Шалва Нуцубидзе: грузин философ, тарихшы, Рүствелитанушы, Тбилиси мемлекеттік университетінің негіз қалаушысы. Өмірі мен ғылыми еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шалва Нұтсубидзе (14 желтоқсан 1888 – 6 қаңтар 1969) – грузин философы, мәдениет тарихшысы, руствелолог, әдеби сыншы, аудармашы, қоғам қайраткері, грузин философиясы тарихы саласындағы ғылыми мектептің негізін қалаушылардың бірі, Тбилиси мемлекеттік университетінің негізін қалаушылардың бірі және проректоры (1920–1929), ТМУ-дың негізгі кітапханасының директоры, Әлем әдебиеті тарихы кафедрасының деканы, философия докторы, профессор, Грузин КСР Ғылым академиясының толық мүшесі (1944), Грузияның еңбек сіңірген ғылыми қызметкері (1961). Шалва Нұтсубидзе Санкт-Петербург, Берлин және Лейпциг университеттерінде білім алған. 1917 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінде доцент болып жұмыс істеген. 1927 жылы философия докторы ғылыми дәрежесін алды. 1904 жылдан 1911 жылға дейін Ресей Социал-демократиялық Еңбек партиясының большевиктер фракциясының мүшесі болды, ал 1915 жылдан бастап Грузия Социалистік Федералистік Революциялық партиясына қосылды. 1919–1921 жылдары Грузия Конституциялық Ассамблеясының құрамында болды. Грузия Демократиялық Республикасы Кеңес Одағына қосылғаннан кейін елді тастап кетпеді. Германияда жұмыс істеген кезінде өзінің түпнұсқалық философиялық ілімін – алетиологиялық реализмді қалыптастырды. Шалва Нұтсубидзе 1930 жылдары грузин философиясының тарихын зерттеді, осы арқылы картвелестиканың жаңа саласы – грузин философиясы тарихының негізін салды. Ол Шығыс Ренессансы теориясын және Нутсубидзе-Хонигманн теориясын жасады, бұл теориялар Петр Иберий мен Псевдо-Дионисий Ареопагиттың бір тұлға екенін дәлелдеді. Шалва Нұтсубидзе грек, латын, неміс, орыс және француз тілдерін еркін меңгерген. Оның "Пантера терісімен киінген батыр" поэмасын орыс тіліне аударған нұсқасы осы шығарманың ең жақсы аудармаларының бірі саналады.
Shalva Nutsubidze (; December 14, 1888 – January 6, 1969) was a Georgian philosopher, cultural historian, rustvelologist, literary critic, translator, public figure, one of the founders of scientific school in the field of history of Georgian philosophy, one of the founders and prorector (1920–1929) of the Tbilisi State University, Director of the Fundamental Library of the TSU, Dean of the Department of History of World Literature, Doctor of Philosophy, Professor, elected member of the Academy of Sciences of the Georgian SSR (1944), Meritorious Scientific Worker of Georgia (1961). Shalva Nutsubidze attended universities in Saint Petersburg, Berlin, and Leipzig. In 1917, he obtained assistant professorship of the Saint Petersburg State University. He received the degree of Doctor of Philosophy in 1927. From 1904 to 1911 Shalva Nutsubidze was a member of the Bolskevik wing of the Russian Social Democratic Labour Party and the Georgian Socialist Federalist Revolutionary Party from 1915. From 1919 to 1921, he was a member of the Constituent Assembly of Georgia. After the Soviet annexation of the Democratic Republic of Georgia, he did not leave the country. He founded his original philosophical doctrine, Alethiologian Realism, while working in Germany. Shalva Nutsubidze studied the history of Georgian philosophy in the 1930s, laying the groundwork for a new field of Kartvelian studies, the history of Georgian philosophy. He developed the theory of the Eastern Renaissance and the Nutsubidze Honigmann theory, which established the identity of Peter the Iberian and Pseudo Dionysius the Areopagite. Shalva Nutsubidze was fluent in Greek, Latin, German, Russian, and French. His translation of The Knight in the Panther's Skin into Russian language is considered one of the best translations of this poem.
