping centers, a bank, and a post office. Kiryat Arba attained local council status in 1979. While Kiryat Arba is located within the territory of the Har Hebron Regional Council, it is an independent local council. Israeli settlers living at Kiryat Arba have been targets of multiple attacks by Palestinians. In 1980, three 20 year old yeshiva students studying in Kiryat Arba were among the six Jews killed by terrorists after praying in the Cave of the Patriarchs in Hebron on Friday night. Between 1981 and 1986, four people from Kiryat Arba were shot and wounded in the Hebron marketplace. In 1994, a 17 year Sarit Prigral from Kiryat Arba was shot and killed in a drive by shooting. In March 2003, Eli and Dina Horowitz were shot to death in their home and five others wounded. On November 26, 2009, a Palestinian stabbed and wounded two Israelis at a Kiryat Arba gas station. The Palestinian was then shot dead by an Israeli soldier. On August 31, 2010, four residents, including a pregnant woman, were shot to death in their car by Hamas militants outside Kiryat Arba. The Palestinian Authority arrested the perpetrators, but promptly released them after Hamas accused it of treason. On October 8, 2010, Israeli troops killed two of the perpetrators and arrested six during a raid in Hebron. In October 2011, a Palestinian stoning attack near Kiryat Arba caused the car of a resident to overturn, killing him and his infant son. The man's handgun and wallet were then stolen. Following an investigation by Shin Bet, the IDF and police, two Palestinians from Halhul were arrested for throwing the stones that caused the car to overturn, and three others were arrested for stealing the gun. On June 30, 2016, a Palestinian from the nearby village of Bani Naim entered a house in Kiryat Arba and stabbed to death 13 year old Hallel Yaffa Ariel, an Israeli American girl. The attacker was shot to death, after also wounding a security guard who responded to the Ariel stabbing. In October 2018, Eliyahu Libman was elected council head beating Malachi Levinger, the son of Moshe Levinger, who had served as head of council for 10 years.
Көрнекті орындар
Қахань паркі Израильдегі радикалдық ортодоксал еврейлік, ультраұлттық саяси партия «Ках»-тың негізін қалаушы раввин Мейр Кахань атымен аталған. Бұл партия Израильде тыйым салынған және террористік ұйым деп есептеледі. Мейр Кахань АҚШ-та араб азаматының қолынан қаза болды. Саябақтың қарсы бетінде Патриархтар үңгіріндегі қырғынды жасаған Барух Голдштейннің қабірі орналасқан.
Kahane Park is named for Rabbi Meir Kahane, founder of Kach, a radical Orthodox Jewish, ultranationalist political party in Israel that is banned and considered a terrorist organization in Israel. Meir Kahane was assassinated in the United States by an Arab gunman. The grave of Baruch Goldstein, who committed the Cave of the Patriarchs massacre, is across the street from the park.