Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Селая шайқасы, 1915 жылғы 6–15 сәуір, Мексика революциясы кезінде Бахио аймағындағы әскери қақтығыстардың бірі болды. Олар генерал Викториано Уэртаның режиміне қарсы одақтас болған (1913 жылғы ақпан – 1914 жылғы шілде) және содан кейін Мексиканы бақылау үшін бір-бірімен күрескен жеңімпаздардың арасындағы шайқас еді. Генерал Венестиано Карранса басқаратын конституционалистер Панчо Вилланың Солтүстік дивизиясының армиясына қарсы шықты. Селая шайқасының бірінші кезеңі 1915 жылғы 6–7 сәуірде қазіргі Мексиканың Гуанахуато штатындағы Селая маңында өтті. Екінші Селая шайқасы 15–16 сәуірде болды. Конституционалист армиясын генерал Альваро Обрегон, Венестиано Каррансаның ең батыл генералы, және Панчо Вилла басқаратын армия арасындағы бұл шайқастар Мексика революциясының нәтижесін анықтауда шешуші роль атқарды. Обрегон шайқас алаңын таңдап, оны дайындау үшін бұрын келді және Вилланың ашық далада соқыр атты шабуылдарын жақсы білгендіктен қорғаныс стратегиясын ұстанды. Вилланың жеңілісіне оның бірнеше тактикалық қателіктері және өзінің үлкен, жеңіліс көрмеген армиясының кез келген жағдайда Обрегон армиясын жеңе алады деген сенімділігі себеп болды. Вилланың Солтүстік дивизиясы Обрегонның конституционалистерінен 2:1 есебімен көп болды, бірақ Обрегон Вилланы оның байланыс және жабдықтау желілерінен алыс, каналдары мен окоптары бар алаңға шақырды. Обрегон Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Батыс майданнан алынған көптеген тактикалық жаңалықтарды – атап айтқанда, окоптарды, сым тораптарын және пулеметтерді – қорғану үшін пайдалана алды. Вилла жаппай атты шабуылдарын жалғастырды. Логистика және әскерлерді тасымалдаудың жаңа әдістері, мысалы, пойызды пайдалану байқалды. Обрегон мен Вилла Бахиода Леонда (Тринидад шайқасы деп те аталады), 38 күнге созылған ұзақ шайқаста, және шілдеде Агуаскалиентесте тағы екі рет кездесіп, конституционалистердің Виллаға қарсы жеңісін бекітті. Бахиодағы осы шайқастар Мексика революциясының шешуші кезеңі деп есептеледі және оның әскери бағытын анықтауға көмектесті. "Селаядағы екі шайқас соғысты тоқтатпады, бірақ Вилланың соңғы жеңілісін болжады". Вилла Бахио шайқастарында 50 000-ға жуық адамын жоғалтты және ұлттық деңгейде күресуге қабілетін жоғалтты.
The Battle of Celaya, 6–15 April 1915, was part of a series of military engagements in the Bajío during the Mexican Revolution between the winners, who had allied against the regime of Gen. Victoriano Huerta (February 1913 July 1914) and then fought each other for control of Mexico. The Constitutionalists under Gen. Venustiano Carranza faced off against the Army of the División del Norte of Pancho Villa. The first battle of Celaya was fought April 6–7, 1915, near Celaya in present day Guanajuato, Mexico. The second battle of Celaya was fought April 15–16. These encounters between the Constitutionalist Army led by Gen. Álvaro Obregón, Venustiano Carranza's best general, and the army under the command of Pancho Villa were crucial in determining the outcome of the Mexican Revolution. Obregón chose the site of battle, arrived in advance to prepare it and kept to his defensive strategy, knowing Villa's propensity for blind cavalry charges over an open field. Villa's defeat was the result of his multiple tactical miscalculations and overconfidence in his much larger, undefeated army's ability to best Obregón's army under any circumstances. Villa's División del Norte outnumbered Obregón's Constitutionalists 2:1, but Obregón had lured Villa far from his communication and supply lines to a field with existing canals and trenches. Obregón was able to utilize many tactical innovations from the Western Front in the First World War—namely trenches, barbed wire and machine guns—in the defense. Villa continued his use of massed cavalry charges. New logistical and troop movement techniques such as the use of trains were seen. Obregón and Villa met twice more in the Bajío at León (also called the battle of Trinidad), in a protracted battle lasting 38 days, and at Aguascalientes in July, sealing the Constitutionalists' victory over Villa. Taken together these battles in the Bajío are considered a watershed event in the Mexican Revolution and helped determine the military course of it. "The two battles of Celaya did not bring the warring to an end, but they foretold Villa's ultimate defeat." Villa lost as many as 50,000 men in these Bajío battles, and he ceased to be a force to contend with on a national scale.
