Кіріспе

Неак-Пиан (немесе Неак-Пон) ( , "өрілген жыландар") – Камбоджаның Ангкор қаласындағы, Жаятака Барайдағы дөңгелек аралда орналасқан индуисттік храм бар жасанды арал. Ол VII Джаяварман патшаның тұсында салынған Преа Хан храмымен байланысты. Бұл Преа Хан барайының "Мебоны" (жазбадағы "Джаятакасы").

Этимология

Кейбір тарихшылар Неак Пианды Гималайдағы аңызға толы Анаватапта көлінің символы деп есептейді, оның сулары барлық ауруды емдейді деп саналады. Атау ғибадатхана құрылысының негізінде оралып жатқан жыландардың (Нага) мүсіндерінен шыққан, ал "неак" сөзі санскрит тіліндегі "нага" сөзінің кхмер тіліндегі айтылуы. "Олар – Нанда мен Упананда, дәстүрлі түрде Анаватапта көлімен байланысты екі нага."

Тарих

Неак-Пин бастапқыда медициналық мақсаттар үшін салынған (көне адамдар бұл бассейндерге түсу денедегі элементтерді теңестіріп, ауруларды емдейді деп сенген); ол VII Джаяварман салған көптеген ауруханалардың бірі. Бұл идея ежелгі индуистік діннің тепе-теңдік туралы ұғымына негізделген. Төрт байланысқан бассейн Су, Жер, От және Желді көрсетеді. Әрқайсысы тас арна арқылы орталық су көзіне, яғни негізгі резервуарға қосылған, оны "Төрт ұлы жануар (маха ажанея пасу) – піл, бұқа, жылқы және арыстан" басқарады, олар тиісінше солтүстік, шығыс, оңтүстік және батыс жақтарға сәйкес келеді. Кішкентай павильондардағы тас арналар Төрт ұлы жануардың басын бейнелейтіндей етіп жасалған, бірақ шығыстағы арнада бұқаның басы орнына адам басы бейнеленген. Алғашқыда көлдің түбінде төрт мүсін тұрған. Қазірде тек Авалокитсвара бодисатвасының бір түрі – ат Балаханың мүсіні сақталған, ол Тамрадвипаның зұлым әйелдерінен теңізшілерді құтқарады. Көлдегі храм бастапқыда Авалокитсвараға арналған. Виллетс бұл "Джаяварманның өз халқына қандай болып көрінгісі келгенін көрсетеді" деп есептеген. Жоу Дагуан 13 ғасырдың соңында Ангкорға сапар жасағанда Неак-Пианды атап өткен.