Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2004 жылғы Жоғары білім беру туралы заң (c. 8) – Ұлыбритания Парламентінің Ұлыбританиядағы жоғары білім беру жүйесіне бірнеше өзгерістер енгізген актісі. Ең маңызды және даулы өзгеріс – Англия мен Уэльске әсер ететін университеттерді қаржыландыру және оқу ақының қолданылу тәртібіндегі үлкен өзгеріс. Солтүстік Ирландия мен Шотландияда университеттерді қаржыландыру мәселесі өкілеттік беру арқылы шешіледі. Күрделі және көп дау тудырған талқылардан кейін, Жоғары білім беру туралы заң жобасы 2004 жылдың 1 шілдесінде корольдік бекітілуге ие болды.
The Higher Education Act 2004 (c. 8) is an Act of the Parliament of the United Kingdom that introduced several changes to the higher education system in the United Kingdom, the most important and controversial being a major change to the funding of universities, and the operation of tuition fees, which affects England and Wales. University funding is a devolved matter for Northern Ireland and Scotland. After complex and controversial debates, the Higher Education Bill received royal assent on 1 July 2004.
Негізгі оқиғалар мен саяси маңызы
1998 жылға дейін Ұлыбританиядағы барлық білім беру, университеттерді қоса алғанда, тегін болды. Бірақ, билікке келгеннен кейін көп ұзамай, Премьер-министр Тони Блэр басқаратын Лейбористік партия студенттерге берілетін күтім жәрдемақы жүйесін жойды және барлық университет студенттері үшін жылына 1000 фунт стерлингтен астам сомада алдын ала төлем енгізді. Бұл төлемнің ширегі ең төмен тапты студенттерге жеңілдікпен берілді, бірақ көптеген адамдар білім берудің тегін мемлекеттік қызмет болып қалуы керек екенін және бұл жүйе студенттерді қажетсіз қарызға батыратынын айтты. Үкімет, алайда, төлемдердің университеттерді қаржыландырудың ең тиімді жолы екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, 2010 жылға қарай жоғары білім алуға түсетін студенттердің үлесін 50 пайызға дейін арттыруды көздеді. Келесі жылдары, жылына шамамен 1000 фунт стерлинг болатын бастапқы төлемдер жеткілікті қаржыны қамтамасыз етпейтіні анық болды, бұл көбінесе «қосымша төлемдер» деп аталатын ұсыныстарға әкелді. Бұл университеттерге қажетті қаржыны көрсететін деңгейге дейін төлемдерді «асыруға» мүмкіндік беретін еді. Алайда, кең таралған наразылықтар Лейбористік партияны 2001 жылғы жалпы сайлауда мұндай жүйені енгізбеуге уәде беруге мәжбүр етті. 2003 жылы жаңа ұсыныстар жасалды, бірақ олар кейбір тараптардан бұл уәдеден мойын бұру деп айыпталды. Үкімет қажетті қаражатты әділ түрде жинауға келісімге келуге тырысқанымен, мәселе өте даулы болып қала берді. Өз партиясының ішіндегі қарсылыққа қарамастан, Тони Блэр бұл ұсыныс қажетті қаражатты қамтамасыз етудің жалғыз жолы екенін мәлімдеді және бұл мәселе оның басшылығының маңызды сынағы ретінде қарастырылды. 2004 жылғы 27 қаңтардағы Төменгі палатадағы алғашқы дауыс беру Хаттон тергеуінің нәтижесі шығуға бір күн қалғанда өтті. Блэрдің премьер-министр лауазымынан кетуіне екеуінің де жаман нәтижесі себеп болуы мүмкін деп болжанды. Заң жобасы бірінші оқылымда 316 дауысқа қарсы 311 дауыспен қабылданды, ал Лейбористік партияның 71 депутаты қарсы дауыс берді. Заң жобасы Парламентке келіп түскеннен кейін қарсылық күшейді. Заң жобасын қарау үшін тағайындалған тұрақты комитетке негізінен партиялық адалдығымен көзге түсетін депутаттардың тағайындалуына қатысты пікір қақтығысы туды. Комитетке мүше 16 Лейбористік партия депутатының тек біреуі бірінші оқылымда үкіметке қарсы дауыс берді, ал біреуі дауыс беруден бас тартты, бұл осы кезеңде сынға ұшырамайтынын көрсетеді. Содан кейін ол есеп беру кезеңі үшін Төменгі палатаға қайта оралды. Лейбористік партия депутаттарының заң жобасына басты қарсылығы «өзгермелі» немесе «қосымша» төлемдерге қатысты, сондықтан есеп беру кезеңінде осы өзгермелі төлемдерге сілтемелерді алып тастауға