Шығу тегі
Шалва Нуцубидзенің әкесі мен шешесінің әкелері екеуі де дін қызметкері болған. Анасының әкесі Филипп Датиашвили оқуды ұнататын және немересі Шалваға кішкентай кезінен нусхури әрпін оқып үйреткен. Шалва Нуцубидзенің әкесі Исак Нуцубидзе мұғалім болған. Ол Горидегі шеберлік семинариясында Важа Пшавеламен бірге оқыған, содан кейін Хони мен Кутаисиде мұғалім болып жұмыс істеген. Исак Нуцубидзе шебер аңшы болған және ұлымен жиі аң аулауға шығар еді. Ол 1927 жылы қайтыс болды. Шалва Нуцубидзенің анасы Ребека Датиашвили Квитири ауылынан шыққан. Шалва Нуцубидзенің үлкен әпкелері – Анета, Тамар, Елена және Нино. Олардың ішіндегі Тамары Санкт-Петербург технологиялық университетінде, кейін Тбилиси мемлекеттік университетінің география және геология факультетінде оқыды. Ол Грузия Ұлттық ғылым академиясының География институтында ғылыми қызметкер және академиялық хатшы болып жұмыс істеді. Екінші әпкесі Нино Тбилиси мемлекеттік университетінің филология факультетінің орыс тілі бөлімін бітіріп, орыс тілі мұғалімі болып жұмыс істеді, бірінші мектепте, содан кейін Тбилиси медицина институтында.
Shalva Nutsubidze's grandfathers were both priests. Philipe Datiashvili, his grandfather (from mother's side), loved to read and taught his grandson Nuskhuri alphabet to read at a young age. Shalva Nutsubidze's father, Isak Nutsubidze, was a teacher. He studied with Vazha Pshavela at Gori's Mastery Seminary before becoming a teacher in Khoni and Kutaisi. Isak Nutsubidze was a skilled hunter who frequently went hunting with his son. He died in 1927. Shalva Nutsubidze's mother, Rebeka Datiashvili, was from Kvitiri. Shalva Nutsubidze's elder sisters were Aneta, Tamar, Elene, and Nino. Tamar, one of them, attended St. Petersburg Technological University and then the Faculty of Geography and Geology at Tbilisi State University. He worked as a researcher and academic secretary at the Institute of Geography of the Georgian National Academy of Sciences. Nino, the second sister, graduated from the Russian Department of the Faculty of Philology of Tbilisi State University and worked as a Russian language teacher, first at a school and then at the Tbilisi Medical Institute.
Алғашқы жылдар және білім
Шалва Нуцубидзе 1888 жылдың 14 желтоқсанында Парцханканевиде (Кутаиси маңында) дүниеге келген. Ол Хони бастауыш мектебінде және Хони шеберлік семинариясында білім алған. Осы жерде ол Акаки Церетели, Важа Пшавела, Нико Николадзе, Иване Гомартели, Барбара Кипиани және Илья Хонелимен алғаш рет танысқан. Санкт-Петербургте оқып жүргенде, ол Вано Струа, Мамия Орахелашвили, Шалва Елиева, Силибистро Тодрия және басқалар сияқты грузин революциялық студенттерімен қайта жұмыстасты. 1920 жылы "Орта мектепке арналған логика" және "Философияға кіріспе, І том, Таным мәселесі", ал 1923 жылы "Логика: Пропедевтикалық курс" жарық көрді. Шалва Нуцубидзе және оның серіктері (Серги Горғадзе және басқалар) 1918 жылы Тбилиси мемлекеттік университетінде Петрицкий зияткерлер қоғамын құрды, грузин философиялық ескерткіштерін жинау және философиялық білімді тарату мақсатында семинарлар мен талқылаулар ұйымдастырды. Ол сондай-ақ "Жалпы білім беру курстарын" енгізді, онда жоғары білімі жоқ кез келген жастағы адамдар қабылданып, бітіргеннен кейін университетте оқуға мүмкіндік алды. 1927 жылы бұл курстар мемлекеттік білім беру жүйесіне енгізілді.
