Жапон адрестеу жүйесі және географиялық орналасуы

Кіріспе

Жапониядағы нақты бір орны анықтауға арналған жүйе – жапондық мекенжай жүйесі. Бұл жүйе Жапониядағы нақты бір орны анықтау үшін қолданылады. Жапон жазуымен жазылған мекенжайлар ең ірі географиялық бірліктерден басталып, ең кішкентайына дейін жүреді. Жапондық жүйе күрделі және ерекше, ол қалалардың табиғи дамуының нәтижесі болып табылады, ал көптеген қалалардағы жүйелер торлы немесе аудандарға бөлінген. Көптеген елдерден өзгеше, Жапонияға жіберілетін мекенжайлар жапон тілінде жазылуы тиіс. Латын әріптерімен жазылған мекенжайлар көптеген батыс елдеріндегідей, ең кішкентай географиялық бірліктерден (әдетте үй нөмірінен) басталып, ең ірілеріне дейін жүреді. Латын әріптеріне аударғанда да, Жапония поштасы мекенжайдың дұрыс жеткізілуін қамтамасыз ету үшін оны жапон тілінде де жазуды талап етеді.

Адрестің бөлшектері

Жапондық мекенжайлар елдің ең үлкен әкімшілік бөлігінен, префектурадан басталады. Олардың көпшілігі кен (県) деп аталады, бірақ тағы үш ерекше префектура атауы бар: Токио үшін то (都), Хоккайдо үшін до (道) және Осака мен Киотоның екі қалалық префектурасы үшін фу (府). Префектурадан кейін муниципалитет келеді. Ірі муниципалитет үшін бұл қала (shi, 市). Халық саны жеткілікті үлкен (500 000-нан астам тұрғын) және Жапония үкіметінің шешімімен осылай саналатын қалалар арнайы қалалар деп аталады және аудандарға (ку, 区) бөлінеді. Токио префектурасында 23 аудан Токионың арнайы аудандары (special ward) ретінде белгіленген. Кіші муниципалитеттерде мекенжай ауданды (gun, 郡) қамтиды, одан кейін қалашықты (chō немесе machi, 町) немесе ауылды (mura немесе son, 村) көрсетеді. Жапонияда қалалар аудандардан бөлек, олар қалашықтар мен ауылдарды қамтиды. Адрестеу мақсатында муниципалитеттер chō немесе machi (айырым жағдайларға байланысты 町 таңбасының екі түрлі оқылуы) және/немесе aza (字) бөлімдеріне бөлінеді. Мачи қаламен бірдей таңбаны қолданса да, бұл әкімшілік емес, жай ғана мекенжай бірлігі болып табылады. Сондай-ақ, әкімшілік арнайы аудандары емес, ку мекенжай бөлімдері де бар. Екі негізгі схема бар:

Муниципалитет алдымен мачиге, содан кейін қалалық аудандарға (丁目 chōme) бөлінеді. Мысал: 台東区[浅草四丁目] (Taito ku, [Asakusa, 4 chōme])
Муниципалитет ō aza (大字) бөліміне бөлінеді, ол aza (字) бөліміне, ал ол өз кезегінде ko aza (小字) бөліміне бөлінеді. Мысал: 青森市[大字滝沢字住吉] (Aomori shi, [ō aza Takizawa, aza Sumiyoshi])

