Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аахендегі шіркеу ғимараты, Германия
Church building in Aachen, Germany
Аахендегі Палатин шіркеуі – ерте ортағасырлық шіркеу және қазіргі Германиядағы Карл I-нің (Ұлы Карлдың) Аахен сарайының сақталған бөлігі. Сарайдың өзі қазір жоқ болғанымен, шіркеу сақталып, қазір Ахен соборының орталық бөлігін құрайды. Бұл Аахеннің маңызды ландшафтық белгісі және Каролингтік қайта өрлеу дәуірінің маңызды ескерткіші. Шіркеуде Карл I-нің (Ұлы Карлдың) қалдықтары сақталған. Кейіннен Отон әулеті оны өз иелігіне алды және 936 жылдан 1531 жылға дейін осында таж кигізу рәсімдері өткізілді. Аахен соборының бір бөлігі ретінде шіркеу ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген.
The Palatine Chapel in Aachen is an early medieval chapel and remaining component of Charlemagne's Palace of Aachen in what is now Germany. Although the palace itself no longer exists, the chapel was preserved and now forms the central part of Aachen Cathedral. It is Aachen's major landmark and a central monument of the Carolingian Renaissance. The chapel held the remains of Charlemagne. Later it was appropriated by the Ottonians and coronations were held there from 936 to 1531. As part of Aachen Cathedral, the chapel is designated as a UNESCO World Heritage Site.
Тарих
Шарль 792 жылы сарайдың қалған құрылыстарымен бірге Палатин шіркеуінің құрылысын бастады. Оны 805 жылы Рим папасы Лев III Әулие Марияға арнап киеледі. Ғимарат орталық жоспармен салынған, күмбезді шіркеу. Шығыс жағында шаршы апсида болды және бастапқыда екі базиликамен шеңберленген, бірақ қазір жоғалып, археологиялық зерттеулер арқылы ғана белгілі. Шіркеуге батыс жағынан, монументалды атриум арқылы кірді. Ғимараттың жоспары мен әшекейлеуі классикалық, византиялық және романға дейінгі элементтерді, сондай-ақ Шарль басқарған жаңа патшалық үйдің мәртебесін көрсететін сәнді материалдарды үйлестіреді. Күмбездің айналасындағы Х ғасырға жататын жазуда архитектор Одо Мец есімі аталады: Insignem hanc dignitatis aulam Karolus caesar magnus instituit; egregius Odo magister explevit, Metensi fotus in urbe quiescit. Ол туралы басқа ештеңе белгілі емес. Оның жобалаған ғимараты сыртынан қарапайым, ал ішкі жағы күрделі, ауыр тіреулерге орналасқан қос қабатты сегізбұрышты күмбезбен, әсем қаптамамен және әшекейлермен ерекшеленеді. 936 жылы Оттон әулетінің алғашқы Киелі Рим императоры Оттон I, шіркеудің Шарльмен тығыз байланысын пайдаланып, Германия королі ретінде осы жерде таж киді. Палатин шіркеуінде Киелі Рим императорларының таж кию рәсімі 1531 жылға дейін жалғасты. Алғашқы мазар, мүмкін, кейін "Karlsmemorie" деп аталған қабірлік ниша болған, бірақ ол 1788 жылы қиратылды.
Charlemagne began the construction of the Palatine Chapel around 792, along with the building of the rest of the palace structures. It was consecrated in 805 by Pope Leo III in honour of the Virgin Mary. The building is a centrally planned, domed chapel. The east end had a square apse, and was originally flanked by two basilican structures, now lost but known through archaeology. The chapel was entered through a monumental atrium, to the west. The plan and decoration of the building combines elements of Classical, Byzantine and Pre Romanesque, and opulent materials as the expression of a new royal house, ruled by Charlemagne. The architect responsible, Odo of Metz, is named in a tenth century inscription around the dome: Insignem hanc dignitatis aulam Karolus caesar magnus instituit; egregius Odo magister explevit, Metensi fotus in urbe quiescit. Nothing more is known of him. The building he designed has a simple exterior and a complex interior, with a double shell octagonal dome resting on heavy piers, a two story elevation, and elaborate revetment and decoration. In 936 Otto I, the first Holy Roman Emperor of the Ottonian dynasty, took advantage of the chapel's close association with Charlemagne and held his coronation as King of Germany there. Holy Roman Emperors continued to be crowned in the Palatine Chapel until 1531. The original tomb was probably a sepulchral niche, afterwards known as the "Karlsmemorie", but destroyed in 1788.
