Ноттингемширдегі Маун өзені

Кіріспе

Маун өзені – Англияның Нотингемшир графтығында орналасқан өзен. Оның бастауы Эшфилдтегі Кёркбиде, ал одан солтүстік-шығысқа қарай Мансфилд (өзеннің атымен аталған), Эдвинстоу және Оллертон арқылы ағады, бұл Шервуд Орман аймағының орталық бөлігі. Уэльсби ауылының жанында ол Уайтвотер деп аталады және Робин Гуд жолымен кесіп өтетін Меден өзенімен уақытша бірігеді. Олар екіге бөлініп, Маркхэм Мур маңында Меден өзенімен қайта қосылып, осы жолы Идл өзеніне айналады. Оның негізгі салалары – Рейнворт, Викар және Колдуэлл сулары. Өзен кем дегенде 1086 жылдан бері, Мансфилдте су диірмені болған кезден бастап, маңызды энергия көзі болып келді. 1780 жылдары Ричард Аркрайттың сумен жұмыс істейтін орамалық тіке тігу машинасының пайда болуымен фрейм тоқу өнеркәсібі құлдыраған кезде диірмендердің саны күрт өсті. Портлендтің 3-ші герцогы Уильям Кавендиш Бентинк жұмыссыздық пен кедейлікті азайту үшін тоқыма фабрикаларын салуға ынталандырды. Олардың көпшілігі "мақта иіруге" қайта жарақтандырылды, ал кейбіреулері кейін шұлық фабрикаларына айналды. Бұрын астық ұнтақтайтын су диірмендерін тоқыма диірмендеріне айналдыру нәтижесінде астық ұнтақтау үшін жел диірмендері салынуына әкелді. Су энергиясын пайдалану көбінесе тоқтатылғанмен, Оллертон қаласында әлі де жұмыс істейтін су диірмені бар.

Курс

Өзеннің бастауы Киркби-ин-Эшфилдтің солтүстік жағында, Саттон Парквей теміржол станциясынан оңтүстікке қарай. Бұл тұста 490 фут (149 м) биіктік белгісінен сәл жоғары орналасқан. Ол теміржолдың астынан өтеді, ал B6022 тас жолының астынан екі қысқа құбыр арқылы өтіп, Маун аңғарының индустриалды паркіне шығады. B6139 және A617 тас жолдарының астынан өтіп, Кингс Милл суқоймасын толықтырады. Бұл суқойма бұрын ортағасырлық диірмен тоғаны болған, бірақ 1837 жылы Портлендтің төртінші герцогы Уильям Бентинк, өзен бойындағы диірмендерді жалға алған диірменшілермен келісіп, жыл бойы сумен қамтамасыз ету үшін үлкен су көзі қажет екенін мойындады. Ол бөгет салып, шамалы жерді су басты, оның бір бөлігін Уинвин отбасынан сатып алды. Жұмыс 1839 жылы аяқталды, содан кейін диірменшілер төлейтін жарналар туралы келісімге келді, олар 20 жылдан кейін төмендетілді. Көлдің айналасында 2 километрлік серуендеу жолы салынды, онда көлде мекендейтін су құстарын көруге болады. Сондай-ақ, ол қайық жүзуге де қолданылады. Суқоймадан шыққанда, өзен 1819 жылы Мансфилд және Пинкстон теміржолы үшін салынған Кингс Милл виадугының астынан өтеді. Жобаның бас инженері Жозиас Джессоп болды, ал көпір теміржолдың ашылу салтанатының орны болды. Жергілікті газет ашылу туралы хабарлағанда, оны «инженер Джессоп мырзаның басшылығымен салынған әдемі бес аркалы көпір» деп сипаттады. Ортаңғы аркада 1817 жыл жазылған. Ол 1847 жылы локомотивтік қозғалысқа бейімделді, 1990 жылы қалпына келтірілді және II санаттағы ескертулі құрылым болып табылады. Қазір ол жаяу жол ретінде пайдаланылады, себебі теміржол желісі тарихи тұрғыдан оны айналып өтті. Айналған теміржол желісі Робин Гуд желісінің бөлігін құрайды, ол суқойманың төменгі жағында орналасқан тағы бір диірмен тоғанын кесіп өтеді. Бұл Гермитаж диірменін қамтамасыз етті, ол бастапқыда тоқыма фабрикасы болған, кейін құрылыс материалдары қоймасы ретінде пайдаланылды, бірақ көп жылдар бойы қолданылмады. Бірнеше шағын тас жолдар мен Шепбридж-Лейн арқылы өткеннен кейін, онда тағы бір XVIII ғасырлық тоқыма фабрикасы орналасқан, ол ағаш өңдеу шеберханасы ретінде қайта жаңартылды, содан кейін интернет-ойын орталығына айналды. Өзен пайдаланылмаған Дрюри Дам теміржол виадугының астынан өтеді. Оның бір бөлігі өзеннің оңтүстік жағалауындағы Quarry Lane жергілікті табиғат қорығын алып жатыр, онда 2009 жылдың желтоқсанында Льюис Морган жасаған мүсін орнатылды. Өзен Мансфилдтің шығысынан өтеді, онда кейбір жерлерде құбырлармен жабылады. Бридж-стриттегі бұрынғы Таун-Милл пабы бастапқыда 1775 жылы салынған және ХХ ғасырдың соңында қалпына келтірілген су диірменінің жанындағы диірмен иесінің үйі болды. B6033 Bath Lane-нің солтүстігінде 1822-1831 жылдар аралығында салынған, су қуатын пайдаланған тоқыма фабрикасы орналасқан. W. Голди және Co. оны 1880 жылы кеңейтіп, шұлық фабрикасы ретінде қайта жабдықтады, ол 1984 жылға дейін солай болды. Оның бір бөлігі пәтерлерге айналдырылды. Содан кейін өзен Карр Банк арқылы өтеді, шығысында орманды алқаптар, ал батысында ірі сарқырамалық тазарту станциясы орналасқан. Нью-Милл-Лейн өзеннің солтүстік жағында орналасқан, одан кейін өзен көбірек ауылдық жерлер арқылы өтеді. Клипстоунға жақындағанда, оңтүстік-шығыста Кавендиш ормандары жатыр, ал екінші жағалауда кең балық шаруашылықтары орналасқан. Викар паркінен солтүстікке қарай ағатын Викар суы өзеннің шығыс жағына құяды, содан кейін өзен Клипстоун бұрылысында теміржолмен кесіп өтеді. Ол Эдвинстоудан шығысқа қарай ағып, Оллертонның батыс шетінде Рейнворт суымен қосылады, ол Руффорд Аббиден солтүстікке қарай ағады. Жаңа Оллертонның батысынан өтіп, өзен ашық дала арқылы солтүстікке қарай ағып, Ривер Меденмен қосылады. Қысқа қашықтықтан кейін бөгеттен екі арна жасалады, оңтүстік арнасы әлі де Маун өзені деп аталады, екеуі де шығысқа қарай ағып, А1 тас жолындағы Маркхэм Мур айналымына жақын солтүстікке бұрылып, қайтадан қосылып Идл өзенін құрайды. Жакет Милл қызыл кірпіштен салынған, оның көп бөлігі XVIII ғасырдың соңына жатады, бірақ XIX ғасырда кейбір бөліктері өзгертілген.

