Кіріспе

Деликатес – 1991 жылы түсірілген француздық пост-апокалиптикалық ғылыми фантастикалық қара комедиялық фильм. Оны Жан-Пьер Жюне мен Марк Каро режиссерлік еткен, ал басты рөлдерді Доминик Пинон мен Мари-Лора Дугнак сомдаған. Солтүстік Америкада бұл фильм «Терри Гиллиам ұсынған» деген атпен шығарылды.

Сюжет

Апаттан кейінгі Францияның қираған пәтер ғимаратында азық-түлік тапшы, ал астық валюта ретінде қолданылады. Жергі қабатта жер иесі Клэптің басқарған ет дүкені орналасқан. Ол газетке жұмыс орындарын жариялап, құрбандарды ғимаратқа тартады. Ол оларды жалгерлеріне сату үшін арзан ет көзі ретінде өлтіреді. Соңғы жұмысшының өлтірілуінен кейін жұмыссыз цирк клоуны Луисон бос орынға өтініш береді. Луисон керемет пышақпен керемет жұмысшы екенін дәлелдейді, ал касап оны тез өлтіруге асықпайды. Луисон күнделікті жөндеу кезінде поштамен келген пакетті алады. Луисон пакетті Клэптің қызы Джулиге береді, ол пакетке кондитерлік өнімдер бар екенін айтады және оны сол кешке қосылуға шақырады. Луисон мен Джулидің қарым-қатынасы романтикаға айналады. Сонымен қатар, бірнеше жалға алушы Луисонның балалық сүйкімділігіне ұшырайды, бұл ет қажет болған жағдайда өз қауіпсіздігі үшін алаңдайтын басқаларды алаңдатады. Клэпет пәтер жалдаушысы Марсель Тапиокаға жалға төлеу кешіктіріліп жатқанын және ол төлем ретінде қайын анасынан бас тартуы керектігін айтады. Сол күні кешке Джули әкесіне Луисонды босатуды сұрайды, өйткені Клэпет үй иесі үшін қожайынды өлтіреді. Ол өзінің пәтеріне барып, тоңазытқыштағы газетті ашып, жер астындағы көгалданған көкөністер тобы туралы мақала табады. Джули қорқынышты троглодистермен байланыс орнату үшін канализацияға түседі, оны Луисонды құтқаруға көмектесуге көндіреді. Тапиоканың енесін өлтіргеннен кейін, троглодистер канализация құбырлары арқылы Луисонды ұстауға тырысады, бірақ ақырында жалдаушы мадемуазель Плюсседі қашып ұстайды. Осы уақытта Джули мен Луисон теледидар көріп отырғанда, Клэпет шатырына көтеріліп, Луисонды оны жөндеуге тарту үшін теледидар антеннасын сілкітеді. Луисонға пышақпен шабуыл жасап, Клэптің оны өлтіруге тырысуы пәтерлердің бірінде күтпеген электр жарылысымен бұзылады. Клапет бірнеше жалға алушылармен бірге Луисонның бөлмесіне шабуыл жасап, оны өлтіруге тырысады. Луисон мен Джули ванна бөлмесіне бас сауғалап, оны еденнен төбеге дейін суға батып, Клэпет есікті ашып, суды босатып, шабуылшыларды алып кетеді. Мадемуазель Плюссе канализациядан қашып, Луисонның бумеранг пышағын тауып, оны Клэпетке береді. Клапет пышақты Луисонға қарай лақтырады, бірақ байқамай өзін-өзі өлтіреді. Луисон мен Джули қазір тыныш тұрған пәтер ғимаратының төбесінде бірге музыка ойнайды.

Қабылдау

Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылдады. Variety журналы оны "ерекше және тапқыр дебют, көңілді шағын фильм" деп атады. Empire оны "культтік мәртебеге лайық, мазмұнына қарағанда көбірек ұнайтын және вегетариандар үшін міндетті түрде көруге тиіс" деп сипаттады. Inverse фильмін "француз-венгр фотографы Брассаидің монохромды фотосуреттерінен және Терри Гиллиамның фантастикалық фильмдерінен шабыттанған керемет визуалды эстетикаға" ие деп баялады. Дегенмен, барлық сын-пикирлер оң болған жоқ, The New York Times газетінің Жанет Маслин былай деді: "соңғы жарты сағаты кейіпкерлердің декорацияларды қиратуына арналған, ал ванна суға толып кеткенде жағдай тікелей нашарлайды". The New York Times газетінің тағы бір журналисі Кэрин Джеймс оған оң көзбен қарады: "кейде фильм өзіне зиян келтіретіндей болып кетеді. Осы ұсақ кемшіліктерге қарамастан, фильм бір эпизодтан екіншісіне өтетін кезде режиссерлердің қысқа бейне түсірілімдердегі тәжірибесін тиімді пайдаланады". «Деликатессен» Германияның оккупациялаған Еуропасындағы қарсылық қозғалысын зертсе де, алғашқы шығарлымында бұл тақырыпқа көптеген киносыншылар назар аударған жоқ. Rotten Tomatoes шолу агрегаторы 54 шолудың 89%-ына мақұлдау бағасын берді, орташа бағасы 7.76/10 болды. Сайттың сын пікірінде: "Режиссер Жан-Пьер Жюне «Деликатессен» фильмінде қорқыныш, ғылыми фантастика және юморды шеберлікпен үйлестіреді, бұл визуалды тұрғыдан әдемі болатын болашақ дистопиядағы қарапайым комедия". Metacritic 17 шолудың негізінде 100-ден 66 ұпай берді, бұл "жалпы оң пікірлерді" көрсетеді.

Марапаттар

Фильм бірнеше беделді еуропалық кино сыйлықтарын жеңіп алды. «Сезар» сыйлығының иегері болды: «Ең үздік монтаж», «Ең үздік дебют», «Ең жақсы өндіріс дизайны» және «Ең жақсы сценарий» номинациялары бойынша. «Еуропалық кино сыйлықтары» аясында «Ең жақсы декорация», «Fantasporto» фестивалінде «Көрермендер жюри сыйлығы», «Неміс артхаус кинотеатрлары гильдиясы» сыйлығы бойынша «Үздік шетелдік фильм», ал «Sitges» кинофестивалінде «Ең жақсы режиссер», «Ең жақсы актер», «Ең жақсы түпнұсқа саундтрек» және «Каталондық сценарийшілер мен киносыншылар қауымдастығының сыйлығы» табылды. «Токио халықаралық кинофестивалінде» «Алтын» сыйлыққа ие болды. Фильм Бельгия киносыншылары синдикатының «Гран-при» сыйлығына үміткер болды. «BAFTA» сыйлығында «Ағылшыз тілінде емес үздік фильм» номинациясына ұсынылды.