Құрылымы
Ортаңғы сегізбұрышты күмбезді айналдыра орналасқан он алты қабырғалы амбулатория бар. Оның жоспары мен әшекейлеуі алтыншы ғасырғы Равеннадағы Сан-Витале базиликасына көп қарызды. Шындығында, Карл I Равеннаға үш рет сапар шекті, алғашқысы 787 жылы болды. Сол жылы ол Папа Адриан I-ге хат жазып, өзінің сарайы үшін Рим мен Равеннадан "мозаика, мәрмәр және қабырғалардан басқа материалдар" сұрады. Құрылысы, соның ішінде цилиндрлі және қиылысқан күмбездері, күмбездегі сегізбұрышты монастырь күмбезі, Сан-Виталеде қолданылған византиялық техникадан гөрі, кейінгі римдік немесе римдікке дейінгі салт-дәстүрлерді көрсетеді, ал жоспары Равенна ғимаратының күрделі геометриясын жеңілдетіп береді. Көп түсті мәрмәр қаптамасы сәнді интерьер жасау үшін қолданылады. Капеллада ежелгі сполиялар, мүмкін Равеннадан (Айнхард оларды Рим мен Равеннадан деп мәлімдеді), сондай-ақ жаңа ойылған материалдар пайдаланылған. Қола әшекейлеуі өте жоғары сапалы, әсіресе арыстан бастары бар есіктер мен коринфтік тәртіптегі бағандары мен акант жапырақтары бар ішкі қоршаулар. Алғашқыда күмбез фрескамен, кейін мозаикамен әшекейленген. Барокко дәуірінде оның орнына штукатур қолданылды. Түпнұсқа мозаика 19-шы ғасырда сол иконографиямен қайта жаңартылды. Онда Апокалипсис кітабынан жиырма төрт ақсақал тәж киіп, күмбездің негізінде тұрған бейнесі бейнеленген. Бас алтардың үстінде, патшалық таққа қарап тұрған Мәсіхтің даналық бейнесі орналасқан. Капелланың жоғарғы галереясы патшалық кеңістік болды, онда патша, кейін император үшін арнайы тақ орналасқан, ол шіркеудің литургиялық кеңістігіне және сыртқы атриумға да қарайтын еді. Едендегі арканың үстіндегі жазу: "CUM LAPIDES VIVI PACIS CONPAGE LIGANTUR INQUE PARES NUMEROS OMNIA CONVENIENT CLARET OPUS DOMINI, TOTAM QUI CONSTRUIT AULAM EFFECTUSQUE PIIS DAT STUDIIS HOMINUM QUORUM PERFECTUI DECORIS STRUCTURA MANEBIT SI PERFECTA AUCTOR PROTEGAT ATQUE REGAT SIC DEUS HOC TUTUM STABILI FUNDAMINE TEMPLUM QUOD PRINCEPS CAROLUS CONDIDIT ESSE VELIT". Басты кіреберіс батыс фасадынан тұрады, оның ішінде кіреберіс вестибюлі, бір немесе бірнеше қабаттағы бөлмелер және бір немесе бірнеше мұнаралар бар. Бұл мұнаралар шіркеудің атриумына қарап тұрады. Шіркеулерге батыс бөлігін қосу Каролингтік архитектуралық дәстүрлеріне жасалған үлес болып табылады. Қола есіктер металл өңдеудегі Каролингтік Ренессанстың символы болып табылады, бұл Рим империясынан бері көрілмеген масштабта жасалған.
There is a sixteen sided ambulatory with a gallery overhead encircling the central octagonal dome. The plan and decoration owe much to the sixth century Basilica of San Vitale, Ravenna. Indeed, Charlemagne visited Ravenna three times, the first in 787. In that year he wrote to Pope Hadrian I and requested "mosaic, marbles, and other materials from floors and walls" in Rome and Ravenna, for his palace. The construction, including barrel and groin vaults and an octagonal cloister vault in the dome, reflects late Roman, or Pre Romanesque, practices rather than the Byzantine techniques employed at San Vitale, and its plan simplifies the complex geometry of the Ravenna building. Multi coloured marble veneer is used to create a sumptuous interior. The chapel makes use of ancient spolia, conceivably from Ravenna (Einhard claimed they were from Rome and Ravenna), as well as newly carved materials. The bronze decoration is of extraordinarily high quality, especially the doors with lions heads and the interior railings, with their Corinthian order columns and acanthus scrolls. The dome was decorated originally with a fresco, and later with mosaic. In the Baroque period, it was replaced by stucco. The original mosaic was reproduced in the 19th century with the same iconography as the original. It depicts the twenty four elders of the Apocalypse bearing crowns and standing around the base of the dome. Above the main altar, and facing the royal throne, is an image of Christ in Majesty. The upper gallery of the chapel was the royal space, with a special throne area for the king, then emperor, which let onto the liturgical space of the church and onto the atrium outside as well. The inscription above the ground floor archer reads: "CUM LAPIDES VIVI PACIS CONPAGE LIGANTUR INQUE PARES NUMEROS OMNIA CONVENIENT CLARET OPUS DOMINI, TOTAM QUI CONSTRUIT AULAM EFFECTUSQUE PIIS DAT STUDIIS HOMINUM QUORUM PERFECTUI DECORIS STRUCTURA MANEBIT SI PERFECTA AUCTOR PROTEGAT ATQUE REGAT SIC DEUS HOC TUTUM STABILI FUNDAMINE TEMPLUM QUOD PRINCEPS CAROLUS CONDIDIT ESSE VELIT". The main entrance is dominated by a westwork comprising the western facade including the entrance vestibule, rooms at one or more levels above, and one or more towers. These overlook the atrium of the church. The addition of a westwork to churches is one of the Carolingian contributions to Western architectural traditions. The bronze doors symbolize the Carolingian Renaissance in metalwork, on a scale not seen since the Roman Empire.