Басшылар мен әскерлер
Конституциялық күштердің қолбасшысы Альваро Обрегон болды. Ол, Вилла сияқты, формальды әскери білімі болмағанмен, кәсіби армияда қызмет өткерген. Оның әскери мансабы 1912 жылы Паскуаль Оросконың Мадероға қарсы бүліктерін басу үшін Мадеро жақтастарына кешігіп қосылғанда басталды, бірақ ол 1910 жылы Мадероның революцияға шақыруына дер кезінде қосылмағанына өкінді. Оның әскери қызметі өте ерекше болды және ол полковник шындығында әскерден кетті. Мексика революциясының алғашқы күндеріндегі өзгеретін саяси одақтастықтарды шеберлікпен бағыттап, өтті. Соңында ол Карранса әкімшілігіндегі аға генерал болып тағайындалды. Обрегон әскери кеңесшілердің көмегін жиі сұрап, соңғы әскери технологиялар мен тактиканы жақсы білді. Оның ең құрметті кеңесшілерінің бірі – неміс иммигранты, армия офицері болған полковник Максимилиан Клосс еді. Клостың әскери кеңестері және Вилланың соғыс стиліне қатысты ерекше түсінігі Селая шайқасында шешуші рөл атқарды. Обрегон өзінің мәдениетті, зиялы тұлғасымен танымал болды. Ал Вилла, керісінше, жартылай сауатсыз және ешқашан кәсіби армияда қызмет етпеген. Дегенмен, ол штабын қабілетті офицер генерал Фелипе Анхелеспен толықтырды. 1914 жылдың наурызында Венустиано Каррансаның Конституциялық армиясынан Вилланың Солтүстік дивизиясына ауысқаннан кейін Анхелес Вилланың ең сенімді әскери кеңесшілерінің біріне айналды. Вилладан айырмашылығы, Анхелес сақтықпен және есептікпен әрекет етті. Жеке өмірінде ол Вилланың шешім қабылдауда жиі асығыс екенін ойлады. Анхелес атқа мінгенде жарақат алғандықтан, Селая шайқасының басындағы жоқтығы маңызды рөл атқарды. Панчо Вилланың армиясы, División del Norte, Викториано Уэртаны құлату үшін Конституциялық армиямен (1913–14) бірге күрескен, қазіргі заманғы, индустриалды армия емес еді. Әскери бөлімдерінен басқа, Вилланың армиясына негізгі әскери күштердің артынан ерген лагерь ізбасарлары немесе солдадерялар да кірді. Лагерьдегілер көбінесе босқындар, жауынгерлердің әйелдері мен отбасылары және көмекші персонал болды. Бұл Вилланың әскери күштерін жиі баяулатып, соңында ол оларды тыйым салды. Вилланың өзі қарақшылықпен айналысқан кезінен бастап өте жақсы ат тебуші болды және оның кавалериясын жақсы көріп, жау күштерінің айналасын жылдам маневрлеу үшін оның жылдамдығына сенеді. Селая шайқасына дейін Вилланың күштері қарсыластарына қарсы ірі шайқаста ешқашан жеңілген емес. Обрегон өзінің әскері толықтай жойылғанын түсінді және егер Вилланы шешуші шайқасқа сүйреуге болатын болса, оның күштерін толықтай жоюға болатынын білді. Вилла өзінің бас әскери кеңесшісі Фелипе Анхелеспен кеңесіп, оны ірі шайқастан аулақ болуға көндіруге тырысты. Тарих Анхелес әскери сарапшылығын растады, өйткені Вилланың күштері мен тактикасы Обрегонның заманауи қару-жарақтары мен тактикасына тең келмеді. Вилланың Обрегонның күштерімен шайқасуға талап етуінің себебі, әлсіз көрінбегісі келгендіктен немесе өз адамының шайқас рухын басып тастағысы келгендіктен болды делінеді. Дегенмен, оның генерал Анхелеспен айтқан сөздерін толық растау мүмкін емес, өйткені олардың әңгімесінің жазбасы жоқ. Обрегонның әскері тікенді сымдарды және далалық кедергілерді тиімді пайдаланып, Вилланың күштерін оларға дайындалған ату алаңдарына бағыттап, баяулатты және бұзды. 20 ғасырдың басындағы Виллистаның кавалериясы мен жаяу әскерінің күштері өте мобильді болды. Вилла әскерлерін жылдам маневрлеу үшін теміржол жүйесін пайдаланды, дәл Порфирио Диас билігіндегі ауылдық полиция күштері болғандай.
