Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тете – Мозамбиктегі Тете провинциясының астанасы. Ол Замбези өзенінің жағасында орналасқан және Мозамбикте өзен арқылы салынып қойған төрт көпірдің екеуі осы жерде. Португалиялық отаршылдық кезеңге дейін суахили сауда орталығы болған Тете, елдің батыс-орталық бөлігінде және аймақтағы маңызды орталық ретінде қала береді, сонымен қатар Замбези өзеніндегі ең ірі қала болып табылады. Жергілікті Ньюньге тілінде Тете (немесе Митете) сөзі "қамыс" деген мағынаны білдіреді.
Tete is the capital city of Tete Province in Mozambique. It is located on the Zambezi River, and is the site of two of the four bridges crossing the river in Mozambique. A Swahili trade center before the Portuguese colonial era, Tete continues to dominate the west central part of the country and region, and is the largest city on the Zambezi. In the local language, Nyungwe, Tete (or Mitete) means "reed".
Тарих
Португалияның отарлау дәуірінен бұрын бұл аймақ суахилилердің маңызды сауда орталығы болған. Африканың шығыс жағалауында португалдар Мозамбик пен Замбези өзеніне жергілікті билеуші Мунхумутапа туралы хабарлардың арқасында тартылды, оның алтынға бай екендігі айтылды. Мунхумутапаға жету ниетімен португалдар 1531 жылы Замбези өзенінің бойында екі елді мекен құрды, олардың бірі, Тете, теңізден шамамен 418 км (260 миль) қашықтықта орналасқан. Мунхумутапа патшалығы мен алтын кен орындары дербес күйінде қалды және көбінесе португалдардан оқшауланды. Бірақ Шығыс Африканың осы аймағында – батыстағы Португалия Гвинеясы мен Ангола сияқты – португалдардың қатысуы 20 ғасырдың үшінші тоқсанына дейін сақталуға жеткілікті болды. Португалдықтардың ықпалымен Тете 17 ғасырдың ортасына қарай пил сүйегі мен алтын сауда орталығына айналды. 1761 жылы португалдық қала құқығын алған ол 1959 жылы Мозамбиктің Португалия теңіз арты провинциясының қаласы болды. Португалиялық Африкадағы португалдық отаршылдық соғысы мен 1974 жылғы сәуір айындағы Лиссабондағы әскери төңкерістен кейін, сол кездегі Португалияның Мозамбик теңіз арты провинциясы тәуелсіз мемлекетке айналды. 1975 жылы Мозамбиктің этникалық португал халқының көшіп кетуінен кейін құрылған жаңа тәуелсіз Мозамбик Халық Республикасы 1977 мен 1992 жылдар аралығында азаматтық соғысқа ұшырады.
The region was an important Swahili trade center before the Portuguese colonial era. On the east coast of Africa the Portuguese were drawn to Mozambique and the Zambezi river by news of a local ruler, the Munhumutapa, who was said to have had fabulous wealth in gold. In their efforts to reach the Munhumutapa, the Portuguese established in 1531 two settlements far up the Zambezi – one of them, at Tete, some 260 mile (418 km) from the sea. The Munhumutapa Kingdom and gold mines remained autonomous and mostly isolated from the Portuguese. But in this region of east Africa – as in Portuguese Guinea and Angola in the west – Portuguese involvement became sufficiently strong to survive into the third quarter of the 20th century. Under Portuguese influence Tete had become a market centre for ivory and gold by the mid 17th century. Given a Portuguese town charter in 1761, it became a city of the Portuguese Overseas Province of Mozambique in 1959. After the Portuguese Colonial War in Portuguese Africa and the April 1974 military coup in Lisbon, the then Portuguese Overseas Province of Mozambique become an independent state. The newly independent People's Republic of Mozambique, created in 1975 after the exodus of Mozambique's ethnic Portuguese, descended into civil war between 1977 and 1992.
Көлік
Қаланың солтүстік-шығысындағы Чингози әуежайы 2,4 км асфальтталған ұшу-қону жолағына ие. Бір километрлік Самора Машел көпірі 1973 жылы португалдықтармен салынған, Эдгар Кардосо жобалаған, және бұл елдің солтүстік және оңтүстік бөліктерін ғана емес, сонымен қатар Зимбабве мен Малавиді байланыстыратын маңызды тас жолдың бір бөлігі болып табылады. 2014 жылдың соңында қаланың оңтүстігінде екінші көпір ашылды, ол Замбияға немесе Малавиге қатынайтын көліктерге провинциялық орталықты айналып өтуге мүмкіндік береді. Тете көпірлері, Дона Ана көпірінің теміржол бөлігі және Каядағы Армандо Эмилио Гебуза көпірі төменгі Замбезі өзені арқылы салынған жалғыз көпірлер.
Chingozi Airport on the northeastern side of the city has a 2.4 km paved runway. The one kilometre long Samora Machel Bridge, finished in 1973 by the Portuguese and designed by Edgar Cardoso, is a vital link on the major highway linking not just the northern and southern parts of the country, but Zimbabwe and Malawi as well. A second bridge south of the city was opened in late 2014 to allow traffic to Zambia or Malawi to bypass the provincial capital. Tete's bridges, the rail Dona Ana Bridge, and the Armando Emilio Guebuza Bridge at Caia are the only bridges across the lower Zambezi.
Климат
Тетеде ыстық, жартылай шөлейтті климат (Кёппен климаттық жіктелімі BSh).
Tete has a hot semi arid climate (Köppen climate classification BSh).