бағытталған түзетуге қолдау көрсетуге мүмкіндік болды. Сонымен қатар, кейбір депутаттарға заң жобасына қосымша жеңілдіктер мен өзгерістер енгізуге уәде берілді, сондықтан олар бірінші оқылымда қолдау көрсетті. Егер бұл уәделер орындалмаса, олар үшінші оқылымда заң жобасына қарсы дауыс беруі мүмкін еді. Сонымен қатар, егер заң жобасы үшінші оқылымда қабылданса, ол Лордтар палатасына жіберілетін еді, онда үкіметтің көпшілігі болмады және осы нақты заң жобасына қатысты Солсбери конвенциясы қолданылмайтын еді, бұл конвенцияға сәйкес билік партиясының сайлау манифестіне енгізілген заңға қарсылық көрсетілмеуі керек. Себебі бұл саясат 2001 жылғы Лейбористік партияның сайлау манифестіне енгізілмеген және кейбіреулер бұл «Біз қосымша төлемдерді енгізбейміз және оларды болдырмау үшін заң шығарамыз» деген мәлімдемеге қайшы келеді деп мәлімдеді. Сондықтан Лордтар заң жобасын толығымен қабылдамауы мүмкін еді, бұл үкіметтің заң жобасын Парламенттің келесі сессиясында қайтадан ұсынуына және оны Парламент арқылы өткізу үшін 1911 және 1949 жылғы Парламент актілерін пайдалануына әкелген болар еді. Балама ретінде, Лордтар «бұзушы түзетутін» қабылдап, оны Төменгі палатаның кері қайтаруын талап ететін еді.
Until 1998, all education in the United Kingdom was free up to and including university courses. However, shortly after coming to power, the Labour Party under Prime Minister Tony Blair abolished the student maintenance grant system and introduced an up front fee fixed at just over £1,000 per year for all university students. Up to a quarter of this fee was waived for the poorest students, but many maintained that education should remain a free public service, and that the system would place students in unnecessary levels of debt. The government, however, insisted that fees were the best means of providing university funding. At the same time, they stated that their aim was to increase the proportion of students going on to Higher Education to 50% by 2010. In the years that followed, it became clear that the original fixed fees of around £1,000 per year were still not providing enough funding, leading to proposals of what are often referred to as top up fees. The idea was that universities would be able to "top up" the fees to a level that more accurately reflected the funding they needed. However, widespread protests led the Labour Party to make a manifesto pledge at the 2001 general election not to introduce such a system. In 2003, a new set of proposals was drafted, which were denounced by some as breaking that promise. Although the government tried to create a compromise that would raise the necessary funds in a fair way, the issue remained highly contentious. Despite vocal opposition within his own party, Tony Blair claimed that this proposal was the only way to secure the necessary funds, and the issue was seen as a key test of his leadership. The initial vote in the House of Commons, on 27 January 2004, came a day before the result of the Hutton Inquiry, and it was predicted that a bad result from one or both would lead to Blair's resignation as Prime Minister. The Bill was passed at the first vote, known as second reading, by 316 votes to 311, with 71 Labour MPs voting against. The Bill faced further opposition as it progressed through Parliament. There was some controversy regarding the appointment of mainly loyalist MPs to the Standing Committee assigned to review the Bill. Of the 16 Labour MPs on the committee, only one voted against the government at second reading, and one abstained, suggesting that little criticism was likely during this stage. It then returned to the floor of the Commons for the Report stage. The main opposition to the bill from Labour backbenchers concerned the "variable" or "top up" fees, therefore an amendment tabled at Report stage to remove references