The commander of the Constitutionalist forces was Álvaro Obregón. He, like Villa, had no formal military education but had served in a professional army. His military career began when he belatedly joined pro Madero forces in 1912 to put down the anti Madero rebellion of Pascual Orozco, but to his regret he had not joined Madero's original call for revolution in 1910. His military service was quite distinguished and he initially left the army as a colonel. He deftly navigated the shifting political alliances that marked the early days of the Mexican Revolution. Eventually he was appointed to be the senior general in the Carranza administration. Obregón often enlisted the help of military advisers and was an avid student of the latest military technological and tactical advancements. One of his most respected advisers was Col. Maximilian Kloss, a German immigrant turned army officer. Kloss’ military advice and remarkable insight into the nature of Villa's style of war would prove decisive at Celaya. Obregón himself was known to be an urbane, intellectual person. Villa, by contrast, was nearly illiterate and had never served in a professional army. However, he complemented his staff with Gen. Felipe Angeles, a capable career officer. After defecting to Villa's División del Norte from Venustiano Carranza's Constitutionalist Army in March 1914, Angeles became one of Villa's most trusted military advisers. Unlike Villa, Angeles was more careful and calculating. Privately, he thought that Villa was often too rash in his decision making. Angeles' initial absence due to an injury while riding his horse would prove critical at the beginning of the Battle of Celaya. The army of Pancho Villa, the División del Norte, which had fought alongside the Constitutionalist Army (1913–14) to oust Victoriano Huerta, was not an army in the modern, industrialized sense. In addition to their military component, Villa's army also included a large component of camp followers or soldaderas, who followed behind the main military force. These camp followers were often refugees, soldiers’ wives and family, and support personnel. This often slowed down Villa's military forces and he eventually banned them. Villa himself was an excellent horseman from his early days as a bandit and tended to favor his cavalry and rely upon its speed to quickly maneuver around an enemy force. Before the Battle of Celaya, Villa's forces had never been defeated in a major battle against its opponents. Obregón was a skilled military commander and understood that if Villa could be lured into a decisive battle, his forces could be completely destroyed. Villa had consulted with his chief military adviser, Felipe Angeles, who attempted to convince him to avoid a major set piece battle. History would vindicate Angeles’ military expertise, as Villa's forces and tactics were no match for Obregón's use of modern weaponry and tactics. Reportedly, Villa's rationale for insisting on engaging Obregón's forces was that he did not want to appear weak or inhibit the fighting spirit of his men. However, his actual words to Gen. Angeles cannot be completely verified, as no actual record of their conversation exists. Obregón's men made excellent use of barbed wire and field expedient obstacles to slow, disrupt and maneuver Villa's forces into the fields of fire prepared for them. As a fighting force, the cavalry and infantry elements of the Villistas were highly mobile in early 20th century terms. Villa used the rail system to maneuver his troops quickly, just as the Rurales, the crack rural police force of Porfirio Díaz, were deployed before the Revolution.
Кіріспе
Вилла Obregón әскерлерімен шайқастан бас тартпайтын, асығыс және кейде өте сенімді қолбасшы ретінде танымал болды. Осы кемшілігі Селая шайқасында оның қарыштауына себеп болды. Сонымен қатар, Вилла мен Обрегон бір-бірін жек көретін, шайқасқа дейін сөздермен соғысқа ұласқан еді. Вилла Обрегонды "Эль Парфюмадо", яки "эфир себетін" деп атады, бұл Обрегонның мәдениеттілігін білдіретін сипаттама болды. Вилла көбінесе импульсивті және қызуқанды болғанымен, кейде епті де айлакер болатын. Обрегон Вилланың мінезін жақсы түсініп, оны ашуландырып, қастыққа тілдетуге тырысты. Селая шайқасы алдында Обрегон Вилланы жеңгенін мақтандырып, тіпті сөзді жеңісін достарына арнауға уәде берді. Екі қолбасшы арасындағы сөздер қызып тұрғанда, Вилла шайқасқа дейін "Vida Nueva" газетіне былай деді: "Бұл жолы Обрегон менің қолынан қашпайды. Оның әдеттегідей кері шегінуге тырысатынын білемін, бірақ мен оны жау үшін пайдасыз кедергі келтіретін күштерді жою үшін шайқасуға мәжбүрлеймін." Екі тарап та шешуші шайқасқа ұмтылып жатқанда, ірі әскери қақтығысқа дайындық жасалды. Обрегон Вилланы Бахиодағы өзі таңдаған майданға шақырды. Вилланың соғыс тактикасы – майға шабуыл жасау және атты әскерді пайдалану болды. Ал Обрегон бірінші дүниежүзілік соғыста қолданылған бекіністер мен тікенді сым секілді жаңа тактиканы қолданды.
Villa was known to be a rash and sometimes overconfident commander who would not refuse a battle with Obregón's forces. This weakness would prove to be his undoing at Celaya. Also, Villa and Obregón intensely disliked each other, which led to a war of words before the battle. Publicly, Villa referred to Obregón as “El Perfumado” or “the one who wears perfume”, referring to Obregón's perceived more refined qualities. While Villa was often impulsive and inflammatory, he was sometimes shrewd and cunning. Obregón understood Villa's character and often tried to infuriate and provoke him. Immediately before the Battle of Celaya, Obregón boasted of his eventual defeat of Villa and even offered to dedicate his inevitable victory to his friends. As the war of words between the two commanders became more heated, Villa gave the following statement to the newspaper Vida Nueva on the night before the battle began: “This time Obregón will not escape me. I know that he will attempt to withdraw as he always does, but I shall force him to fight in order to destroy the forces that constitute an obstacle to military operations without being of any great use to the enemy.” As both sides sought a decisive battle, the stage was set for a huge military engagement. Obregón lured Villa to the field of battle that Obregón had chosen in the Bajio. Villa's fighting style was traditional warfare relying on frontal attacks and cavalry charges. Obregón, however, would adopt advanced tactics in the forms of trenches and barbed wire being used in the world war.