Shalva Nutsubidze was born on December 14, 1888, in Partskhanakanevi (near Kutaisi). He attended Khoni Primary School and Khoni's Mastery Seminary for his primary education. Here he met with Akaki Tsereteli, Vazha Pshavela, Niko Nikoladze, Ivane Gomarteli, Barbara Kipiani, and Ilia Khoneli first time. While studying in St. Petersburg, he once again collaborated with Georgian revolutionary students such as Vano Sturua, Mamia Orakhelashvili, Shalva Eliava, Silibistro Todria, and others. "Logic for Secondary School" and "Introduction to Philosophy, Part I, The Problem of Cognition" in 1920 and "Logic: A Propaedeutic Course" in 1923. Shalva Nutsubidze and his companions (Sergi Gorgadze, among others) established the Petritsi Intellectual Society at Tbilisi State University in 1918, organizing seminars and discussions to gather Georgian philosophical monuments and spread philosophical knowledge. He also introduced "General Education Courses," in which students of all ages who did not have a high school degree were admitted and allowed to continue their education at the university after graduation. The classes were incorporated into government school in 1927.
1920-1940 жылдар
Шалва Нуцубидзе мен Георгий Чубинашвили 1920 жылы Германияда грузин өнерінің көне заттарының көрмесіне қатысты. 1921 жылы ол Революциялық комитеттің рұқсатымен жарық көрген Тедо Глонтидің "Социалистік федералист" газетінде жұмыс істей бастады. Сол жылы оның жетекшілігімен "Әлеуметтік философияны зерттеу тобы" құрылды.
Shalva Nutsubidze and Giorgi Chubinashvili attended an exhibition of Georgian art relics in Germany in 1920. In 1921, he started working for Tedo Glonti's Socialist Federalist newspaper, which was published with the consent of the Revolutionary Committee. The "Social Philosophy Studying Group" was founded the same year under his direction.
Қуғын-сүргін
Шалва Нуцубидзе 1938 жылғы 31 тамызда Германия үшін тыңшылық жасады деген күдікпен Ташискариде тұтқындалды. Сол жылдың 1 желтоқсанында Тбилисиден Мәскеуге сүйемелдеп келгеннен кейін, ол КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік халық комиссариатына тапсырылды. Оған қарсы революциялық әрекеттер, насихат және жұмысшы табы мен революциялық қозғалысқа қарсы тікелей әрекеттер жасады деп айыпталды. Түрмеде отырғанда, Иосеб Джугашвили Шалва Нуцубидзеге "Пантера терісімен киінген батыр" поэмасын орыс тіліне аударуды тапсырды, бірақ ол 1937 жылы-ақ аударуды бастаған және поэмадан үзінділерді тыңдаушыларға оқыған. Аударма үшін сыйақы ретінде ол түрмеден босатылды. Шалва Нуцубидзе 1939 жылғы 1 мамырда "Пантера терісімен киінген батыр" поэмасының төртінші толық аудармасын орыс тіліне аяқтады, ол Сталинге жіберілді. Шалва Нуцубидзе мен Сергей Кавтарадзе 1940 жылғы 20 қазанда Сталинмен жеке кездесті. Иосеб Джугашвили поэманы өңдеді, аудармашыға өзінің аудармасынан бір шумақты берді, ал келесі жылы С. Городецкийдің басылымымен, Серго Кавтарадзедің алғы сөзімен және Михали Зичи, Серго Кобуладзе мен Иракли Тоидзенің суреттерімен жарық көрді. Аудармаға ешқандай төлем жасалмағанымен, "Гослитиздат" баспасында көптеп таратылды. Шалва Нуцубидзенің мәлімдемесіне сәйкес, сыйақының барлық сомасы Қорғаныс қорына аударылды. 1953 жылы Сталиннің қайтысы мен Лаврентий Берияның құлауынан кейін, Шалва Нуцубидзе 1938 жылғы 22 желтоқсанда Грузин КСР Ғылым академиясынан, ал үш күннен кейін Тбилиси мемлекеттік университетінен шығарылды. Шалва Нуцубидзенің "Грузин философиясының тарихы" және "Руставели және Шығыс Ренессансы" атты еңбектері 1960 жылға дейін жарық көрді, бірақ ол толыққанды ғылыми және оқу-педагогикалық қызметпен шектелді. 1956-1960 жылдары Грузин КСР Ғылым академиясының Философия институтында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, ал 1960 жылы КСРО-ның қуғын-сүргіннен толыққанды ақталды және оның ғылыми мәртебесі қайта орнатылды.