The river rises on the north side of Kirkby in Ashfield, just to the south of Sutton Parkway railway station. It is a little above the 490 feet (149 m) contour at this point. It crosses under the railway line, and there are two short culverted sections as it crosses under the B6022 road, to emerge in the Maun Valley Industrial Park. Passing under the B6139 and the A617 roads, it feeds King's Mill Reservoir. The reservoir was once a medieval mill pond, but in 1837, William Bentinck, the fourth Duke of Portland agreed with the millers who leased mills further down the river that a large head of water was required to maintain the water supply throughout the year. He built a dam, and of farmland were flooded, some of which he bought from the Unwin family. The work was completed by 1839, when rates to be paid by the millers were agreed, which were to be reduced after 20 years. A 1.5 mile (2 km) walk has been created around the lake, from where some of the waterfowl which live on it can be seen. It is also used for sailing. At the exit from the reservoir, the river is crossed by Kings Mill viaduct, built around 1819 for the Mansfield and Pinxton Railway. The engineer for the project was Josias Jessop, and the bridge was the location for the opening ceremony of the railway. A local newspaper described it as "the beautiful five arched bridge, constructed under the direction of Mr. Jessop, the engineer", when reporting the opening. The central arch carries the date 1817. It was adapted for locomotive traffic in 1847, was restored in 1990, and is a grade II listed structure. It is now used as a footpath, as the railway line was historically diverted around it. The diverted railway line forms part of the Robin Hood Line, which crosses another millpond just below the reservoir. This supplied the late eighteenth century Hermitage Mill, originally a textile mill, which was then used as a building materials depot, but has been disused for many years. After crossing under some minor roads and Sheepbridge Lane, where there was another eighteenth century textile mill, repurposed as a joinery works, and then an internet gaming centre the river is spanned by the disused Drury Dam railway viaduct, Part of it spans the Quarry Lane local nature reserve, on the south bank of the river, where a sculpture created by Lewis Morgan was installed in December 2009. The river continues to weave through the east of Mansfield, where it has been culverted in places. At Bridge Street, the former Town Mill public house was originally the mill owner's house adjacent to the watermill, built around 1775, and restored in the late twentieth century. To the north of the B6033 Bath Lane, there is a disused textile mill, built between 1822 and 1831, which used water power. W. Goldie and Co. extended it in 1880, and altered it to work as a hosiery mill, which it continued to be until 1984. Part of it has been re used as apartments. Next, the river passes through Carr Bank, with woodland to the east, and a large sewage treatment works to the west. New Mill Lane lies at its northern edge, after which the river passes through more rural scenery. Approaching Clipstone, Cavendish Woods lie to the south east, while extensive fish ponds are located on the other bank. Vicar Water, which flows northwards from Vicar Park, joins on the east bank, before the river is crossed by a railway at Clipstone Junction. It flows eastwards to the south of Edwinstowe, to be joined on the western edge of Ollerton by Rainworth Water, flowing northwards from Rufford Abbey. Passing to the west of New Ollerton, the river flows northwards through open countryside to join the River Meden. After a short distance, two channels are created by a weir, the southern one still called the River Maun, and both proceed eastwards, before turning northwards near Markham Moor roundabout on the A1 road, and joining again to form the River Idle. Jacket Mill is of red brick construction, and much of it dates from the late eighteenth century, although parts were altered in the nineteenth century.