Стратегиялық дайындық
Обрегонның стратегиясы Вилланың әскерін байланыс және жабдықтау желілерінен алшақтату және маңызды шайқас үшін орын таңдау болды. Обрегонның байланыс және жабдықтау желілері Вилланікіне қарағанда әлдеқайда қысқа болды, бірақ Обрегон солтүстікке қарай, Вилланың аумағына жақындағанда олар созылып кетті. Эмилиано Сапатаның ізбасарлары Веракрус маңында Обрегонның жабдықтау желілерін кесіп тастауға мүмкіндік болған, бірақ олар мұны істемеді, «Вилланың ашуын ояту үшін». Селая шайқасы басталмас бұрын Обрегонның әскерлері бірінші болып шайқас алаңын басып алды, бұл стратегиялық артықшылық болды. Бұл Обрегонның негізінен қорғаныс стратегиясы үшін өте маңызды болды. Ол Вилланы жақсы дайындалған қорғаныс позицияларына толыққанды шабуыл жасауға мәжбүрлеуді жоспарлады. Заманауи соғысты зерттеген Обрегон және оның әскери кеңесшілері пулеметтер, тікенді сым және бекітілген артиллерия қорғаушыға айқын артықшылық беретінін жақсы білді. Селаядағы жергілікті жағдай заманауи қару-жарақпен жабдықталған қорғаныс күштері үшін өте қолайлы болды. Обрегонның алдыңғы күштері наурыздың басында Селаяға келді, шайқасқа бір ай бұрын. Сәуірдің басында ол әскерін «6000 атты, 5000 жаяу әскер, 86 пулемет және 13 далалық зеңбірек» көбейтті. Вилланың Селаяда қанша әскер басқарғаны белгісіз. Вилла өзінің артиллериялық күштерін Обрегонның қорғаныс позициясын әлсірету үшін пайдалануды жоспарлағанмен, оның жалпы жоспары 1915 жылдың 6 сәуірінде таңертең атты және жаяу әскерімен толыққанды майдандық шабуыл жасау болды. Шайқасқа дейін Вилла жеке өзі шайқас алаңын тексермеді және оның күштері кез келген қорғанысты бұзып өтетініне немесе атты әскері оларды айналып өтетініне сенімді болды. Конституционалистер өздерінің пулеметтері үшін ашық, бір-бірімен жапсарласқан оқ ату аймақтарын дайындады. Сонымен қатар, көптеген арықтар мен суару каналдары болды, олар жақсартылғаннан кейін Обрегонның әскеріне жақсы жасырындық пен қорғаныс беру үшін траншеялар ретінде пайдаланылуы мүмкін еді. Маңыздысы, Вилланың Солтүстік дивизиясы да, Обрегонның әскерлері де оқ-дәрі тапшылығынан үнемі зардап шекті. Бұл, көбінесе, Бірінші дүниежүзілік соғыстың тудырған сұранысына және сатылымда қалған оқ-дәрінің бағасының өсуіне байланысты болды. Оқ-дәрімен қамтамасыз етудің бұл жетіспеушілігі Селая шайқасында шешуші мәселе болып табылады. Әңгімеге сәйкес, Вилла шайқасқа дейін АҚШ-тан жеке сатушылардан сатып алған оқ-дәрінің бір бөлігі ақаулы болды және шайқас жағдайында жұмыс істемеді. Бұл өнім берушілердің алаяқтығы болған-жоқпын анықтау қиын, мүмкін емес. Сонымен қатар, Вилланың әскерлері артиллерия жағынан айқын кемшілікке тап болды. Обрегонның әскерлері Вилладан 15 зеңбірек артық болды, сонымен қатар олардың сирек еуропалық оқ-дәрілері әлдеқайда қауіпті, сенімді және тиімді болды. Шайқас басталмас бұрын Вилла өз күшінің оқ-дәрі жетіспейтінін жақсы білді және бұл туралы Эмилиано Сапатаға хабарлады. Сонымен қатар, Вилланың әскерлері Обрегонның әскерлерін Веракрус портынан жабдықтауды бұзуға тырыспады.
Obregón's strategy was to draw Villa's army away from its lines of communication and supply and choose the place for a major encounter. Obregón's lines of communication and supply were much shorter than Villa's, but they were stretched nonetheless, as Obregón moved north, closer to Villa's territory. Emiliano Zapata's followers might have cut Obregón's supply lines near Veracruz, but did not, "to Villa's disgust." Before the Battle of Celaya began, Obregón's forces occupied the field first, a strategic advantage. This was critical to the primarily defensive strategy of Obregón. In a broad stroke he planned to goad Villa into an all out frontal assault on his well prepared defensive positions. As students of modern warfare, Obregón and his military advisers were acutely aware that machine guns, barbed wired and dug in artillery gave a marked advantage to a defender. The terrain at Celaya was excellent for a defending force with modern armaments. Obregón's advance forces arrived at Celaya in early March, nearly a month before the battle itself. By early April he had increased the size of his forces, with "6,000 cavalry, 5,000 infantry, 86 machine guns and 13 field pieces." It is unclear how many Villa commanded at Celaya. While Villa planned to use his artillery assets to weaken Obregón's defensive position, his overall plan was simply a full frontal assault by his cavalry and infantry at dawn on April 6, 1915. Prior to the battle, Villa had not personally surveyed the battlefield and was confident that his forces would punch through any defenses or his cavalry could outmaneuver them. The Constitutionalists had prepared cleared, overlapping fields of fire for their machine guns. Additionally, there were many ditches and small irrigation canals that, when improved, would serve as trenches to provide excellent cover and concealment to Obregón's forces. Critically, both Villa's División del Norte and Obregón's forces suffered chronic shortages of munitions. This was due in large part to the demand for ammunition created by the First World War and also to the increasing cost of the ammunition that remained for sale. This lack of ammunition resupply would prove to be a pivotal issue in the Battle of Celaya. Allegedly, some of the ammunition that Villa had purchased before the battle from private vendors from the US was faulty and failed to perform under the conditions of the battle. Whether or not this was deceit on the part of the suppliers is difficult if not impossible to discern. Furthermore, Villa's forces were at a marked disadvantage regarding their artillery. Not only did Obregon's forces possess 15 more artillery pieces than Villa, their scarce European sourced ammunition was vastly more lethal, reliable and had a further effective range. Before the battle began, Villa was well aware of his force's shortage of ammunition and communicated this in a message to Emiliano Zapata. Additionally, Villa's forces did not attempt to disrupt the resupply of Obregón's forces from the port city of Veracruz.
