Наполеонның маршалы және дипломаты Эдуард Мортье

Кіріспе

Француз маршалы және дипломаты Эдуард Адольф Казимир Жозеф Мортье, Тревизо герцогы (adɔlf edwaʁ kazimiʁ ʒozɛf mɔʁtje; 13 ақпан 1768 – 28 шілде 1835), Наполеон I-нің қол астындағы империя маршалы, Француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстары кезінде қызмет еткен француз әскери қолбасшысы. 1834-1835 жылдары Францияның соғыс министрі және премьер-министрі болды. Ол 1835 жылы Джузеппе Марко Фиескинің Людовик Филипп I патшаға жасаған қастандық кезінде қаза тапқан 18 адамның бірі болды.

Ерте өмір

Мортье 1768 жылдың 13 ақпанында Францияның солтүстігіндегі Ле-Като қаласында (қазіргі Ле-Като-Камбресис) дүниеге келді.

Француз революциялық соғыстары

1792 жылы Бірінші коалиция соғысы басталғанда Мортье Солтүстік армиясына тағайындалды. Ол бұл міндетті сәтті орындап, Парижге оралды. 1799 жылы Екінші коалиция соғысы кезінде Мортье бригада генералына өкілдік етіп, 1799 жылдың қыркүйегінде Цюрихтің екінші шайқасында генерал Сульттың басшылығымен қызмет етті. Қазан айында дивизия генералы болып тағайындалып, 1800 жылдың басында Парижге қайта шақырылды. 1805 жылы Мортье Императорлық гвардияның жаяу әскеріне қолбасшы болып тағайындалды. 1806 жылы Төртінші коалиция соғысы басталғанда Наполеон Мортиеге 1 қазан күні реформаланған VIII корпустың басқаруын жүктеді. Ол өзінің әрекеттерін Луи Бонапарттың франко-голландиялық әскерлерімен үйлестіруге міндеттелді. 16 қазанда, Пруссияны Йена-Ауэрштедт шайқасында күйретуден екі күн өткен соң, Наполеон Мортие мен Луиге Гессен сайлау округін басып алуға бұйрық берді. Мортие Фулданы, содан кейін Гессеннің астанасы Кассельді басып алып, әскери губернатор ретінде билік жүргізуге және Гессеннің сайлау князі Вильгельм I-ді түрмеге қамауға тиіс болды. Лейтенант шенінен жоғары барлық гессен офицерлері тұтқындалатын болды, ал Наполеон «Гессен-Кассель үйін картадан жою» ниетін білдірді. Мортие бұл Гессеннің бейтараптығын бұзу екенін білді және 17 қазанда оның бейтараптығы оны басып алуды жеңілдетеді деп мақтанды. 1 қарашада француздар Кассельді басып алып, тонады, Вильгельм қашқан екенін анықтады. Мортие жариялама жасады, онда ол Пруссияның Гессен бейтараптығын бұзғаны үшін кек алу үшін келгенін мәлімдеді, сонымен қатар оларды Пруссияның одақтастары деп айыптады. Мортие Гессен-Кассельді ұстап тұру үшін дивизияны қалдырды, ал корпусының қалған бөлігі Пруссиядағы тазалау операцияларын жүргізуге бағытталды. Хамелин 22 қарашада 10 000 пруссиялық әскерден тұратын гарнизонмен бірге капитуляциялады. Нинбург 29 қарашада 2911 пруссиялық сарбаздың тұтқынға түсуімен түсті. 1807 жылы ол Фридланд шайқасында Наполеон армиясының сол қанатын басқарды және Стральзунд пен Колбергтің қоршауында қызмет етті. 1808 жылы Наполеон Мортиені Фридландтағы іс-қимылдары үшін «Тревизо герцогы» (француз тілінде Duc de Trévise) атағымен марапаттады, ол өзінің Италия Корольдігіндегі герцогтік үлкен феод (сирек кездесетін, бірақ номиналды, мұрагерлік құрмет, 1946 жылы жойылған) еді. Ол тез тұтқындалып, кейін екі қылмыскермен бірге сотталды. Үшеуі де 1836 жылдың ақпанында гильотинаға алынды.

Upon the outbreak of the War of the First Coalition in 1792, Mortier was assigned to the Army of the North. which he completed successfully and then returned to Paris. During the War of the Second Coalition in 1799, Mortier was promoted to brigade general and served under General Soult at the Second Battle of Zurich in September 1799, He was made a general of division in October and recalled to Paris in early 1800. In 1805, Mortier was made commander of the infantry of the Imperial Guard. When the War of the Fourth Coalition broke out in 1806, Napoleon ordered Mortier to assume command of the reformed VIII Corps on 1 October. He was to coordinate his operations with Louis Bonaparte's Franco Dutch troops. On 16 October, two days after his crushing victory over Prussia at Jena Auerstedt, Napoleon ordered Mortier and Louis to conquer the Electorate of Hesse. Mortier was to occupy Fulda and then the capital city of Kassel, rule as military governor, and imprison the Elector of Hesse, William I. Every Hessian officer above the rank of lieutenant would be arrested and Napoleon stated his intention to "wipe the house of Hesse Kassel from the map". Mortier knew this constituted a violation of Hessian neutrality and boasted on 17 October that its very neutrality made it easy to conquer. On 1 November, the French occupied and looted Kassel, discovering that William had fled. Mortier issued a proclamation in which he claimed to have come to avenge Prussian violation of Hessian neutrality but also accused them of being Prussian allies. Mortier left a division to hold Hesse Kassel while the rest of his corps was directed to mopping up operations in Prussia. Hamelin capitulated on 22 November, along with a garrison of 10,000 Prussian troops. Nienburg fell on 29 November, with 2,911 Prussian soldiers marching into captivity. In 1807, he led the left wing of Napoleon's army at Battle of Friedland, and served at the sieges of Stralsund and Kolberg. In 1808, Napoleon rewarded Mortier for his actions at Friedland with the title of "Duke of Treviso" (Duc de Trévise in French), a duché grand fief (a rare, but nominal, hereditary honor, extinguished in 1946) in his own Kingdom of Italy. He was quickly captured and later tried with two co conspirators. The three went to the guillotine in February 1836.