Құрбындар

Өзен бұрын маңызды энергия көзі болған. 1086 жылы жарық көрген «Домсдей кітабында» Мансфилдте су диірмені болғаны айтылады, содан кейін су диірмендері туралы көптеген деректер кездеседі. 1292 жылы толықтыру диірмені туралы мәлімдеме бар. Ол қаладан солтүстікке қарай, кейінірек Стэнтон диірменіне жақын орналасқан және жүн мата жасау процесінің бір бөлігі болған. Мансфилдте 1800 жылға дейін шамамен 700 тоқу станогынан тұратын үй шаруашылық өнеркәсібі болды. Бұл әлеуметтік қызмет ретінде жұмыс істеді, себебі жұмысшылардың көп бөлігі жетім балалар немесе мұқтаж отбасылардан шыққан балалар еді. 1771 жылы Ричард Аркрайт ойлап тапқан және Кромфордтағы диірмендерінде пайдаланған «су станогы» (water frame) ойлап табылғаннан кейін, үй шаруашылық өнеркәсібі бәсекелесе алмады, Мансфилдте кең ауқымда жұмыссыздық пен кедейлік пайда болды. Жағдайды түзету үшін жер иесі, кейіннен Ішкі істер министрі болған Портлендтің 3-ші герцогы Уильям Кавендиш Бентинк өзен бойында сумен жұмыс істейтін иіру фабрикаларын салу бағдарламасын ұйымдастырды. Эрмитаж диірмені 1782 жылы салынған алғашқы диірмен болды және қазірге дейін Эрмитаж жолында тұр. Кішкентай Матлок диірмені үш жылдан кейін Шипбридж-Лейнде салынды және ол да әлі тұр. Филд диірмені 1916 жылы былғары өңдеу зауыты ретінде пайдаланылып, 1925 жылы бұзылды. 1795 жылы келесі өзен бойындағы Стэнтон диірмені салынды. Сол кездегі Мансфилдтегі өзендегі соңғы тоқыма фабрикасы Бат-Лейндегі Бат диірмені болды, ол 1792 жылы жұмыс істей бастады. Бұл жобаның бастаушылары Бенджамин Багшоу, Джон Радфорд және Джордж Саймс болды, бірақ ол сәтті болмады, ал 1800 жылға қарай диірмен мақта диірменіне айналды, сонымен қатар ол аймақтағы бу машинасы орнатылған алғашқы орындардың бірі болды. Диірмендердің мақта өңдеуге ауысуының бір салдары – жүгері ұнтақтау қажеттігі болғандықтан, бірнеше жел диірмендері салынды. 1774 және 1824 жылдар аралығында Мансфилдтегі жел диірмендерінің саны үштен он үшке дейін өсті. 1899 жылы тек Филд диірмені мен Бат диірмені осылай белгіленген. Қалғандарының көпшілігі «Шұға тігу» деп белгіленді, ал Стэнтон диірмені «Аяқ киім» деп көрсетілген. Текстиль фабрикаларынан басқа да диірмендер болды. Филд диірмені мен Таун диірмені арасында 1852 жылы Уильям Брэдшоу мен Джон Сансом салған Meadow Foundry (Медоу Фаундри) темір құю зауыты орналасқан. Бұрын бұл жерде сумен жұмыс істейтін қабық шабатын диірмен болған, ол Портленд герцогының меншігінде қалды. 1867 жылы Брэдшоу мен Сансом герцогпен 14 жылдық жаңа келісімшарт жасасты, ол King's Mill (Кингс Милл) су қоймасынан су беруді қамтыды, бірақ олар келесі жылы банкрот болды. Оны Джеймс Боунз сатып алды, ол оны басқару үшін акционерлік қоғам құрды және 1960 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін фирма жаңа ғимаратқа көшіп, алаң Мэнсфилд сыра зауытымен қайта құрылды. Құю зауытының төменгі жағында Borough Mills (Боро Миллс) арақ терісі ретінде жұмыс істеді.