Shalva Nutsubidze was detained in Tashiskari on August 31, 1938, on suspicion of spying for Germany. He was handed to the People's Committee of the USSR for State Security on December 1, the same year, after being accompanied from Tbilisi to Moscow. He was charged with counter revolutionary actions, propaganda, and direct actions against the working class and the revolutionary movement in support of the counter revolutionary government. While in prison, Shalva Nutsubidze was ordered to translate "The Knight in the Panther's Skin" into Russian language by Ioseb Jughashvili, but he had already begun translating of the poem in 1937 and had been reading sections in the audience. In compensation for a translation, he was also released from jail. Shalva Nutsubidze finished the fourth complete translation of "The Knight in the Panther's Skin" into Russian on May 1, 1939, which was sent to Stalin. Shalva Nutsubidze and Sergey Kavtaradze personally met Stalin on October 20, 1940. Ioseb Jughashvili revised the poem, provided the translator one Strophe of his translation, and the work was published the following year, with the edition by S. Gorodetsky, which included a preface by Sergo Kavtaradze and illustrations by Mihály Zichy, Sergo Kobuladze, and Irakli Toidze. The translation was published in mass circulation by "Goslitizdat", although the translator did not get an honorarium. According to Shalva Nutsubidze's declaration, the honorarium was completely credited to the Defense Fund. Following Stalin's death in 1953 and the fall of Lavrenty Beria's power Shalva Nutsubidze was expelled from the Academy of Sciences of the Georgian SSR on December 22, 1938, and three days later from Tbilisi State University. Shalva Nutsubidze's works, "History of Georgian Philosophy" and "Rustaveli and the Eastern Renaissance," were published before 1960, but he was limited to full fledged scientific and educational activity. From 1956 to 1960, he worked as a senior researcher at the Institute of Philosophy of the Academy of Sciences of the Georgian SSR, and in 1960, he received full rehabilitation from the prosecutions of the USSR, and his scientific status was restored.
Ғылыми өмірі
Шалва Нуцубидзенің ғылыми еңбектері көп қырлы. Оның еңбектері кейде екі кезеңге бөлінеді: метафизикалық кезең және грузин философиясының тарихы. Бірінші кезең философияда жаңа жүйе құруға бағытталған төрт еңбекті қамтиды: «Болцано және ғылым теориясы» (1913), «Алетиология негіздері» (1922), «Ақиқат және таным құрылымы» (1926) және «Философия және даналық» (1931). Шалва Нуцубидзенің жариялымдары педагогикалық тақырыптарға («Пантера терісімен киінген батыр» поэмасындағы адам туралы идея және тәрбие мәселесі, «Грузин қайта өрлеуі дәуіріндегі білім беру және білім беру идеялары» т.б.), ежелгі Грузиядағы жоғары білім беру және ғылыми атақтар жүйесі, диалектикалық және формальды логика, сондай-ақ грузин мәдениетіне арналған. Шалва Нуцубидзенің «Өнер теориясы (монистік эстетика негіздері)» (1929) еңбегі осы саладағы грузин ғылымының тұңғыш жұмысы болды. Шалва Нуцубидзе мектеп және университет оқулықтарын, философиялық терминологияны жазды, сонымен қатар грузин поэзиясының қазыналарын шетел тілдеріне аударды. Грузин философы Константин Бакрадзе оның бір еңбегіне жауап берді, ал оның «Ақиқат мәселесі және таным құрылымы» атты хаты 1928 жылы «Мнатоби» журналында жарияланды.