Дегенмен, ерекшеліктер көп, және схемалар арасындағы шекара көбінесе нашар анықталған, себебі мачи, аза және т.б. үшін нақты шектеулер жоқ. Сондай-ақ, Рюгасаки, Ибараки сияқты кейбір муниципалитеттер ешқандай бөлімдерді қолданбайды. Осы деңгейден төмен екі стильде адрестеуге болады. 1962 жылғы Тұрғын мекенжайды көрсету туралы заңмен (住居表示に関する法律) заңдастырылған және елдің көп бөлігінде қолданылатын жаңа (住居表示) стильде келесі деңгей – қалалық блок (街区 gaiku), одан кейін әрқашан ғимарат нөмірі (番号 bangō) келеді. 5-ші блоктан 10-шы ғимарат ресми түрде 5番10号 (5 ban 10 gō) деп жазылады. Көпқабатты үйлер үшін пәтер нөмірі (部屋番号 heya bangō) ғимарат нөмірінен кейін дефиспен қоса берілуі мүмкін, сондықтан жоғарыда аталған ғимараттағы 103-ші пәтер 5番10 103号 болады. Ескі (地番) стильде, әлі де кейбір ауылдық және ескі қалалық аймақтарда қолданылатын, келесі деңгей – аудан/блок атауы (地区 chiku, көбінесе 区 ku деп қысқартылады), одан кейін кішірек деңгей – учаске нөмірі (番地 banchi), қажет болса, учаске нөмірінің қосымшасы (формалды түрде (支号), көбінесе (枝番)). Учаске нөмірі жер тізімінде тіркелген жер учаскесін білдіреді, ал жер учаскесі екі немесе одан көп бөлікке бөлінген жағдайда учаске нөміріне қосымша нөмір беріледі. Бұл 3番地5 (3 banchi 5), 3番地の5 (3 banchi no 5) немесе 3番5 (3 ban 5) деп жазылуы мүмкін. Жер тізімінде белгіленбеген жер мубанчи (無番地) деп аталады, ал ондағы кез келген тұрғын үй bangaichi (番外地) болып табылады. Екі стильде де, chōme-ден төменгі барлық адрестік элементтер сандық болғандықтан, күнделікті қолдануда оларды дефиспен немесе иеленушілік жұрнағымен (の - no) байланыстырып, бір тізбекке біріктіру жиі кездеседі, мысалы Асакуса 4 5 10 немесе Асакуса 4の5の10. Бұл екі стильді ажыратуға болмайды, бірақ әр муниципалитет бір стильді немесе екіншісін қабылдағандықтан, түсініксіздікке орын жоқ. Пәтер нөмірін де қосуға болады, нәтижесінде 4 5 10 103 болады. Көше атаулары пошталық мекенжайларда сирек қолданылады (Киото мен Саппоро сияқты Хоккайдоның кейбір қалаларын қоспағанда). Банчи блоктары көбінесе дұрыс емес пішінге ие, себебі банчи нөмірлері ескі жүйеде тіркеу тәртібімен берілген, яғни, әсіресе қаланың ескі аудандарында олар тікелей тәртіппен орналаспайды. Осы себепті, мекенжайға бағыт бергенде, адамдар көшелердің қиылысын, көрнекті нысандарды және метро станцияларын көрсетеді, мысалы, Токиодағы дүкен үшін "Chūō dori және Matsuya dori қиылысында, Matsuya мен Ginza станциясының қарсы жағында". Көптеген компаниялар өздерінің материалдарында және визиткаларында карталарды ұсынады. Коммуналдық бағаналарға орнатылған белгілерде көбінесе қалалық ауданның атауы мен блок нөмірі көрсетіледі, ал үлкен қалалардағы автобус аялдамалары мен теміржол станцияларының жанында жақын маңайдағы ауданның егжей-тегжейлі карталары орналастырылған. Адрестің өзінен басқа, Жапониядағы барлық мекенжайларда пошталық индекс бар. 1998 жылғы реформадан кейін ол үш таңбадан, дефистен және төрт таңбадан тұрады, мысалы 123 4567. Кодтың алдында пошталық индекс екенін көрсету үшін 〒 таңбасы қолданылуы мүмкін.