to these variable fees appeared to have some chance of succeeding. In addition, some backbenchers were promised further concessions and changes to the Bill, and therefore voted in favour at the second reading. If these promises had been felt to have been broken, these members might well have vote against the Bill at third reading. Additionally, if the Bill had been successfully passed at third reading, it would have moved to the House of Lords, where the Government did not have a majority, and where for this particular Bill, the Salisbury Convention – according to which legislation included in the manifesto of the ruling party should not be opposed – would not have applied. This is because the policy was not included in the Labour party manifesto in 2001 – and some would argue it went against the line reading "We will not introduce top up fees and have legislated to prevent them". Therefore, it is quite possible that the Lords would have rejected the bill outright, which would have meant that the government would have had to table the Bill again in the next session of Parliament, and would possibly have had to use the Parliament Acts 1911 and 1949 in order to force it through Parliament and gain royal assent. Alternatively, the Lords could have passed a "wrecking amendment" which would have needed to be reversed by the House of Commons.
Заң жоғары білім алушылардың қаржылық жағдайына бірнеше маңызды өзгерістер енгізеді, соның ішінде бұрынғы нұсқаларына қарсы шыққандарды сендіру үшін қосылған көптеген қосымша талаптар. Өзгерістер 2006 жылы күшіне енді және Англия мен Уэльске қолданылады. Алдын ала төлемақылар табысқа байланысты кейінге шегерілген төлеммен алмастырылады. Оқу кезінде жыл сайын төлеудің орнына студенттерге үкімет қаржы береді және түлек жылына 15 000 фунт стерлингтен жоғары табыс тапқан кезде табыстан қайтару жүзеге асырылады. Қарыз бойынша пайыздық ставка Бөлшек сауда бағалары индексі (Ұлыбритания) деңгейінде белгіленеді. Төлем ставкалары түгелдей табысқа негізделген, сондықтан түлектердің жалақысы өзгерерде, олардың төлемақысы да сол сияқты өзгереді. Егер олардың жалақысы 15 000 фунттан төмен болса, төлем қабылданбайды. Сонымен қатар, 25 жылдан кейін студенттік төлемақының қалған сомасы жойылады. 1125 фунт стерлингтік тұрақты мөлшерлеме 0 мен 3000 фунт стерлинг аралығындағы өзгермелі төлемақылармен алмастырылады. Әртүрлі курстарды өткізуге әртүрлі қаржы жұмсалатындықтан, студенттер әртүрлі деңгейде төлемақы төлеуі керек деп саналады. Жаңа жүйе бойынша университеттер әр курс бойынша төлемақы мөлшерін белгілі бір шекте белгілей алады. Бұл өзгеріс төлемақы деңгейінің айтарлықтай өсуін білдірсе де, кейбір университеттер одан да жоғары мөлшерлемені талап етті – кейбір жағдайларда жылына 12 000 фунт стерлингке дейін. Бұған қоса, ең жоғары мөлшерлеме Парламенттің екі палатасында да қабылданған ұсыныссыз көтерілмейді, ал үкімет мұндай ұсынысты 2009 жылға дейін ұсынбайтынына уәде берді, бұл заң қабылданғаннан кейін бірден төлемақының күрт өсуіне қатысты қорқынышты басаңдатты. Негізгі сомадан (қазіргі тұрақты мөлшерлемеге тең) артық төлемақы алу үшін университет тиісті «жоспар» ұсынуы керек, онда кедей отбасылардан келген студенттерді қатысуға қалай ынталандыру керектігі туралы мәліметтер болуы мүмкін. Бұл жоспарлар Әділ қолжетімділік кеңсесі (OFFA, төмендегі «Басқа ережелер» бөлімін қараңыз) деп аталатын жаңа органмен бекітіліп, қарастырылады. Қаржылық көмектің деңгейін арттыру. Осы реформаның «жинағы» ретінде үкіметтік гранттардың көбеюі және университеттердің өздері ұйымдастырған стипендиялар ең мұқтаж студенттер үшін ең жоғары жәрдемақыны – яғни 3000 фунт стерлингті – құрайтындай етіп жасалады. Қазіргі уақытта бұл бірнеше көзден түседі, сондықтан түсіну қиын, бірақ әртүрлі элементтерді біріктіру жоспарлары комитет кезеңінде тағы да ұсынылуы мүмкін.
