Кіріспе

Өнімнің мүмкіндігін оның құнына бөлу. Экономика, инженерия, бизнес-басқару және маркетинг салаларындағы баға-өнімділік арақатынасы көбінесе құн-өнімділік, құн-пайда немесе мүмкіндік/баға (C/P) ретінде жазылады. Бұл өнімнің қандай да бір өнімділікті өз құнына сәйкес жеткізу қабілетін көрсетеді. Басқа факторларды ескермегенде, жалпы алғанда, сұраныс қисығында баға-өнімділік арақатынасы төмен өнімдерге көбірек сұраныс болады. Бұл термин түсініксіз қатынас сияқты көрінсе де, баға-өнімділік жақсарғанда немесе артқанда, бұл өнімділіктің бағаға бөлінуін білдіреді, яғни өнімділікті бағаға бөлу арқылы өнімнің баға-өнімділік көрсеткіші жоғарылағандығын анықтау үшін кері пропорция қолданылады.

Көрініс тарихы

Ұзаққа созылған өсімнің баяулауы мен экономикалық дағдарыстың салдарынан, тұтынудың табысқа қатынасы сөзсіз төмендейді. Дегенмен, олар тұтынудан толығымен бас тарта алмайды, сондықтан мүмкіндігінше аз шығынмен бұрынғы деңгейде тұтынуды сақтап қалу жолдарын іздеді.

Тұтыну және медициналық өнімдер

Футуролог Раймонд Курцвейлдің айтуынша, өнімдер бастапқыда өте тиімсіз және өте қымбат болады. Дегенмен, негізінен қағазға (мысалы, газеттер мен дәретхана қағазына) және/немесе табиғи отынға (мысалы, көптеген елдерде электр энергиясы және автомобильдерге арналған мұнай бензині) сүйенген өнімдердің бағасы тек өскен. Бұл нетбуктер, үстел компьютерлері және ноутбуктер сияқты электрондық құрылғылардың бағасы төмендеуіне тікелей қайшы келеді. Алайда, елде немесе провинцияда/штаттағы басым инфляция деңгейі, белгілі бір аймақтарда бағдарламалық жасақтама, ЖИТС-ке қарсы дәрі-дәрмектер және/немесе цифрлық камералардың құнының төмендеуін, сондай-ақ белгілі бір үкіметтік саясаттардың әсерін жоя алады. Бұл кейбір салаларда құнның жоғары деңгейде қалуына, ал басқаларында күрт төмендеуіне әкеп соғады. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл бай адамдар тиімсіз технологияларға, медициналық емдеулер мен терапияларға (прототиптік сипаттағы) ертерек қол жеткізе алады, ал кедейлер осы өнімдерге бірнеше жылдан кейін, олар тиімдірек және өндіруге оңай болғанда қол жеткізе алады. Теріс мән (яғни 1-ден кем) шығындар бюджеттен асып кеткенін көрсетеді. Алайда, шығынның бейтарап көрсеткіші (1,0 мен 1,9 арасында) бюджетте белгілі бір деңгейде тұрақсыздыққа нұсқауы мүмкін. Шығын-тиімділік арақатынасына жұмыс сапарларын да қосуға болады, себебі 100 мильді (161 км) екі сағатта жүруге 50 доллар жұмсау, бір сағатта жүруге 105 доллар жұмсаудан гөрі жақсы шығын-тиімділік арақатынасы болып табылады.

Компьютерлік технологиялар

Бұл термин компьютерлік жабдықты салыстырғанда жиі қолданылады. 1990 жылдардың аяғында орташа және үлкен мейнфрейм жүйелерінің баға-өнімділік көрсеткіштері бірдей жүктемені өңдейтін кішігірім микрокомпьютерлермен салыстырғанда күрт төмендеді. Осы оқиға салдарынан DEC, Data General және Sequent Computer Systems, Pyramid Technology сияқты көптеген көппроцессорлық өндірушілер де болжамағандай өндірістен кетуге мәжбүр болды.