Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1774 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды.
The year 1774 in science and technology involved some significant events.
Астрономия
Иоганн Элерт Боде Мессье 81 галактикасын ашты. Лагранж планета орбитасының түйіндерінің қозғалысы туралы мақала жариялады.
Johann Elert Bode discovers the galaxy Messier 81. Lagrange publishes a paper on the motion of the nodes of a planet's orbit.
Биология
Италиялық физик Аббе Бонавентура Корти Лукка қаласында "Osservazioni microscopiche sulla tremella e sulla circulazione del fluido in una pianta acquajuola" еңбегін жариялайды, оның ішінде өсімдік жасушаларындағы циклозды ашқандығы да бар. Француз дәрігері Антуан Парментье Парижде "Examen chymique des pommes de terres" атты еңбегінде картоптың тағамдық құндылығын талдайды.
Italian physicist Abbé Bonaventura Corti publishes Osservazioni microscopiche sulla tremella e sulla circulazione del fluido in una pianta acquajuola in Lucca, including his discovery of cyclosis in plant cells. French physician Antoine Parmentier publishes Examen chymique des pommes de terres in Paris, analysing the nutritional value of the potato.
Химия
1 тамыз – Джозеф Пристли Англияның Уилтшир графтығындағы Бовуд Хаусында жұмыс істеп, оттегіні газ түрінде бөліп шығарады және оны "дефлогистикаланған ауа" деп атайды. Антуан Лавуазье ауаның құрамына арналған әдебиеттер шолуынан тұратын өзінің алғашқы кітабын – Opuscules physiques et chimiques шығарады. Карл Вильгельм Шеле "дефлогистикаланған тұз қышқылын" (хлор), марганец және барийді ашады.
August 1 – Joseph Priestley, working at Bowood House, Wiltshire, England, isolates oxygen in the form of a gas, which he calls "dephlogisticated air". Antoine Lavoisier publishes his first book, a literature review on the composition of air, Opuscules physiques et chimiques. Carl Wilhelm Scheele discovers "dephlogisticated muriatic acid" (chlorine), manganese and barium.
Математика
П. С. Лаплас "Оқиғалар арқылы себептердің ықтималдығы туралы мемуар" жариялайды, онда Байес теоремасы қайтадан баяндалған.
P. S. Laplace publishes Mémoire sur la probabilité des causes par les événements, including a restatement of Bayes' theorem.
Медицина және физиология
Уильям Хантердің "Анатомия жатырының жүкті адамдағы суреттерімен түсіндірілген" атты еңбегі Джон Баскервилл баспасында Англияның Бирмингем қаласында жарық көрді. Сугита Генпакудың "Каитай Шиншо" ("Анатомия туралы жаңа кітап") атты еңбегі, голланд басылымына негізделген, Жапонияда суреттермен бірге жарық көрді, бұл сол елдегі алғашқы қазіргі заманғы анатомия оқулығы.
William Hunter's Anatomia uteri humani gravidi tabulis illustrata | The Anatomy of the Human Gravid Uterus exhibited in figures is published by John Baskerville in Birmingham, England. Sugita Genpaku's Kaitai Shinsho ("New Text on Anatomy"), based on a Dutch publication, is published with illustrations in Japan, the first modern anatomy textbook produced there.
Физика
Невил Маскелин Жердің орташа тығыздығын анықтау мақсатында Шиаллион экспериментін жүргізеді.
The Schiehallion experiment is carried out by Nevil Maskelyne to determine the mean density of the Earth.
Технология
27 қаңтар – Джон Уилкинсон қатты металдан зеңбіректерді тесіп шығару әдісін патенттеді, бұл әдіс кейіннен бу машинасы цилиндрлерін дәл тесіп шығару үшін қолданылды. Джесси Рамсден Лонгитуда кеңесінің қолдауымен жетілдірілген айналмалы бөлу станогын жасады.
January 27 – John Wilkinson patents a method for boring cannon from the solid, subsequently utilised for accurate boring of steam engine cylinders. Jesse Ramsden produces an advanced circular dividing engine with the support of the Board of Longitude.
Туылғандар
21 сәуір – Жан Батист Биот (1862 жылы қайтыс болды), француз физигі. 24 сәуір – Жан Марк Гаспар Итар (1838 жылы қайтыс болды), француз оториноларингологы. 28 сәуір – Фрэнсис Бейли (1844 жылы қайтыс болды), ағылшын астрономы. 7 мамыр – Фрэнсис Бофорт (1856 жылы қайтыс болды), Ирландияда туған гидрограф. 28 мамыр – Эдвард Говард (1816 жылы қайтыс болды), ағылшын химигі. 18 тамыз – Мериуэтер Льюис (1809 жылы қайтыс болды), американдық саяхатшы. 26 қыркүйек – Джон Чапман (1845 жылы қайтыс болды), американдық бау-бақша өсіруші. 12 қараша – Чарльз Белл (1842 жылы қайтыс болды), Шотландияда туған анатомия ғалымы. 12 желтоқсан – Уильям Генри (1836 жылы қайтыс болды), ағылшын химигі.
April 21 – Jean Baptiste Biot (died 1862), French physicist. April 24 – Jean Marc Gaspard Itard (died 1838), French otorhinolaryngologist. April 28 – Francis Baily (died 1844), English astronomer. May 7 – Francis Beaufort (died 1856), Irish born hydrographer. May 28 – Edward Howard (died 1816), English chemist. August 18 – Meriwether Lewis (died 1809), American explorer. September 26 – John Chapman (died 1845), American nurseryman. November 12 – Charles Bell (died 1842), Scottish born anatomist. December 12 – William Henry (died 1836), English chemist.