The Act incorporates several key changes to the financial arrangements of higher education students, including many additional terms that were added to convince those who opposed earlier drafts. The changes took effect in 2006, and apply to England and Wales. Up front fees to be replaced by an income linked deferred payment. Instead of having to pay each year while studying, students are to be loaned the funds by the government and repayments will be made out of income once the graduate is earning more than £15000 per year. The loan is charged at the Retail Prices Index (United Kingdom) rate. The payment rates will be entirely earnings based, so that as a graduate's salary fluctuates, so will their fee payments. If their salary falls below £15000, no payments will be taken. Additionally, any amount of a student's fees still outstanding after 25 years will be cancelled. Fixed rate of £1125 to be replaced by variable fees between 0 and £3000. Since different courses cost different amounts of money to run, it is argued that students should pay different levels of fees. Under the new system, universities will be able to set the level of the fees for each course, within a given range. Although the change does represent a significant increase in the level of fees, some universities had called for much higher rates – in some cases up to £12000 a year. Furthermore, the top rate cannot be increased without a motion being passed in both Houses of Parliament, and the government has promised not to propose such a motion before 2009, assuaging fears that it would rise dramatically soon after the legislation was passed. In order to charge more than the basic amount (equivalent to the current fixed rate), a university will have to produce an appropriate "plan", which may have to include details of how students from poorer backgrounds will be encouraged to participate. These plans will be subject to approval and review by a new body called the Office for Fair Access (OFFA, see 'Other Provisions' below). Increased levels of financial aid. As part of the "package" of this reform, increased government grants, and bursaries set up by the universities themselves, will be put in place in such a way that the maximum allowance will equal the maximum fee – i. e. £3000 – for the poorest students. Presently, this will come from several sources, making it hard to understand, but plans to combine the various elements may still be introduced during the committee stage.
Ұсыныстарды қолдау үшін дәлелдер
Жаңа қаржыландыру жүйесін қолдауға негіз болатын басты аргумент – британдық университеттер қазіргі уақытта күрт жетіспейтін қаржыландыруда, ал оқу ақының өсуі қаржылық инъекция жасап, олардың құлдырауына жол бермейді. Сонымен қатар, британдық білім беру мекемелерінің сапасы және ресурстары тұрғысынан халықаралық деңгейде "бәсекеге қабілетті" болу қажеттігі жиі айтылады, және олардың қаржыландыруы реформаланбаса, мұны жетістіру мүмкін емес. Бұл мәселедегі негізгі ойыншы – Расселл университетері тобы, олар өздерін кішігірім университеттерден ерекшелендіру үшін әлдеқайда жоғары оқу ақы алуға құқылы болуы керек деп санайды. Бұл көзқарас халық арасында танылмады, себебі мұндай екі деңгейлі жүйе қажетсіз және зиянды деп есептеледі. Бұл топ талап еткен мөлшерлер қазіргі уақытта ұсынылып отырған ең жоғары шектен әлдеқайда асып түседі. Бұдан өзге, зерттеулер көрсеткендей, көптеген түлектер өмірінде түлек емес адамдарға қарағанда көбірек табыс табады, сондықтан олар осы мүмкіндік үшін, жалпы халық емес, өздері төлеуі логикалық. Дегенмен, сыншылар егер осылай болса, олар бәрібір жоғары табыс салығын төлейтінін және бұл ақшаның әділ көзі болатынын айтады. Сондай-ақ, кейбір сарапшылар еліміздің баршасы білім деңгейінің артуынан пайда көретініне назар салып, жоғары білім үшін төлеу баршаның мүддесіне сай екенін атап өтті.
