Ангкор Бапуон ғимаратының тарихы мен қалпына келтіруі
Baphuon
Ангкордағы Бапуон ғибадатханасы – Камбоджадағы ежелгі храм. Шиваға арналған, кейін будда ғибадатханасына айналған тарихы, құрылыс мерзімі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бафхуон – Камбоджаның Ангкор қаласындағы ғибадатхана. Ол Ангкор-Томда, Байонның солтүстік-батысында орналасқан. "Алтын тау" (svarnādrī) деп те аталатын Бафхуон жасанды төбеде салынған. Бұл ғибадатхана бастапқыда Шиваға арналған, бірақ кейіннен Тхеравада буддалық ғибадатханаға айналдырылды. Ғибадатхананың құрылыс мерзімі туралы пікірлер қарама-қайшы болған; жақында жүргізілген зерттеулер оның Удаядитияварман II билік кезінде салынбағанын көрсетті. 2015 жылы француздық команда АМС Көміртегі-14 әдісін қолданып, құрылысқа енгізілген төрт темір тіреуіштің мерзімін анықтады. Нәтижелер, құрылыс күткеннен әлдеқайда ертерек болғанын көрсетті. Қазір Бафхуон Сурьяварман I (1010–1050 жж.) билігімен байланысты маңызды ғибадатхана деп есептеледі, бұған дейін оның билік кезімен байланысты ешқандай ғибадатхана белгілі болмаған.
The Baphuon is a temple at Angkor, Cambodia. It is located in Angkor Thom, northwest of the Bayon. Also called "golden mountain" (svarnādrī), the Baphuon is built on an artificial hill. The temple was originally dedicated to Shiva and late converted to a Theravada Buddhist temple. The dating of the temple has been fractious; recent work has shown that it was not built during the reign of Udayādityavarman II, as is popularly reported. In 2015 a French team directly dates four iron crampons integrated into the structure using the AMS Carbon 14 method, revealed the construction was much earlier than thought and can now be considered as the major temple associated with Suryavarman I (1010–1050CE), a ruler which had no temple previously associated with his reign.
Тарих
ХІ ғасырдың ортасында салынған бұл үш қабатты ғибадатхана тауы, индуизм дінінің құдайы Шиваға арналған I Сурьяварманның мемлекеттік ғибадатханасы ретінде салынған. Бұл Бафун стилінің нағыз үлгісі, әрбір қол жетімді беті күрделі өрнектермен жабылған. Ғибадатхана патша сарайының оңтүстік қоршауымен жалғасып, негізінде 120 метр шығыс-батыс және 100 метр солтүстік-оңтүстікке дейін созылады, ал мұнарасыз биіктігі 34 метрді құрайды, мұнарасы болғанда шамамен 50 метрге жетер еді. Оның сыртқы түрі 1296-1297 жылдар аралығында сапар шеккен Темір ханның 13 ғасыр соңындағы елшісі Чжоу Дагуанға үлкен әсер еткен, ол оны «Қола мұнара – шын қызықтырған көрініс, негізінде оннан астам бөлмесі бар» деп сипаттаған. Кейіннен Бафун теравада буддалық модификациялар арқылы өзгертілді, француз ғалымдары AMS Carbon 14 әдісімен оның 16 ғасылға қатысты дәстүрлі бағалаудан жүз жыл бұрын салынғанын анықтады. Бұл жатқан Будданың қосылуы Ангкордың 1430-1440 жылдар шамасындағы Аюттаяндық оккупациясымен байланысты екенін растайды, бұл кезеңде саяси және діни тұрақсыздық өте жоғары болған. ХХ ғасырға келген кезде ғибадатхананың көп бөлігі қирап, қалпына келтіру жұмыстары ауқымды сипат алды. Ғибадатхананы қайта құру үшін оның негізін нығайту мақсатында оны бөлшектеудің ірі жобасы – анастилоз процесі 1970 жылы азаматтық соғыс басталғаннан кейін тоқтатылды. Жұмысшылар мен археологтар ғибадатхананың айналасындағы 10 гектар жерге 300 000 мұқият белгіленген және нөмірленген блоктарды орналастыруға мәжбүр болды. Алайда, бөлшектерді анықтау жоспарлары он жылдық қақтығыс кезінде және одан кейінгі Қызыл Кхмер режимінде жоғалып кетті. 1996 жылы EFEO-дан архитектор Паскаль Ройердің жетекшілігімен ғибадатхананы қалпына келтірудің екінші жобасы басталды. Бұл жұмыс, «әлемдегі ең үлкен 3D пазл» деп аталған, командаға тағы 16 жыл уақыт алды. 2011 жылдың сәуір айында 51 жылдық жұмыстардан кейін қалпына келтіру аяқталды және ғибадатхана ресми түрде қайта ашылды. Камбоджа патшасы Нородом Сихамони және Франция премьер-министрі Франсуа Фийон 2011 жылдың 3 шілдесінде өткен ашылу салтанатында жаңартылған ғибадатхананы алғашқылардың ішінде аралап көрді.
Built in the mid 11th century, it is a three tiered temple mountain built as the state temple of Suryavarman I dedicated to the Hindu god Shiva. It is the archetype of the Baphuon style with intricate carvings covering every available surface. The temple adjoins the southern enclosure of the royal palace and measures 120 metres east west by 100 metres north south at its base and stands 34 meters tall without its tower, which would have made it roughly 50 meters tall. Its appearance apparently impressed Temür Khan's late 13th century envoy Zhou Daguan during his visit from 1296 to 1297, who said it was 'the Tower of Bronze a truly astonishing spectacle, with more than ten chambers at its base.' The Baphuon was later converted via Theravada Buddhist modifications that French scientists using AMS Carbon 14 have directly dated as a hundred years prior to the conventional 16th century estimation. This confirms that the adding of the reclining Buddha was related to the Ayutthayan occupation of Angkor circa 1430 1440CE, during a major period of political and religious instability. By the 20th century, much of the temple had largely collapsed, and restoration efforts took on an epic quality. A large scale project to dismantle the temple so that its core could be re enforced before the whole is re constructed again—a process known as anastylosis—was abandoned after civil war broke out in 1970. The workers and archaeologists were forced to leave 300,000 carefully labelled and numbered blocks organized across 10 hectares surrounding the temple. However, the plans identifying the pieces were lost during the decade of conflict and the Khmer Rouge that followed. A second project to restore the temple was launched in 1996 under the guidance of architect Pascal Royère from the EFEO. It took the team another 16 years to complete what had become known as the "largest 3D jigsaw puzzle in the world". In April 2011, after 51 years of work, the restoration was completed and the temple formally re opened. King Norodom Sihamoni of Cambodia and Prime Minister François Fillon of France were among those who first toured the renovated temple during the inauguration ceremony on July 3, 2011.