Кіріспе
Juniperus ashei (Аш емені, тау кедрі, көкжиек емені, қалың емен) - құрғақшылыққа төзімді мәңгі жасыл ағаш, Мексиканың солтүстік-шығысынан және АҚШ-тың оңтүстік-орталық бөлігінен Миссуридің оңтүстігіне дейін табиғи түрде өседі. Ең ірі ареалдар Орталық Техаста, онда кең жайылған ормандар кездеседі. Аш емені биіктігіне дейін өседі, уақыт өте келе ол жетіп, топырақ эрозиясын тоқтатуға және жыл бойы жануарлар мен малға көлеңке беруге мүмкіндік береді.
Juniperus ashei (Ashe juniper, mountain cedar, blueberry juniper, post cedar, or just cedar) is a drought tolerant evergreen tree, native from northeastern Mexico and the south central United States to southern Missouri. The largest areas are in central Texas, where extensive stands occur. Ashe juniper grows up to tall, and over time can reach , and provides erosion control and year round shade for wildlife and livestock.
Сипаттама
Қауырсын тәрізді жапырақтары тығыз шоғырлармен өседі, ашық жасыл түсті. Жапырақтары қабықша тәрізді, ұзын және дөңгелек (жазық емес) бұтақтарда пайда болады. Бұл екі үйлі өсімдік, яғни еркек және әйел өсімдіктері бөлек. Тұқымдық конустары дөңгелек, ұзын және жұмсақ, шырышты және жидек тәрізді, бастапқыда жасыл, тозаңданудан кейін шамамен 8 айда күлгін түске дейін жетіледі. Олардың ішінде бір немесе екі тұқым болады, олар құстар конустарды жеп, тұқымдарды нәжіспен бірге тарату арқылы таралады. Еркек конустары 3–5 мм ұзындықтық, сары, тозаңды шығарудан кейін желтоқсаннан ақпанға дейін қоңыр түске айналады.
Ғылыми атауы
Ашей есімінің берілуі американдық орманшы және ботаник Уильям Уиллард Ашеге құрмет көрсетуді білдіреді.
Инвазивті түр ретінде
Тексаста өскеніне қарамастан, көптеген жер иелері мен малшылар қарағайды жаулап алушы түр және арамшөп деп санайды. Көпшілік олардың тірі еменге қарағанда суды көбірек жұмсайды деп есептейді, бірақ жақындағы зерттеулер керісінше екенін көрсетеді. Аш қарағай шаруашылықтарда жақсы өседі, себебі мал оның ащы дәмі бар көшеттерін жемейді. Қызыл жидек қарағайынан өзгеше, аш қарағай кесілгенде қайтадан өспейді.
Аллергендер
Ащы еменнің гүлінің тозаңы, сондай-ақ оған жақын Juniperus virginiana гүлінің тозаңы ауыр аллергиялық реакцияға себеп болуы мүмкін. Осылайша, қысқы аллергия көктемге дейін жалғасуы мүмкін, себебі J. virginiana гүлінің тозаңдануы J. ashei гүлінің тозаңдануынан кейін жүзеге асады. Техас тұрғындары бұл аллергияны көбінесе "кедр қызуы" деп атайды.
Қолданылуы
XVIII ғасырдың ортасында қазіргі Техасқа келген испан зерттеушілері төбелік аймақтағы миссияларды салғанда, шатыр қабырғалары үшін күлді қарағайларды пайдаланды. Жерді тиімді басқарудың нашарлығы, ондаған жылдар бойы ағаштарды кесу және мал жаю артық болуы топырақтың эрозиясына және калихтің көп болуына әкелді. Күлді қарағай – тасты топырақта өсе алатын сирек өсімдіктердің бірі еді. Ағашы табиғи түрде шіруға төзімді және қоршау тіректері үшін шикізатты қамтамасыз етеді. Ескі күлді қарағайлардан жасалған тіректер жерде 50 жылдан астам сақталуы мүмкін. 100 жылдан астам бұрын, көптеген ескі күлді қарағайлар кесіліп, қоршау тіректері ғана емес, сонымен қатар фундамент тіректері, телеграф және телефон бағаналары, шатыр конструкциялары және теміржол байланыстары үшін де қолданылды. Жеміс сияқты конустарды көптеген жануарлар жейді. Құрып кету қаупі төнген алтынжақты қарлығаш ескі тау кедрлерінің қабығын ұя салу үшін пайдаланады, ал ескі кедрлік тоғайлар мен қарағай-еменді ормандарды мекен ету ортасы ретінде пайдаланады.