The principal argument in favour of a new funding system is that British universities are currently critically underfunded, and an increased level of fees will result in a cash injection and prevent them collapsing. Additionally, much is made of the need for British institutions to be internationally "competitive" in terms of quality and resources, and that this is impossible to achieve without a reform of their funding. A key player on this side of the argument is the Russell Group of Universities, who have argued that they should be able to charge much increased fees in order to differentiate themselves from smaller universities. This attitude has proved unpopular, as a two tier system of this kind is widely viewed as unnecessary and damaging. The levels called for by this group far exceed the maximum rate currently proposed. Further to this argument, it is argued that since studies show that most graduates earn more during their career than non graduates, it is logical that they should be the ones to pay for this opportunity, not the public at large. Critics, however, have suggested that if this is the case, they will pay more income tax anyway, and that this would be a fairer source of the money. Some have also pointed out that the country as a whole benefits from an increased level of expertise, and therefore it is in everyone's interests to pay for higher education.
Ұсыныстарға қарсы дәлелдер
Ең көп таралған сын – ұсыныстар бойынша оқу ақысын арттыру түлектердің бітіргеннен кейін қарыз деңгейін көбейтеді. Ұлттық студенттер одағы сияқты ұйымдар студенттердің қаржылық жағдайының бұрыннан да қиын екенін, ал бұл жағдайды жақсартпай, нашарлататынын айтады. Көптеген студенттер оқу кезінде тұруға жұмсалатын ақшаны табу үшін жартылай жұмыс істеуге мәжбүр, және бұл олардың үлгеріміне кері әсер ететіні көрсетілген. Заң жобасы алдын ала төлемді жойса да, студенттер оқу кезінде шығындарға жұмсауға көбірек мүмкіндік алады, бірақ олар мансаптарының басында бұрынғыдан да көп қарызға батып қалады. Бұл шара кедей отбасылардан шыққан адамдардың диплом алуға құлшынысын төмендетуі мүмкін деп болжанғанмен, жоғары біліммен қамтылған жастардың саны, әсіресе кедей отбасылардан шыққандардың арасында, шын мәнінде артты. Екінші бір сын – өзгермелі оқу ақысын енгізу білім беруді жекешелендіруге жасалған қадам және дипломдарды қажетсіз түрде тауарға айналдырады. Заңның мақсаты олай болмаса да, дипломды таңдағанда баға мен сапа арасындағы айырбас туралы түсінік қалыптасуы мүмкін. Ақы мөлшеріне қойылған қатаң шектеулер бұл құбылысты іс жүзінде шектейді, бірақ бәсекелестік принципі сақталады. Дегенмен, бүгінгі таңдағы жағдайда бұл мәселе аса маңызды емес, өйткені көптеген университеттер ең жоғары сома – 3290 фунт стерлингті (2010 жылғы қабылдау) таңдауды жөн көреді.
The most common criticism of the proposals is that increasing tuition fees will increase the level of debt graduates will have when they leave. Organisations such as the National Union of Students have argued that students are already under too much financial pressure, and that this will make things worse, not better. Many students have had to take up part time work in order to pay living costs while studying, and this has been shown to have an adverse effect on their results. Although the Bill removes the need to pay fees up front – meaning that students may have more spending money while studying – it will still leave them with a greater debt at the start of their careers. While it was predicted that people from poorer backgrounds may be put off from enrolling for a degree because of the measure, the number of young people engaged in higher education has actually risen, most markedly in those coming from poorer backgrounds. A second line of criticism is that the introduction of variable fees represents a step towards the privatisation of education, and makes degrees into products quite unnecessarily. Although not the intention of the legislation, there is likely to be a perceived trade off between price and quality when choosing a degree. The strict limits imposed on fee levels limit this in practice, but the concept of competition remains. This is not, however, so relevant today as the vast majority of universities opt to charge the maximum £3,290 (2010 Entry).