Шайқас
1915 жылы 4 сәуірде конституциялықтар шайқас алаңын басып алғаннан кейін, олардың командирлері Виллистердің жақын жерде екенін білді. Обрегон әскерлері қорғаныс позицияларын нығайтып, Виллистердің басты шабуылын күтіп тұрғанда, Вилланың күштері 5 сәуірде Селаяға қарай жылжуды бастады. Вилла күштерінің қозғалысын тоқтату үшін Обрегон 1500 сарбаздық жасақты Селаяның жанындағы “Эль Гуахе” деген шаруашылықты басып алуға бұйрық берді. Бұл тактикалық қателік еді, себебі Вилла күштерінің көп бөлігі бұл жерге жақын болатын және салыстырмалы түрде аз санды конституциялық күштерге шабуыл жасады. Обрегон осы жайтты естіген соң, әскерлерін жеке басқарып күшейту үшін пойызға отырды. Әскери саладағы білімімен көзге түскен Обрегон, бұл алғашқы тактикалық қателіктің Вилла күштерінің басым бөлігін өз қорғаныс позициясына әкелуге мүмкіндік беретін таптырмас амал болатынын бірден түсінді. Обрегон өз күштеріне шегінуге бұйрық берді; Вилла сарбаздары осы әрекетке қызығып, конституциялықтарды Селаядағы дайындалған позицияларына қарай қуды. Вилланың күштері жаудың қорғанысына шабуыл жасағанда, олардың ілгерілеуі Обрегонның пулеметтері мен артиллериясымен тоқтатылды. Жаудың қорғанысын айналып өту үшін атты әскерін пайдаланудың орнына, Вилла өз әскерлеріне Обрегонның позицияларына қарсы толқындармен шабуыл жасауға бұйрық берді. Шабуылдан кейін Обрегон Вилла сарбаздарының шамамен 40 рет шабуыл жасағанын, олардың тек біреуі ғана оның қатарларын бұзып өткенін еске алды. Тіпті бұл шағын жетістік те шапшаң ойлы Обрегонмен жеңіліске ұшырады. Вилла сарбаздары басып алған қорғаныс позицияларын иеленген кезде, Обрегон өз кернейшісіне жалпы шегіну сигналын беруге бұйрық берді. Вилла сарбаздары бұл бұйрықтың өз кернейшілерінен келгенін ойлап, алданып артқа шегінді және шайқаста алған жалғыз жерлерін тастап кетті. Вилланың әскері шегінгенде, Обрегон мүмкіндікті пайдаланып, күшті қарсы шабуылға бұйрық берді. Обрегон өзінің шаршаған әскерлеріне қоса, резервтік күштерін де шақырып, Вилла сарбаздарын өз шептеріне кері итерді. Обрегон үшін жақсы жаңалық, Вилла сарбаздарының кішкентай қаруларына арналған оқ-дәрісі сол күнгі шайқастан кейін таусылып қалды. Шегіну кезінде Вилланың командирлерінің бірі конституциялықтарға көшті және Вилла әскерлеріне оқ ашты. Дұрыс тактикалық шешімдер мен үлкен сәттілік нәтижесінде Обрегон Селая шайқасының бірінші кезеңінде жеңіске жетті.