Shalva Nutsubidze's scientific works are diversified. His works are sometimes separated into two periods: the metaphysical period and the history of Georgian philosophy. The first phase includes four works aiming to establishing a new system in philosophy: "Bolzano and Theory of Science" (1913), "Fundamentals of Alethiology" (1922), "Truth and the Structure of Cognition" (1926), and "Philosophy and Wisdom" (1931). Shalva Nutsubidze's publications address pedagogical themes ("The Idea of Man and the Problem of Upbringing in The Knight in the Panther's Skin", "Education and Education Ideas in the Georgian Renaissance", etc.") the system of higher education and scientific degrees in ancient Georgia, dialectical and formal logic and Georgian culture. Shalva Nutsubidze's work "Theory of Art (Fundamentals of Monistic Aesthetics)" (1929) was the first Georgian work in this field. Shalva Nutsubidze authored school and university textbooks, philosophical terminology, and translated treasures of Georgian poetry into foreign languages, among other things. Konstantine Bakradze, a Georgian philosopher, responded to one of the works, and his letter, "The Problem of Truth and the Structure of Cognition," was published in the magazine "Mnatobi" in 1928.
Грузин философиясының тарихы
1930 жылы Германиядан оралғаннан кейін Шалва Нұтсубидзе Тбилиси мемлекеттік университетінде философиядан сабақ беру құқығынан айырылды. Ол 1930 жылдары грузин философиясының тарихын зерттеуді бастады, бұл картвеланудың жаңа саласы – грузин философиясы тарихының қалыптасуына негіз болды. Оның Ренессанстың шығыс тамырлары және Псевдо-Дионисий Ареопагит пен Петр Иберий тұлғалары туралы жарияланымдары ерекше атап өтуге лайық. Бұл гипотезаны алғаш 1942 жылы Шалва Нұтсубидзе ұсынды. Осыған ұқсас тұжырымды он жылдан кейін бельгиялық ғалым Э. Хонигман да жасады. Бұл кітап грузин философиясының маңызды өкіліне арналған ғылыми зерттеу ғана емес, сонымен қатар грузин философиясына қызығушылықты арттырды. Шалва Нұтсубидзе грузин философиялық ойының тарихында үш кезеңді бөліп қарастырды: Ежелгі дәуір (Көлхиданың жоғары риторикалық және философиялық мектебінен бастап 6-7 ғасырлар аралығында), Феодалдық дәуір (8-18 ғасырлар) және Капитализм дәуірі (19-20 ғасырлар). Феодалдық дәуір өз кезегінде үш кезеңге бөлінді: ерте феодализм (8-11 ғасырлар), феодалдық абсолютизм (11-12 ғасырлар) және кеш феодализм (13-18 ғасырлар). Ол ерекше қызығушылықпен грузин тіліндегі «Балахвариани» еңбегімен айналысты. Герман Зоттенберг 1886 жылы жариялаған зерттеуінде бұл еңбектің Иоанн Дамаскилікке тиесілі еместігін көрсетті. Шалва Нұтсубидзе 70 жылдан кейін орыс тілінде «Грек кітабы Барлаам мен Иоасафтың шығу тегі туралы» атты зерттеуін жариялады, онда грек романының авторы мәселесін қарастырып, Франц Иосиф Дөлгердің пікіріне қарсы шықты. Шалва Нұтсубидзенің сөзіне сүйенсек, грек романы грузин қолжазбасына негізделген. Ол «Балавариани» мен «Лимонари» еңбектерінің авторы бір адам екенін, ал алғашқы басылымның авторы – 7 ғасырдың белгілі тұлғасы Иоан Моски екенін тұжырымдады.
Shalva Nutsubidze was denied the right to continue teaching philosophy at Tbilisi State University after his return from Germany in 1930. He began studying the history of Georgian philosophy in the 1930s, laying the groundwork for a new branch of Kartvelian studies, the history of Georgian philosophy. His publications on the eastern roots of the Renaissance, as well as the identities of the Pseudo Dionysius the Areopagite and Peter the Iberian, are particularly noteworthy. This hypothesis was proposed by Shalva Nutsubidze in 1942. A similar finding was reached ten years later by a Belgian scientist, E. Honigman. This book not only offered a scientific study of an important representative of Georgian philosophical thought, but it also increased interest in Georgian philosophical thought. Shalva Nutsubidze recognized three periods in history of Georgian philosophical thought: the Ancient Age (from the Kolkheti High Rhetorical and Philosophical School through 6th 7th centuries), the Feudal Age (8th 18th centuries), and the age of Capitalism (19th 20th centuries). Further, the Feudal era was divided into three periods: early feudalism (8th 11th centuries), feudal absolutism (11th 12th centuries), and late feudalism (13th 18th centuries). He was particularly interested in the Georgian "Balahvariani." Hermann Zottenberg published a research in 1886 in which he demonstrated that the work did not belong to John of Damascus. Shalva Nutsubidze released a study in Russian titled "On the Origins of the Greek Book Barlaam and Joasaph" 70 years later, in which he addressed the subject of the author of the Greek novel and attacked Franz Joseph Dölger's opinion. According to Shalva Nutsubidze, the Greek novel is based on Georgian manuscript. He deduced that the author of "Balavariani" and "Limonari" is the same person, and the author of the first edition of the works is the same person, a famous figure of the 7th century, Ioane Moskhi.
