Кіріспе

Порталегре (puɾtɐˈlɛɣɾɨ) – Португалиядағы муниципалитет. 2011 жылғы мәлімет бойынша халық саны 22 368 адамды құрайды, ал ауданы Порталегре округіндегі Сан-Мамеде тауларының маңында орналасқан. Атауы латын тіліндегі Portus Alacer (мағынасы – "қуанышты порты") деген сөзден келген. Муниципалитеттің мерекесі – 23 мамыр. 2001 жылғы халық санауы бойынша Порталегре қаласында 15 768 адам тұрды. Бұл екі шіркеу округі (Sé және São Lourenço) және сегіз ауылдық шіркеу округінің жалпы саны 25 608 адамды құрады. Қазіргі әкім – Аделаида Тейшейра, ол тәуелсіз кандидат ретінде сайланды.

Тарих

1589 жылы Фрайр Амадор Арраис өзінің «Диалогтар» еңбегінде сипаттаған жиі айтылатын аңызға сәйкес, Порталегре Лисий өзінің қызы Майяның жоғалуынан кейін б.з.д. 12 ғасырында негізін қалады. Ол Тобиаспен бірге келе жатқанда, оны Дольме есімді шалақор аңсайды, ол Тобиасты ұрлап, өлтіреді. Лисий қызының жоғалуына қатты қайғырып, оны іздеуге шығады және ақырында оны бүгін Рибейро де Бако деп аталатын өзеннің жанында өлі күйінде табады. Лисий қызының өзіне қол созып жатқанын көргенде, қуаныштан көңілі толады. Осы уақытта қала құрылып, оған Аммая деген ат берілді. Лисий сол жерде, қазіргі Сан-Кристовао шіркеуі тұрған жерде бекініс және Бакхқа арналған ғибадатхана салдырған. Фрайр Амадор Арраис айтуынша, бұл ғибадатхананың қираған қалдықтары 16 ғасырда да сақталған. Аңыздың, Рим императоры Коммодқа (161-192) арналған қабір тасының табылуымен байланысты қиялдардан туындағанына сеніледі, бұл қабір тасы, мүмкін, Сан-Сальвадор-да-Араменхадағы Рим қаласының қираған жерлерінен әкелінген, ол Марвао маңында орналасқан және әртүрлі тарихи дереккөздерде Рим Аммаясы ретінде кеңінен танылған. Рим дәуіріндегі дереккөздерде айтылған осы және басқа қалалардың орналасқан жері, Медобрига, кем дегенде 20 ғасырдың басына дейін даулы болды, сол уақытқа дейін аймақта маңызды ежелгі елді мекендердің болуы туралы болжамдар айтылды. Порталегре атауы Portus Alacer (мағынасы «құтты» порт немесе кезеңдік нүкте) деген сөзден шыққан. 12 ғасырда Серра-да-Пеньяның шығысындағы аңғарда бір ауыл болған болуы мүмкін. Порталегре атауы, мұндағы маңызды қызметтердің бірі - жолаушыларға баспана және тамақ беру (сондықтан порт, кезеңдік нүкте немесе жабдықтау атауы). Оның жасыл беткейлері мен аңғарларының оңтүстік және солтүстікке қарай құрғақ және біртекті ландшафтпен контрасты атауына әсер еткен болуы мүмкін. Ауыл гүлденді. 1129 жылы ол Марвао муниципалитетіне қарасты ауыл болды, 1253 жылы муниципалитеттің орталығы болды және 1259 жылы Афонсу III алғашқы жарлықты берді, ол алғашқы бекіністерді салуды бұйырды, бірақ олар ешқашан аяқталған жоқ. Испаниямен шекараға жақын орналасқандықтан, Порталегре жылдар бойы шетелдік әскерлердің көптеген шабуылдарына төтеп берді. 1704 жылы Испания мұрагерлік соғысы кезінде оған Филипп V әскері шабуыл жасап, басып алды; 1801 жылы апельсин соғысы кезінде француз үстемдігіне қарсы тұру үшін испан армиясына берілді. 1847 жылы оны испан генералы Конча әскерлері басып алды. Порталегре 18 шілде 1835 жылы округтер құрылған кезде атаулы округтің астанасы болды.

География

Порталегриден солтүстікке қарайғы муниципалитеттердің ландшафты әлі де Альентехоға тән, салыстырмалы түрде жазық жерлер көбінесе төменгі төбелермен кезектеседі. Бірақ Порталегри жиі құрғақ, жазық Альентехо мен ылғалды, таулы Бейрастың арасындағы көшу аймағы ретінде сипатталады. Жер бедері Альентехоның қалған бөлігіне қарағанда әртүрлі, бұл ландшафттың ерекше сипаттарына себеп болады. Қала, шамамен тегіс ландшафт пен оңтүстік және батысындағы көптеген төменгі төбелер, сондай-ақ солтүстік, шығыс және оңтүстік-шығыстан қоршап тұрған Серра-де-Сан-Мамеде тау жүйесінің арасындағы көшу аймағында орналасқан. Геологиялық құрамы әртүрлі, бұл топырақтардың алуан түрлілігіне әкеледі – шиста, грейвак, әк тас және кварцит аймақтары кездеседі. Ландшафттың, флора мен фаунаның ерекшеліктері Серра-де-Сан-Мамеде табиғи паркін құруға негіз болды, оның аумағына муниципалитеттің маңызды бөлігі кіреді.

Климат

Порталегреде Жерорта теңізі климаты (Köppen: Csa) – ыстық, құрғақ жаздары және жұмсақ қыстары бар. Серра-де-Сан-Мамеде тауының етегінде орналасқандықтан, айналасындағы муниципалитеттерге қарағанда күндізгі температурасы төмен, жауын-шашын мөлшері жоғары және күн сәулесі аз.

Басқа ерекшеліктері

Португалияның белгілі ақыны Хосе Режионың үй-мұражайы оның 34 жыл өмір сүрген үйінде құрылған. Режио Порталегредегі Музиньо да Сильвейра орта мектебіне қабылданған кезде, бұл орын жатақхана болып пайдаланылған. Бұрын ол С. Брас монастырының шағын бөлімі болған, оның іздері, атап айтқанда, капелласы әлі де сақталған. Бұл ғимарат Пиреней түбегіндегі соғыстар кезінде штаб-пәтер ретінде қолданылған, бірақ кейіннен Pensão 21 деп аталған. Режио қарапайым бөлме жалдап алды, ал оған көбірек кеңістік қажет болғандықтан (оның ішінде Мәсіхтің 400-ден астам суреті бар көптеген өнер туындыларын жинағандықтан), ол одан әрі кеңістік жалдаған. Уақыт өте келе, ол жатақхананың жалғыз тұрғынына айналды. 1965 жылы ол өзінің коллекциясын Порталегре муниципалитетіне үйін сатып алу, оны қалпына келтіру және мұражайға айналдыру шартымен сатты. Ол 1969 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Мұражай 1971 жылы жұртшылыққа ашылды.