After the Constitutionalists occupied the battlefield on April 4, 1915, their commanders knew that the Villistas were close. As Obregón's troops fortified their defensive positions and waited for the Villista main attack, Villa's forces began to move towards Celaya on April 5. In order to disrupt the movement of Villa's forces, Obregón ordered a 1,500 man element to occupy a hacienda called “El Guaje” near Celaya, to serve as a base to attack the railways that Villa relied upon for movement of his troops. This was a tactical miscalculation, as the majority of the Villista forces were already nearby and immediately attacked the comparatively small Constitutionalist force. As soon as Obregón heard of the engagement, he quickly boarded a troop train to personally reinforce his men at the hacienda. A competent military mind, Obregón immediately realized that this initial tactical error could be the perfect ruse to lure the bulk of Villa's forces into his defensive positions. Obregon ordered his forces to retreat; the Villistas took the bait and pursued the Constitutionalists back towards their prepared positions at Celaya. As Villa's forces attacked the enemy defenses, their advance was halted by Obregon's machine guns and artillery. Instead of using his cavalry to outmaneuver the enemy defenses, Villa ordered his troops to launch wave after wave of frontal assaults against Obregón's positions. After the battle, Obregón recalled that the Villistas launched nearly 40 assaults with only a single penetration of his own lines. Even this minor success was thwarted by a quick thinking Obregón. As the Villistas occupied the defensive positions they had captured, Obregón ordered his bugler to sound general retreat. The Villistas, believing the order to have come from their own bugler, were fooled into retreating and surrendered the only ground they had gained during the fighting. As Villa's men retreated, Obregón seized the opportunity and ordered a devastating counterattack. In addition to his battle weary forces, Obregón also called in his reserve, which pushed the Villistas back to their own lines. In a stroke of good fortune for Obregón, the Villistas’ supply of ammunition for their small arms had run low after the day's fighting. In the middle of the retreat, one of Villa's commanders defected to the Constitutionalists and opened fire on Villa's troops. By a series of good tactical decisions and considerable luck, Obregón had won the first battle of Celaya.
Салдары
Бірінші шайқастың нәтижесі екі тарап үшін де апатты немесе шешуші болмады. Бірақ ең маңыздысы, Вилла қолбасшы ретінде алғашқы ірі әскери жеңіліске ұшырады. Оған қарамастан, Виллистердің рухы жоғары болды және олар Конституционалистермен қайта шайқасуға дайын тұрды. Вилла күнінің жеңілісіне оқ-дәрі мен жабдықтаудың жетіспеушілігін кінәлады. Бұл факт, оның резервтік күшті сақтап тұрмауымен және Обрегон таңдаған жерде шайқасу арқылы Обрегонның қолына ойнауымен байланысты, жеңілістің шынайы себептерін көрсетеді. Вилла өзінің штабымен кеңесіп, олар Обрегонды айналып өтуге немесе оны қорғаныс позициясынан ығыстыруға тырысу керек екенін түсінді. Фридрих Кацтың мәлімдемесінше, Вилла Обрегонға Селаяны тастап кетуді сұрап хат жіберді, соның арқасында бейбіт азаматтардың зардап шегуіне жол болмас еді. Обрегон Вилланың шақыруын қабылдамады, Вилланың оны артықшылықты қорғаныс позициясынан бас тартуға алдау ниеті бар екенін анық түсінді. Вилланың үндеуі Селаядағы шетелдіктердің арасында қолдау тапты, олар Виллистердің артиллериясы қалаға келтіретін зияннан қорқып жүрді.
The results of the first battle were not catastrophic or conclusive for either side. Importantly, however, Villa was dealt his first major military setback as a commander. Despite that, morale among the Villistas was still high and they were prepared to re engage the Constitutionalists. Villa was quick to place the blame for the day's defeat on his lack of ammunition and resupply. This fact, combined with his failure to maintain a reserve force and his playing into the hands of Obregón by engaging on the battleground Obregon had chosen, is a more realistic appraisal of the defeat. Villa consulted his staff, who understood that they would need to attempt to either outmaneuver Obregón or force him out of his defensive position. According to Friedrich Katz, Villa sent a letter to Obregón asking him to abandon Celaya in the hope that civilian casualties could be avoided. Obregón declined Villa's invitation, clearly understanding Villa's real intention to deceive him into abandoning his advantageous defense position. Villa's appeal proved popular with foreigners in Celaya, who feared the damage the Villista artillery would wreak on the city.
Дайындық
Екі жақ та алдағы шайқасқа бар күшімен дайындалды, ешқайсысы да шегінуге ниеттенбеді. Дегенмен, екі жақта да оқ-дәрі азайып бара жатты. Обрегон Вилланың оның қорғанысын айналып өтуге тырыспайтынын дұрыс есептеді. Ол дайындық ретінде әскерлеріне Вилла әскерінің шабуылдауға мүмкін болатын бағыттарға көбірек тікенді сым торларын орнатуды және оларды пулеметтен қосымша оқпен жабуды бұйырды. Резервтік күштердің бұрынғысынан қаншалықты тиімді болғанын түсінген Обрегон генерал Чезарео Кастроға 6000-ға жуық атты әскерді жақын жердегі орманды аймаққа жасырып, орналастыруды бұйырды. Вилла әскері бұл күштің орналасқанын байқамады және олар резервтік күштің шабуылынан таң қалды. Әскери артықшылықтарынан өзге, Обрегонның әскерлері Вилла әскерлерін бұрынғы жеңіліске ұшыратқандықтан рухтан көтерілді. Вилланың өзі де бұрынғы жетістіктерінің құрбаны болды. Ол өзінің және әскерінің абыройы қауіпте екенін білді және олар Обрегонды қайда тапса да шабуылдауға тиіс болды. Оқ-дәрісі аз, рухы төмен және тактикалық тұрғыдан нашар жағдайда болғанына қарамастан, Вилланың әскері шабуылға дайындалды.
