Шығыс Төменгерман тілі және Померания диалектілері
East Low German
Шығыс Төменгерман тілі – Германияның солтүстік-шығысында және Польшадағы азшылықтарда қолданылатын төменгерман тілінің диалектілер тобы. Батыс төменгерманмен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Диалектілер тобы – батыс славян тілі, сонымен қатар Померания тілі.
Dialect group
the West Slavic language also called Pomeranian
Шығыс Төменгі неміс тілі (ostniederdeutsche Dialekte, ostniederdeutsche Mundarten, Ostniederdeutsch) – солтүстік-шығыс Германияда және Польшаның солтүстігіндегі азшылықтарда қолданылатын төменгі неміс диалектілерінің тобы. Батыс Төменгі неміс диалектілерімен бірге, төменгі неміс тілінің диалектілік континуумын құрайды. 1945 жылға дейін бұл диалект, сол кездегі неміс қоныстанған Балтық теңізінің жағалауында – Мекленбургтен бастап, Померания, Батыс Пруссия арқылы Шығыс Пруссияның Клайпеда аймағындағы шағын елді мекендерге дейін сөйленген. Шығыс Померания, Орталық Померания және Батыс Померания диалектілерін батыс славян Померания тілімен (поморанский) шатастыруға болмайды.
East Low German (ostniederdeutsche Dialekte, ostniederdeutsche Mundarten, Ostniederdeutsch) is a group of Low German dialects spoken in north eastern Germany as well as by minorities in northern Poland. Together with West Low German dialects, it forms a dialect continuum of the Low German language. Before 1945, the dialect was spoken along the entire then German settled Baltic Coast from Mecklenburg, through Pomerania, West Prussia into certain villages of the East Prussian Klaipėda Region. East Pomeranian, Central Pomeranian and West Pomeranian should not be confused with the West Slavic Pomeranian language (Pomoranisch).
Тілдері
Шығыс төменгі неміс тілі континенттік Батыс герман тілдерінің диалекттік континуумына жатады. Ол ежелгі Орта төменгі неміс тілінен пайда болған. Батысқа қарай ол Батыс төменгі неміс тіліне біртіндеп өтеді. Етістіктердің көпше түрінің аяқталған формасы бойынша әдетте осы ерекшелік анықталады: Шығыс төменгі неміс тіліндегі аяқталулар ежелгі бірінші жақтың аяқталуына негізделген: e(n), ал Батыс төменгі неміс тіліндегі аяқталулар ежелгі екінші жақтың аяқталуына негізделген: (e)t. Барлық тіл білімі мамандары төменгі неміс диалекттерін Шығыс және Батыс топтарына жіктемейді. Оңтүстікте ол Шығыс орта неміс тіліне біртіндеп өтеді. Айырмашылығы – Шығыс төменгі неміс тілінің нұсқалары Жоғарғы неміс дауыстық өзгерісіне ұшырамаған. Жоғарғы неміс дауыстық өзгерісіне ұшыраған аймақтар бүгінде де кеңейіп келеді, әсіресе Берлин диалектісі, ол өзімен қоршалған Бранденбург диалектісінің есебінен кеңіне таралуда.
East Low German belongs to the dialect continuum of the continental West Germanic languages. It developed from the older Middle Low German. In the West it fades into West Low German. The distinction is usually made referring to the plural endings of the verbs: East Low German endings are based on the old first person ending: e(n), whereas West Low German endings are based on the old second person ending: (e)t. The categorization of the Low German dialects into an Eastern and a Western group is not made by all linguists. In the South, it fades into East Central German. The difference is that the East Low German varieties have not been affected by the High German consonant shift. The areas affected by the High German consonant shift are still expanding today, especially the Berlinerisch dialect that is gaining ground on the Brandenburgisch dialect by which it is surrounded.
Тарих
Орта ғасырдың басында Померанияны негізінен славяндық померандар мен лютицтер мекендеген, олар померан және полаб тілдерінде сөйлеген. Жоғарғы орта ғасырларда Германияның солтүстік бөлігінен келген немістер Остсиедлунгтың бір бөлігі ретінде Померанияға қоныстанды. Көптеген славяндық померандар біртіндеп неміс тіліне ауысты. Қоныс аударушылардың төменгі неміс диалектілерінің қосылуынан пайда болған жаңа померан диалектілері Шығыс төменгі неміс тілі деп жіктеледі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Одер-Найс сызығының шығысында қалған немістер соғыстан кейінгі Германияға қуылды. Келесі онжылдықтарда қуылғандар жаңа жерлеріне сіңірілгендіктен, Шығыс Померания диалектісінің көптеген түрлері жоғалып кетті, бірақ Батыс Померания және Орталық Померания диалектілері әлі күнге дейін Форпоммерн (Батыс немесе Жақын Померания), Германияның Мекленбург-Форпоммерн жерінің бір бөлігінде қолданылады.
By the early Middle Ages, Pomerania was largely populated by Slavic Pomeranians and Liuticians, who spoke the Pomeranian and Polabian languages. During the High Middle Ages, Germans from northern parts of the Holy Roman Empire settled in Pomerania as part of the medieval Ostsiedlung. Most Slavic Pomeranians gradually became Germanized. The new Pomeranian dialects which emerged from the admixture of the Low German dialects of the settlers are classified as East Low German. After World War II, Germans east of the Oder Neisse line were expelled to post war Germany. Most varieties of East Pomeranian dialect have largely died out in the following decades as the expellees were assimilated into their new homes, although West Pomeranian and Central Pomeranian are still spoken in Vorpommern (Western or Hither Pomerania), part of the German state of Mecklenburg Vorpommern.
Жазушылар
Фриц Ройтер және Генрих Бандлоу шығыс төменгі неміс тіліндегі ең белгілі жазушылардың қатарында.
Fritz Reuter and Heinrich Bandlow are among the most famous East Low German writers.