However, exceptions abound, and the line between the schemes is often blurry as there are no clear delimiters for machi, aza, etc. There are also some municipalities like Ryūgasaki, Ibaraki which do not use any subdivisions. Below this level, two styles of addressing are possible. In the newer (住居表示) style, enacted into law by the 1962 Act on Indication of Residential Address (住居表示に関する法律) and used by the majority of the country, the next level is the city block (街区 gaiku), always followed by the building number (番号 bangō). Building 10 in block 5 would be formally written as 5番10号 (5 ban 10 gō). For apartment buildings, the apartment number (部屋番号 heya bangō) may be appended to the building with a hyphen, so apartment 103 in the aforementioned building would be 5番10 103号. In the older (地番) style, still used in some rural and older city areas, the next level is the area/block name (地区 chiku, often abbreviated as 区 ku), the next smaller level is the lot number (番地 banchi), optionally followed by a lot number extension (formally (支号), more often (枝番)). The lot number designates a plot of land registered in the land registry, and a lot number extension is assigned when a piece of land is divided into two or more pieces in the registry. This can be written as any of 3番地5 (3 banchi 5), 3番地の5 (3 banchi no 5) or 3番5 (3 ban 5). Land not designated by the registry is known as mubanchi (無番地), with any dwellings there being bangaichi (番外地). In both styles, since all address elements from chōme down are numeric, in casual use it is common to form them into a string separated by hyphens or the possessive suffix の (no), resulting in Asakusa 4 5 10 or Asakusa 4の5の10. This renders the two styles indistinguishable, but since each municipality adopts one style or the other, there is no risk of ambiguity. The apartment number may also be appended, resulting in 4 5 10 103. Street names are seldom used in postal addresses (except in Kyoto and some Hokkaidō cities such as Sapporo). Banchi blocks often have an irregular shape, as banchi numbers were assigned by order of registration in the older system, meaning that especially in older areas of the city they will not run in a linear order. For this reason, when giving directions to a location, people will often offer cross streets, visual landmarks and subway stations, such as "at Chūō dori and Matsuya dori across the street from Matsuya and Ginza station" for a store in Tokyo. Many businesses feature maps on their literature and business cards. Signs attached to utility poles often specify the city district name and block number, and detailed block maps of the immediate area are sometimes posted near bus stops and train stations in larger cities. In addition to the address itself, all locations in Japan have a postal code. After the reform of 1998, this begins with a three digit number, a hyphen, and a four digit number, for example 123 4567. A postal mark, 〒, may precede the code to indicate that the number following is a postal code.

Ерекше жағдайлар

Жоғарыда айтылғандай, Жапонияның кейбір аймақтарында сәл ерекше мекенжай жүйелері қолданылады. Кейде бұл ерекше жүйе ресми жүйеге енгізілген, мысалы Саппорода, ал Киотодағы жүйе ресми жүйеден толығымен өзгеше, бірақ олар ресми жүйемен бірге қолданылады. Киото мен Саппорода көшелер торлы жоспармен салынғандықтан, көптеген жапон қалаларынан айырмашылығы, мекенжайлар осыған сәйкес құрылған.

Тарих

Қазіргі мекенжай жүйесі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Мэйдзи дәуірінен бері қолданылып келген схеманың шағын өзгертілуі ретінде құрылды. Тарихи себептерге байланысты атаулардың қақтығысуы жиі кездеседі. Бұл Хоккайдода ерекше байқалады, себебі көптеген жер аттары Жапонияның басқа аймақтарындағы аттармен бірдей, мысалы, Шин Хиросима (әдеби мағынасында "жаңа Хиросима") – Хиросимаға, мұның басты себебі 19 ғасырдың соңынан бастап Хоккайдоға жүзеге асырылған жүйелі топтық көші-қон жобалары болды; материктік Жапонияның ауыл тұрғындары бай шаруалар болуды армандады. Тарихшылар Кансай аймағы мен Солтүстік Кюсюдегі жер аттарының арасында маңызды ұқсастық бар екенін көрсетеді. Толық ақпарат алу үшін жапон жер аттарына қараңыз.

Аталған жолдар

Аталған жолдар (通り) – ерекше деп танылған және ат қойылған жолдар немесе учаскелер. Басқа елдердегідей, аталған жолдар мекенжайларда қолданылмайды, тек логистикалық мақсаттарда ғана пайдаланылады; жоғарыда айтылған Киото жүйесінен басқа.