Both sides resupplied to their best ability for the ensuing battle they knew would come, as neither side was going to retreat. However, ammunition was running low on both sides of the battlefield. Obregón wisely calculated that Villa would not attempt to bypass his defenses. In preparation, Obregón ordered his men to place much more barbed wire along potential Villista avenues of approach and cover the obstacles with additional machine gun fire. Understanding the critical impact his reserve force had had earlier, Obregón ordered Gen. Cesareo Castro to lead a nearly 6,000 man cavalry force to conceal themselves in a nearby wooded area. The Villistas did not observe the force being positioned and were to be surprised by a reserve element. In addition to their military advantages, Obregón's men were emboldened by their resounding earlier defeat of the Villista forces. Villa himself was a victim of his earlier successes. He knew that his own prestige and the prestige of his army was at stake and they had to attack Obregón wherever they found him. Despite being low on ammunition, with morale dropping and at a tactical disadvantage, Villa's forces prepared to attack.
Шайқас
Екінші Селая шайқасы 1915 жылғы 13 сәуірде Виллиста атқышыларының конституционалистердің қорғаныс шебіне жасаған ауқымды шабуылымен басталды. Бірінші шайқаста болғандай, Виллиста ат әскері Обрегонның окоптарынан атылған автоматтық оқтардың күшімен қайта-қайта кері шегінді. Виллистер шабуыл тактикасын екі күнге жуық сақтады, олардың ат әскері мен жаяу әскері окоптарға бірнеше рет шабуыл жасады, бірақ әр жолы жеңіліске ұшырады. Виллиста артиллериясы артиллериялық оқ жаудыру арқылы жаудың қорғанысын әлсіретуге тырысқанымен, қорғаныс Виллистаның барлық шабуылын тойтарып, бермеді. Дегенмен, Обрегон әскерінің жағдайы да қиын болды. Көп күндік шайқас пен азық-түлік жеткізілімінің шектеулі болуы салдарынан, оқ-дәрілерінің қоры қауіпті түрде азайып бара жатты. Логистикалық жағдай соншалықты нашар болғандықтан, Обрегон 1915 жылғы 14 сәуірде, шайқастың екінші күні президент Каррансаға шұғыл жеделхат жіберді: «Сізге хабарлауға құрметтімін, жағдай өте қиын. Бізде оқ-дәрі қоры жоқ, тек бірнеше сағатқа шайқасуға жететін оқтар ғана бар. Жағдайды құтқару үшін бар күшімізді саламыз». Хабарды алған соң Карранса дереу Селаядағы Обрегонға оқ-дәріге толы пойыз жіберді. Бұл қосымша оқ-дәрілер Вилланың көптеген әскерлерімен күресуді жалғастыру үшін маңызды болды. Вилла әскерлері шамамен 48 сағатқа созылған шайқастан шаршағандықтан, Обрегон солтүстіктен резервтік ат әскерін шығарды және бұрынғы шайқастағыдай қарсы шабуыл жасады. Көбірек және жақсы қимылдайтын резервтік күштердің арқасында шабуыл Виллисталар үшін ауыр соққы болды және олар толыққанды түрде шегінді. Обрегон Селаядағы жеңісін бекітіп, өз әскерлеріне Виллисталарды шайқас алаңынан толыққанды қууға бұйрық берді.
The second battle of Celaya began on April 13, 1915, with a massive frontal assault by the Villista cavalry on the Constitutionalist defensive lines. As in the first battle, the Villista cavalry was repeatedly driven back again and again by the overwhelming machine gun fire from Obregón's trenches. The Villistas continued this tactic for nearly two days as their cavalry and infantry conducted assault after assault on the trenches, each time meeting defeat. Even after the Villista artillery attempted to weaken the enemy's defenses with artillery barrages, the defenses continued to repulse every Villista attack. However, all was not well with Obregón's forces. After days of fighting and limited resupply, their ammunition supply was running dangerously low. So precarious was their logistical situation that Obregón wrote an urgent telegram to President Carranza on the second day of fighting on April 14, 1915: “I have the honor of telling you that the fighting has become desperate. We have no reserves of ammunition and we only have sufficient bullets to fight for a few hours more. We will undertake every effort to save the situation.” After receiving the message, Carranza immediately dispatched a train loaded with munitions to Obregón at Celaya. This resupply was critical to continue the fight against Villa's massive numbers of soldiers. As Villa's troops were exhausted after nearly 48 hours of combat, Obregón sprang his reserve cavalry force from the north and counterattacked as he had done in the previous battle. With a larger, more mobile reserve force, the attack was completely devastating to the Villistas and a full retreat ensued. Obregón sealed his victory at Celaya by ordering his forces to completely drive the Villistas from the field.
Салдары
Вилла мен оның жоғары лауазымды қызметкерлері қашып кеткенімен, Обрегон конституционалистер үшін дерлік толық жеңіске қол жеткізді. Виллиста әскерлерінің көптеген кіші офицерлері жоғары командирлері сияқты бақытты болмады және Обрегон әскерлеріне тұтқындалды немесе берілді. Обрегон оның әскері тұтқындаған 120 офицердің барлығын атқызуға бұйрық берді. Виллистаның тәжірибелі офицерлерін көптеп тұтқындаумен қатар, конституционалистер мыңдаған ұсақ қару-жарақ пен оқ-дәрі, жүздеген жылқы және ондаған құнды артиллериялық құралдарды да жаулап алды.
