Кіріспе
Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының алғашқы діни нысандары Соңғы күндердің қасиеттілері теологиясына сәйкес, Джозеф Смит, сондай-ақ ежелгі пайғамбарлар Құдайдан аян алу үшін көргіш тастарды қолданған. Иса Мәсіхтің Соңғы күндер шіркеуінің мүшелері Смит Мормон кітабын аудару үшін көргіш тастарды қолданды деп санайды. Бұл мәдениетте көргіш тас – кристаллға қарау немесе болашақты болжау үшін қолданылатын кең таралған құрал болған. Смит жиырма жасқа толғанға дейін кем дегенде екі көргіш тасқа ие болды, оларды шіркеуді құрудан бұрын Джозиа Стоуэллдің өтініші бойынша қазына іздеу үшін пайдаланды. Мормондардың басқа да ертедегі мүшелері, мысалы, Хайрам Пейдж, Дэвид Уитмер және Джейкоб Уитмер де көргіш тастарға ие болған.
According to Latter Day Saint theology, seer stones were used by Joseph Smith, as well as ancient prophets, to receive revelations from God. Members of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church) believe that Smith used seer stones to translate the Book of Mormon. A seer stone in this culture was a prevalent divination tool used for a form of crystal gazing, or scrying. Smith owned at least two seer stones before his early twenties, when he had employed them for treasure seeking at the bequest of Josiah Stowell, before he founded the church. Other early Mormons, such as Hiram Page, David Whitmer, and Jacob Whitmer, also owned seer stones.
Көрнекі тастар мен қазына іздеу
XIX ғасырдың басында кейбір американдықтар Құдайдан уахи (аян) алу немесе жасырылған қазынаны табу үшін көру тастарын пайдаланды. 1819 жылдан бастап Смит үнемі көру ісімен айналысты, яғни "көрген" адамдардың табиғаттан тыс білім алу үшін көру тасына қарауы. Смит әдетте тасты ақ түсті цилиндрлі шляпаға салып, жарықты тосып, тастың шағылысынан қажетті ақпаратты "көрді". Смит пен оның әкесі "орындарында ерекше құпия беделге ие болды, себебі кейбір жергілікті тұрғындар олардың еңбегіне ақы төлеуге дайын болғанына қарамастан, олар ештеңе тапқандығы туралы ешқандай жазба қалдырмады". 1825 жылдың соңында Джосайя Стоуэлл, Нью-Йорк штатының Ченанго округіндегі Оңтүстік Бэйнбриджтен келген бай шаруа, Пенсильвания штатының Сускеханна округіндегі Хармони қалашығының жанында жоғалған испан кенін іздеу үшін тағы бір "көрген" адаммен бірге іздеуге шықты. Стоуэлл Смитті жұмысқа алу үшін Манчестерге келді, себебі "ол табиғи көзге көрінбейтін нәрселерді ажырата алатын кілттерге ие екенін естіген". Смит Стоуэлл-Хейл тобымен шамамен бір ай жұмыс істеді, олардың шарты бойынша "алтын немесе күміс кенін, сондай-ақ алтын немесе күміс монеталарын, құймаларын немесе тікелей таяқшаларын табуға тырысты". Хейлдің расталмаған мәліметінше, Смит көру тасын салынған шляпаға бетін тығып, кенді табуға тырысты; алайда, қазына іздеушілер мақсатына жақындағанда, Смит сиқырдың күші соншалықты ұлғайғанын айтты, ол енді оны көре алмады. 1825 жылдың 17 қарашасында жоба тоқтатылды, бірақ Смит 1826 жылға дейін Стоуэлл үшін басқа да мәселелер бойынша жұмыс істей берді. 1826 жылы Смит Бэйнбридж, Нью-Йорк қаласында Стоуэллдің інісінің шағымы бойынша ұсталды, ол Смитті "әрекетсіз және алдамшы" деп айыптады. Сот актілері көрсеткендей, Смит "Шыны қараушы" ретінде танылды, 1826 жылдың 20 наурызында сот алдында белгісіз құқық бұзушылық айыбы бойынша ордер бойынша тұрды, және судья Смиттің іс жүргізу кезінде немесе одан кейін ұсталып тұруы үшін митимус шығарды. Смиттің серігі Оливер Каудери кейін Смит "абыройлы түрде ақталды" деді, бірақ іс жүргізудің нәтижесі белгісіз, кейбіреулер оны кінәлі деп тапты, басқалары "кінәлі деп танылды" деп мәлімдеді, бірақ "қасақана қашуға рұқсат етілді", ал үшіншілері (соның ішінде сот хатшысы) дәлел жетіспеуіне байланысты "босатылды" деді. Смитте кем дегенде екі көру тасы болды, оның ішінде 1819 жылы табылған ақ тас және 1822 жылы табылған шоколад түсті тас. Оның сүйікті шоколад түсті, жұмыртқадай тасы көршісінің қазған құдығынан табылған. 1827 жылы Смит "Урим және Туммимді" алды, ол бұрынғы екеуінен өзгеше екі ақ тастан тұрды.
