1789 жылғы ғылым және технология: Сатурн спутниктерінің ашылуы, анатомиялық зерттеулер, өсімдіктер туралы поэмалар. Herschel, Darwin, Scarpa есімдерімен танысыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1789 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды.
The year 1789 in science and technology involved some significant events.
Анатомия
Антонио Скарпа есту және иіс сезу мүшелеріне арналған классикалық еңбек – Anatomicæ disquisitiones de auditu et olfactu трактатын жариялайды.
Antonio Scarpa publishes Anatomicæ disquisitiones de auditu et olfactu, a classic treatise on the hearing and olfactory organs.
Астрономия
28 тамыз және 17 қыркүйек – Уильям Гершель Сатурнның Энцелад және Мимас спутниктерін ашқан, оларды 12 қарашада Лондон Корольдік қоғамына сипаттаған. Максимилиан Хелл Гершельдің Уранды ашқандығы құрметіне Tubus Hershelli Major және Minor шоқжұлдыздарын белгілеген (шоқжұлдыздар 1930 жылы қолданыстан шығып кеткен).
August 28 and September 17 – William Herschel discovers Saturn's moons Enceladus and Mimas, which he describes to the Royal Society of London on November 12. Maximilian Hell establishes the constellations Tubus Hershelli Major and Minor in honour of Herschel's discovery of Uranus (constellations obsolete by 1930).
Ботаника
Эразм Дарвин "Өсімдіктердің махаббаты" атты өлеңін жариялайды, ол Линнейдің еңбектерінің танымал түсіндірмесі болып табылады. Антуан Лоран де Юссие "Genera Plantarum: secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in Horto regio parisiensi exaratam, anno M. DCC. LXXIV" атты еңбегін жариялайды, бұл гүлді өсімдіктердің табиғи жіктеу жүйесіне негіз салады, және ол жүйе көп дәрежеде әлі де қолданыста.
Erasmus Darwin publishes his poem The Loves of the Plants, a popular rendering of Linnaeus' works. Antoine Laurent de Jussieu publishes Genera Plantarum: secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in Horto regio parisiensi exaratam, anno M. DCC. LXXIV, providing a basis for the system of natural classification of flowering plants largely still in use.
Химия
Антуан Лавуазьедің "Химияның элементарлық трактаты" химияның жаңа теорияларын біріктіретін тұжырымды көзқарас ұсынады, онда массаның сақталу заңының анық тұжырымы, элементтердің мәнін анықтау және флогистонның жоқтығын дәлелдейді. Ол сондай-ақ, XXI ғасырға дейін жарияланып келе жатқан "Annales de chimie" ғылыми журналын құруға атсалысады. Неміс химигі Мартин Генрих Клапрот пичблен минералын зерттеу барысында уран элементін жасайды.
Antoine Lavoisier's Traité élémentaire de chimie presents a unified view of new theories of chemistry, containing a clear statement of the law of conservation of mass, defining the nature of elements and denying the existence of phlogiston. He also helps establish the scientific journal Annales de chimie which will still be published into the 21st century. German chemist Martin Heinrich Klaproth discovers the element Uranium while studying the mineral pitchblende.
Барлау
10 шілде – Александр Маккензи Маккензи өзенінің дельтасына жетеді.
July 10 – Alexander Mackenzie reaches the Mackenzie River Delta.
Математика
Словениялық математик Юрий Вега π-нің жуықтауын 140 ондық таңбаға дейін көрсетті, оның алғашқы 126-сы дұрыс, және осы көрсеткіш кейіннен жарты ғасырдан астам уақыт бойы ешкімге жете алмады.
The Slovene mathematician Jurij Vega presents his approximation of π to 140 decimal places of which the first 126 are correct, a feat not exceeded for more than half a century.
Медицина
4 ақпан – Джеймс Паркинсон адамдардың найзағай шағып жарақаттануын алғаш рет сипаттады, бұл туралы мақаласын Лондон медициналық қоғамында оқыды. Эндрю Дункан Эдинбург университетінде Ұлыбританиядағы сот медицинасы бойынша алғашқы лекцияларын өткізді.
February 4 – James Parkinson gives the first description of human injury from lightning strikes, in a paper read to the Medical Society of London. Andrew Duncan delivers the first lectures on forensic medicine in Britain, at the University of Edinburgh.
Технология
Құрметті доктор Эдмунд Картрайт Англияда алғашқы қолданылатын механикалық тоқыма станогын патенттеді және жүнді тарау машинасының жобасын жасады. Уильям Вудхав Англиядағы Тайн өзенінде өздігінен тік тұратын құтқару қайығын көрсетті.
Rev. Dr. Edmund Cartwright patents his first practical power loom in England and designs a wool combing machine. William Wouldhave demonstrates a self righting rescue lifeboat on the River Tyne in England.
Зоология
Швейцариялық табиғатты зерттеуші Франсуа Хубер бал араларын өсіру үшін "жапырақ ұясын" құрастырды.
Swiss naturalist François Huber devises the "leaf hive" for the cultivation of honey bees.