While Villa and his senior staff had escaped, Obregón had won a nearly total victory for the Constitutionalists. Many of the Villista junior officers were not as fortunate as their senior commanders and were captured or surrendered to Obregón's forces. Obregón ordered all of the 120 officers his men had captured to be executed. In addition to capturing many of the Villistas’ experienced officers, the Constitutionalists also captured thousands of small arms and ammunition, hundreds of horses and dozens of almost irreplaceable artillery pieces.
Кейінгі оқиғалар
Селая шайқасынан кейін Обрегон президент Каррансаға телеграмма жіберіп, «Бақытымызға орай, Вилла шабуылға жеке өзі басшылық етті» деп, Виллаға қарсы жеңісін түсіндірді. Екі жақтағы қазалардың саны әртүрлі бағаланды, себебі Вилла шайқастан кейін жеңілістің ауыртпалығын азайтуға тырысты. Кейбір тарихшылар Селая шайқасын Панчо Вилланың «Ватерлоо» деп атайды, себебі ол шешуші әскери жеңіліске ұшырады. Оның әскери күші де, беделі де қайта қалпына келмейтіндей зардап шекті. Сонымен қатар, революцияны бақылаған көптеген отандық және шетелдік сарапшылар Виллистерлердің конституционалистік армияны жеңе алмайтынына келді. Әскери тұрғыдан алғанда, Виллистерлер 1915 жылғы сәуірде Селаядағы шайқасқа дейін болғандай күшті емес еді. Апатты шайқастың салдарынан Вилла өзінің күштерін қайта ұйымдастыру және Селаяда жоғалған қару-жарақтарын алу үшін қорғанысқа көшуге мәжбүр болды. Оның адал кеңесшісі, генерал Фелипе Анхелес, Вилланың солтүстік Мексикаға қайтуын ұсынды, онда оның одақтастары бар еді және Солтүстік дивизиясын қайта құруға болатын еді. Вилла өзінің әскери шешімдеріне деген сенімділігін көрсетіп, Обрегон Селаяда жасағандай, Леонда қорғаныс шайқасын жүргізуге шешім берді. Обрегон революцияның келесі шайқастарында Вилланы жоюды жалғастырды. Леон шайқасында Обрегон оң қолын жоғалтып, өлімге жуық болды. Селая шайқасының орны қазіргі Селая қаласының жанында, Гуанахуато штатында, Мексикада орналасқан. Шайқас болған жерде қазірге дейін ешқандай ресми монумент немесе мұражай салынбаған. Мексика қаласында 1928 жылы өлтірілген жерінде Обрегонға ескерткіш орнатылған; 1986 жылға дейін ескерткіште Леонда жоғалтқан Обрегонның қолы формальдегидте сақталған күйінде қойылған еді. Селая шайқасы Вилланың азамат соғысындағы соңғы маңызды үлесі болды, өйткені ол енді ықпалды көшбасшы емес еді. Осының нәтижесінде, АҚШ конституционалистерге қолдауын ауыстыра бастады және Вилланы қашуға мәжбүр етті.
Following the battle at Celaya, Obregón sent a telegram to President Carranza saying, “Fortunately, Villa led the attack personally” explaining his victory against Villa. Estimates of casualties on both sides vary widely, as Villa attempted to soften the blow of his defeat after the battle. The Battle of Celaya is referred to by some historians of the period as Pancho Villa's "Waterloo" in the sense that he was dealt a crippling military defeat. Irreparable damage was done to both his military power and his critical aura of invincibility. Further, a number of domestic and foreign observers of the revolution came to the conclusion that the Villistas were not capable of defeating the Constitutionalist army. Militarily, the Villistas were never again as strong as they were before taking the field at Celaya in April 1915. As a result of the disastrous battle, Villa himself was forced to go on the defensive in an attempt to reorganize his forces and procure war materiel lost at Celaya. His faithful adviser Gen. Felipe Angeles argued that Villa should return to northern Mexico, where he had allies and could reconstruct the División del Norte. Villa, displaying supreme confidence in his military judgement, decided to conduct a defensive battle at León similar to what Obregón had done at Celaya. Obregón himself continued his to pursue his destruction of Villa in the ensuing battles of the revolution. At the battle of León, Obregón lost his right arm in the fighting and nearly died. The location of the battle of Celaya is in the immediate vicinity of the present day city of Celaya, Guanajuato, Mexico. The site of the battlefield is currently not commemorated by any official major monument or museum. In Mexico City there is a monument to Obregón on the site where he was assassinated in 1928; until 1986, the monument contained Obregón's arm, which he lost at León, preserved in formaldehyde. The battle of Celaya would prove to be Villa's last major contribution in the civil war as he was no longer a powerful leader. Thus, the United States began to shift their support to the victorious constitutionalists and forcing Villa to go on the run.