Урим мен Тұммим
Мормон кітабында Яред ағасы мен Мосия сияқты пайғамбарлар өз халқы үшін аян алу үшін «тәржімешілер» деп аталатын құрылғыларды қолданды, ал Дін және Келісімдер бұл тәржімешілердің Урим мен Туммим болғанын мәлімдейді. ЛДС шіркеуі Смит пен Мормон кітабында қолданылған Урим мен Туммимнің Ескі Келісімде айтылған Урим мен Туммимге функционалды түрде тең екенін үйретеді. Ескі Келісімдегі Урим мен Туммимнің құжаттарды аудару үшін қолданылған-қолданбағаны туралы ешқандай мәлімет жоқ. Кейбір шіркеу мүшелері үш түрлі Урим мен Туммим болды деп санайды: Ескі Келісімдегі және Мормон кітабында аталған екі, біреуі Яределіктер, екіншісі Мосия патша қолданған. (Шіркеу Смит қолданған нәрсені бастапқыда Яределіктердің қолында болған деп үйретеді.) 1828 жылдан кейін Смит пен оның ерте замандастары «көрнеуші тас» және «Урим мен Туммим» терминдерін бір-біріне ауыстырып қолдана бастады, Смиттың қоңыр тасын «Урим мен Туммим» деп атады. Д. Майкл Куинн Смит ақырында «халықтық сиқырлы аспап пен практиканы кеңінен тарату үшін библиялық терминологияны қолдана бастады» деп дәлелдеді. «Пайғамбарлық кітабының» (1833) тақырыптарында немесе Смит өмірінде дайындалған Дін мен Келісімдердің жалғыз басылымдарының тақырыптарында Урим мен Туммимға ешқандай сілтеме жоқ. Ертедегі мормондар Смиттың көруші тасын «Урим мен Туммим» деп атаған, ал Куинн «Урим мен Туммим» терминін «Жозеф Смиттың көруші тасының эвфемизмі» деп атаған. ЛДС шіркеуі Смит пен басқалардың «Урим мен Туммим терминін нақты бір құралдың аты ретінде емес, Құдай аянына қол жеткізу құралдарының сипаттамалық санаты ретінде түсінгенін» айтады.
Көргіш тастар және қазіргі қалпына келтірілген шіркеу
Мормон кітабын аударғаннан кейін Смит қоңыр көру тасын Оливер Каудериге бергені айтылады, бірақ ол кейде ақ тасын аян алу үшін қолданды, соның ішінде кейін Ыбырайым кітабы деп аталған кітабының аудармасын жасау үшін де. Смит 1830 жылдың қарашасынан кейін «Нақылдар мен келісімдер» кітабының аяндарын жазу үшін осы тасты қолданғанына ешқандай дәлел жоқ. Киелі кітапты аударған кезінде Смит Орсон Праттке тасты қолдануды тоқтатқанын айтты, себебі ол «Пайғамбарлық және аян Рухымен» танысып, енді оған мұқтаж болмады. Дегенмен, 1855 жылы Бригам Янг елшілерге Смитте бес көру тасы болғанын айтты, және Янг Смит «өзінің көру тастарын жастық шағының ескерткіштері деп қарастырмағанын», ал шіркеу президенті болып тұрғанда басқаларын тапқанын нақтылады. Елші Джозеф Филдинг Смит айтуынша, ЛДС шіркеуі Смиттың көру тастарының біріне ие. Бірақ, XIX ғасырдан бері шіркеудің ешбір президенті «пайғамбар, көруші және аян беруші» ретінде осындай тасты ашық түрде қолданған жоқ. 2015 жылдың тамызында ЛДС шіркеуі Смиттың көру тастарының бірінің суретін жариялады – дөңгеленген, тегістелген, қоңыр және қара тас – Мормон кітабының баспагерлік қолжазбасын қамтитын Джозеф Смит қағаздары жобасының томында. Геологтар жарияланған суреттердегі тасты жолақты темір кенінде табылған жаспердің бір түрі деп анықтады, сол себепті оны жолақты жаспер деп атайды.