The river has provided an important source of power in the past. The Domesday book, produced in 1086, mentions that Mansfield had a watermill, and there are many references to watermills thereafter. In 1292, a fulling mill is mentioned. This was situated to the north of the town, probably near to the later Stanton's Mill, and was part of the process for making woollen cloth. Mansfield had a cottage industry, which by 1800 consisted of around 700 knitting frames. It operated as a social service, as most of the workers were either orphaned children, or children from families who would otherwise be destitute. Following the invention of the "water frame", a spinning frame that was powered by a water wheel, which had been invented by Richard Arkwright in 1771 and used in his mills at Cromford, the cottage industry could not compete, and there was widespread unemployment and poverty in Mansfield. In an attempt to remedy the situation, William Cavendish Bentinck, 3rd Duke of Portland, who was the landowner, and who later became Home Secretary, organised a programme of building water powered spinning mills along the river. Hermitage Mill was the first to be built, in 1782, and still stands on Hermitage lane. Little Matlock Mill was built three years later on Sheepbridge Lane, and again still stands. Field Mill was in use as a leather works by 1916 and was demolished in 1925. Stantons Mill, the next downstream, was built in 1795. The final textile mill on the river in Mansfield at the time was Bath Mill, on Bath Lane, which began operation in 1792 producing worsted cloth. Benjamin Bagshaw, John Radford and George Simes were the men behind the venture, but it was not a success, and the mill had become a cotton mill by 1800, when it also became one of the first locations in the vicinity to install a steam engine. One effect of the conversion of mills for cotton, rather than grinding corn, was that a number of windmills were built, since corn still had to be milled into flour. The number of windmills in Mansfield rose from three to thirteen between 1774 and 1824. In 1899, only Field Mill and Bath Mill were still marked in this way. Most of the rest were then marked "Hosiery", although Stanton Mill was marked "Boot and Shoe". There were other mills besides the textile mills. Between Field Mill and Town Mill, there was an iron foundry, called Meadow Foundry, which was built by William Bradshaw and John Sansom in 1852. The site had previously been occupied by a water powered bark mill, and remained in the ownership of the Duke of Portland. In 1867, Bradshaw and Sansom negotiated a new 14 year lease with the Duke, which included the supply of water from King's Mill reservoir, but they became bankrupt during the following year. It was taken over by James Bownes, who formed a limited company to operate it, and it remained in use until 1960, when the firm moved to new premises, and the site was redeveloped by the Mansfield Brewery. Below the foundry was Borough Mills, which operated as a saw mill.

Су сапасы

Қоршаған орта агенттігі Англиядағы өзен жүйелерінің су сапасын өлшейді. Әрқайсысына жалпы экологиялық жағдай беріледі, ол бес деңгейдің бірі болуы мүмкін: жоғары, жақсы, орташа, нашар және өте нашар. Мұны анықтау үшін бірнеше компоненттер қолданылады, соның ішінде омыртқасыздардың, гүлді өсімдіктердің және балықтардың саны мен түрлеріне қарайтын биологиялық жағдай. Химиялық жағдай, әртүрлі химиялық заттардың концентрациясын белгілі қауіпсіз концентрациямен салыстыратын, жақсы немесе сәтсіз деп бағаланады. Маун өзені "көп өзгертілген" деп белгіленген, яғни арналары адам қызметінен өзгерген, ал бұл белгінің критерийлері Су аясы директивасында анықталған. 2019 жылы Маун және оның салаларының су сапасы төмендегідей болды.
Бөлім Экологиялық жағдай Химиялық жағдай Ұзындығы Су алабы Арнасы 11.3 миль (18 км) 14.61 шаршы миль (38 км²) көп өзгертілген 2.8 миль (5 км) 14.61 шаршы миль (38 км²) 3.5 миль (6 км) 6.10 шаршы миль (16 км²) көп өзгертілген 1.9 миль (3 км) 2.41 шаршы миль (6 км²) 10.0 миль (16 км) 10.84 шаршы миль (28 км²) көп өзгертілген 6.7 миль (11 км) 7.43 шаршы миль (19 км²)
Ұлыбританиядағы көптеген өзендер сияқты, химиялық жағдайы 2019 жылы полибромирленген дифенил эфирлері (PBDE), перфтороктан сульфонаты (PFOS) және сынап қосылыстарының болуына байланысты жақсыдан сәтсізге дейін өзгерді, бұлардың ешқайсысы бұрын бағалауға қосылмаған.