Кіріспе

Көше өнерінің қозғалысы

Керуендік өнер – алғаш рет Ұлыбританияда пайда болған, бірақ содан бері әлемге таралып, қазіргі таңда дамыған граффити өнерінің сахналары бар көптеген елдерде орныққан көше өнерінің қозғалысы. Шындығында, ол граффити өнерінің бастапқы кезеңдеріне көп қарызды. АҚШ-та бұл өнер түрі әлі де «пост-граффити өнері» деп аталады. Керуендік өнерді басқа өнер түрлерінен ерекшелейтін нәрсе – бейне мен ортаның арасындағы сыртқы шекараның болмауы. Дәстүрлі суретті бір галереядан екіншісіне көшіргенде оның мағынасы мен көркемдік құндылығы өзгермейді, ал көше өнері ортамен байланысты, яғни сурет жазылған бет өнер туындысының мағынасы үшін ғана емес, сонымен қатар оның өзіндігі үшін де маңызды. Қазіргі заманғы өмірдің динамикасы болмаса, керуендік өнер «өнер өнер үшін» деген қағидаға тоғысқан болар еді және ол не істейтініне емес, не екеніне қарай анықталатын. Керуендік өнердің жасалуы себеп-салда байланысына бағытталған, ал материалдық туындының өзіне емес. Оның мақсаты – өзгертіліп жатқан ортада өмір сүретін адамдардың санасына әсер ету. Оның міндеті – әдемі өнер жасау емес.

Партизандық суретшілер

Партизандық суретшілер сурет салудың үздіксіз бір туындыны жасау философиясына қарай көбірек бейімделген сияқты, уақыт өте келе туындының нашар дамыған бөліктері граффити тазалау арқылы немесе кеңістік үшін күрес барысында өшірілгенде оған қосымша элементтер қосып отырады. Кенептегі сурет – партизандық өнер емес. Көптеген партизандық суретшілер үнемі «қоршалған өнерді» жасап тұрса да, оны бірдей деп санамайды. Бұл партизандық өнер стилінде, бірақ толыққанды және аяқталған жаңа кенеп стилінің толқынында көрініс тапты. Көптеген дәстүрлі суретшілер өнер туындысын қасақана көптеп, аз сапалы көшіру үшін жасап, бидай ұнынан жасалған желіммен жабыстыруға келіспес еді. Көптеген партизандық суретшілер өздерінің танымалдылығы мен имиджі үшін ірі брендтерді пайдаланады, көбінесе брендтің өзімен қайшы келеді. Мұны D*Face-тің Walt Disney қолтаңбасын пайдалануынан көруге болады. Бұл брендтік қалыптастыруды қолдауға немесе оған қарсы болуға тырысатын қозғалыс емес. Бұл – жалпы халықтың оған көркемдік жауабы.

Суретшілер

Банкси – ағылшын суретші, граффити өнерінің шебері, саяси белсенді және режиссер. Оның нақты кім екені белгісіз. Оның сатирикалық көше өнері мен көтеріңкі сөздері қараңғы юморды ерекше стильде орындалған граффитимен үйлеседі. Оның саяси және әлеуметтік мәселелерге арналған туындылары әлемнің түкпір-түкпіріндегі қалалардың көшелерінде, қабырғаларында және көпірлерінде кездеседі. 1978 жылы Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласында Барри Томас Уиллис және Мэннерс көшелерінің қиылысында, бұрын қонақ үй мен театр болған жерде 180 қабақ отырғызып, "CABBAGE" деген сөз жазды. Бұл "халыққа арналған өнер жобасы" "Қабақтардың бос жайы" немесе "Қабақ бағы" деп аталды. Томас қаланың орталық саябақтарын дамытуды, коммерциялық құрылысқа басымдық бермеуді мақсат еткен. Қабақтар алты ай бойы тұрды, осы уақыт ішінде қала тұрғындары осы орынға өз үлесін қосып, поэзия оқулары мен қойылымдарға қатысты. Сонымен қатар, 2007 жылы Бостон қаласында "Aqua Teen Hunger Force" атты кампания бүкіл қала бойынша бомбалық дабылды тудырды.