Жеке өмір
Шалва Нуцубидзе екі рет үйленген. Бірінші әйелі Агнесса Филипова грузин католик отбасында дүниеге келген. Ол 1937 жылы туберкулезден қайтыс болды. 1915 жылы олардың қызы Кетеван дүниеге келді. Шалва Нуцубидзе тұңғыш қызы қайтыс болған кезде әлі тірі еді. Шалва Нуцубидзе 56 жасында екінші рет ажырасқан Кетеван Климашвилиге үйленді, оның Закро және Русудан есімді екі баласы болды. Шалва Нуцубидзе оларды өз балаларындай баптады. Олар үш баланың ата-анасы болды. Бес жасында тұңғыш ұлы дифтериядан қайтыс болды. Шалва Нуцубидзе дінге ерекше көзқараспен қарады. Ол шіркеуге бармады, бірақ гимназияда жатқа алған көптеген дұғаларды есінде сақтап, Құдай заңын жақсы білді, тіпті досы, Католикос-Патриарх Калистрате Цинцадзе да оның біліміне таң қалды. Грузияның Эфраим II-і онымен жиі теологиялық мәселелерді талқылаған. Тбилисидегі Сабуртало үстірті де оның құрметіне аталған. Шалва Нуцубидзенің ескерткіші Тбилиси мемлекеттік университетінің пантеонында және Нуцубидзе көшесіндегі бақта орналасқан. Фидо Надибайдзе, Арчил Бегиашвили, Гурам Тевзадзе және басқалар Шалва Нуцубидзенің Алетеологиялық реализмі туралы еңбектер жариялады. Оның "Өнер теориясы" атты еңбегіне көп көңіл бөлген жоқ. 2013 жылы Тамаз және Тамар Нуцубидзе Шалва Нуцубидзенің жеке кітапханасын Тбилиси мемлекеттік университетінің кітапханасына тапсырды. Кітапханада 594 атаулы 635 кітапханалық бірлік бар.
Shalva Nutsubidze was married twice. Agnessa Filipova, the first wife, was born in a Georgian Catholic family. She died from a tuberculosis in 1937. Ketevan, the couple's daughter, was born in 1915. Shalva Nutsubidze was still alive when his first daughter died. Shalva Nutsubidze married for the second time at the age of 56 to Ketevan Klimiashvili, a divorcee with two children, Zakro and Rusudan. Shalva Nutsubidze treated them as if they were his own children. The couple were the parents of three kids. At the age of five, the first son died from diphtheria. Shalva Nutsubidze had an unusual approach to religion. He did not attend church. He remembered many prayers he had learned in the gymnasium by heart and knew divine law so well that even his friend, Catholicos Patriarch Kalistrate Tsintsadze, was taken aback. Ephraim II of Georgia frequently discussed theological issues with him. Saburtalo plateau is also named after him in Tbilisi. Aside from the Tbilisi State University Pantheon, Shalva Nutsubidze's monument can be found in the garden of Nutsubidze Street. Phido Nadibaidze, Archil Begiashvili, Guram Tevzadze, and others have published works about Shalva Nutsubidze's Aletheologian Realism. His The Theory of Art has received little attention. Tamaz and Tamar Nutsubidze donated Shalva Nutsubidze's private library to Tbilisi State University Library in 2013. It contains 635 library units with 594 names.
Шығармалары
1926 ж.: „Шындық және таным құрылымы. Алеттеологиялық реализмге алғашқы кіріспе“. Берлин және Лейпциг: Вальтер де Грюйтер. 1931 ж.: „Философия және даналық. Алеттеологияға арнайы кіріспе“. Берлин және Кенигсберг: Ost Europa Verlag. 1957 ж. – „Шота Руставели, Барыс Тісті Жолбарыс“. Тбилиси. 1973 ж.: „Болцано және ғылым теориясы: Алетлогия қағидалары“. 1-том. [Ред. Ш. Хидашели]. Тбилиси: Мецниереба. 1974 ж.: „Философияға кіріспе (Білім мәселесі)“. 3-том. Өнер теориясы. [Ред. А. Бегиашвили]. Тбилиси: Мецниереба. 1975 ж.: „Ибериялық Петр және ежелгі философиялық мұра“. 5-том. [Ред. Н. Натадзе]. Тбилиси: Мецниереба. 1976 ж.: „Руставели және Шығыс Ренессансы“. 4-том. [Ред. Ш. Хидашели]. Тбилиси: Мецниереба. 1977 ж.: „Грек романсы „Барлаам мен Жосафтың“ пайда болуына қарай“. 6-том. [Ред. Н. Натадзе]. Тбилиси: Мецниереба. 1979 ж.: „Шындық және білім құрылымы. Философия және даналық“. 2-том. [Ред. Т. Буачидзе]. Тбилиси: Мецниереба. 1980 ж.: „Руставелидің шығармалары“. 7-том. [Ред. Ал. Барамидзе]. Тбилиси: Мецниереба. 1983 ж.: „Грузин философиясының тарихы: 1-кітап“. [Ред. Ш. Хидашели]. Тбилиси: Мецниереба. 1985 ж.: „Грузин философиясының тарихы: 2-кітап“. [Ред. Ш. Хидашели]. Тбилиси: Мецниереба.
1926: „Wahrheit und Erkenntnisstruktur. Erste Einleitung in den aletheiologischen Realismus“. Berlin und Leipzig: Walter de Gruyter. 1931: „Philosophie und Weisheit. Spezielle Einleitung in die Aletheiologie“. Berlin und Königsberg: Ost Europa Verlag. 1957: „Шота Руставели, Витязь в Тигровой Шкуре“. Тбилиси. 1973: „Bolzano and the Theory of Science: The Principles of the Alethology.“ Vol. 1. [Ed. Sh. Khidasheli]. Tbilisi: Metsniereba. 1974: „An Introduction to Philosophy (The Problem of Knowledge). Vol. 3. The Theory of Art. [Ed. A. Begiashvili]. Tbilisi: Metsniereba. 1975: „Peter the Iberian and the Philosophical Legacy of Antiquity.“ Vol. 5. [Ed. N Natadze]. Tbilisi: Metsniereba. 1976: „Rustaveli and the Oriental Renaissance.“ Vol. 4. [Ed. Sh. Khidasheli]. Tbilisi: Metsniereba. 1977: „Toward the Origin of the Greek Romance „Barlaam and Joasaph“.“ Vol. 6. [Ed. N. Natadze]. Tbilisi: Metsniereba. 1979: „Truth and the Structure of Knowledge. Philosophy and Wisdom.“ Vol. 2. [Ed. T. Buachidze]. Tbilisi: Metsniereba. 1980: „The Work of Rustaveli.“ Vol. 7. [Ed. Al. Baramidze]. Tbilisi: Metsniereba. 1983: „The History of Georgian Philosophy: Book 1.“ [Ed. Sh. Khidasheli]. Tbilisi: Metsniereba. 1985: „The History of Georgian Philosophy: Book 2.“ [Ed. Sh. Khidasheli]. Tbilisi: Metsniereba.
Грузин тілінде
Жалагонья, Д. (2013). Философиялық-теологиялық шолу. Тбилиси: Иване Джавахишвили Тбилиси мемлекеттік университетінің баспасы. ISSN 2233 3568. Надибайдзе, Ф. (1981). Алеттологиялық реализмнің негізгі принциптері. Тбилиси: Мецниереба.
Jalaghonia, D. (2013). Philosophical Theological Rewiever. Tbilisi: Ivane Javakhishvili Tbilisi State University Press. ISSN 2233 3568. Nadibaidze, F. (1981). Basic Principles of Alethologian Realism. Tbilisi: Metsniereba.