Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грамматикалық жағдай
Grammatical case
Тіл білімінде, абсессив (қысқартылып немесе), каритив және приватив (қысқартылып) – белгіленген зат есімнің жоқтығын немесе болмауын білдіретін грамматикалық жағдай. Ағылшын тілінде осыған сәйкес функция without предлогымен немесе -less жұрнағымен білдіріледі. Абсессив атауы "алыс болу/жоқ болу" деген abesse сөзінен шыққан, және ең көп урал тілдеріне қатысты қолданылады. Каритив атауы carere "жетіспеу" сөзінен шыққан, және ең көп Кавказ тілдеріне қатысты қолданылады. Приватив атауы "айыру" деген privare сөзінен шыққан.
In linguistics, abessive (abbreviated or ), caritive and privative (abbreviated ) is the grammatical case expressing the lack or absence of the marked noun. In English, the corresponding function is expressed by the preposition without or by the suffix less. The name abessive is derived from abesse "to be away/absent", and is especially used in reference to Uralic languages. The name caritive is derived from carere "to lack", and is especially used in reference to Caucasian languages. The name privative is derived from privare "to deprive".
Мартутунира
Мартутунира тілінде кемшілік септігі virriwa немесе virraa арқылы жасалады.
In Martuthunira, the privative case is formed with either wirriwa or wirraa.
Инар самы
Инар саами тіліндегі есімдердің болмау белгісі – táá. Оған сәйкес келетін шексіз етістік түрі – hánnáá, hinnáá немесе hennáá.
The abessive marker for nouns in Inari Sámi is táá. The corresponding non finite verb form is hánnáá, hinnáá or hennáá.
Басқа саам тілдері
Абесив батыс саам тілдерінде өнімді қолданылмайды, бірақ кейде кездейсоқ морфема ретінде кездесуі мүмкін.
The abessive is not used productively in the Western Sámi languages, although it may occur as a cranberry morpheme.
Башқұрт тілі
Башқұрт тілінде жұрнақ -һыҙ/ -сеҙ (hïð/ hĭð).
In Bashkir the suffix is һыҙ/ һеҙ ( hïð/ hĭð).
Түрікше
Түрік тілінде -сыз жұрнағы (вариациялары: sız, suz, süz) қолданылады. Мысалы: evsiz (ev = үй, үйсіз), barksız, görgüsüz (görgü = жақсы мінез, әдепсіз), yurtsuz.
The suffix siz (variations: sız, suz, süz) is used in Turkish. Ex: evsiz (ev = house, houseless/homeless), barksız, görgüsüz (görgü = good manners, ill bred), yurtsuz.
Әзірбайжан тілі
Әзірбайжан тілінде де осы жұрнақ қолданылады.
The same suffix is used in the Azerbaijani language.
Чуваш тілі
Чуваш тілінде жұрнағы -сӑр.
In Chuvash the suffix is сӑр.
Қырғыз
Қырғыз тілінде жұрнақ -сIз.
In Kyrgyz the suffix is сIз.
Моңғол тілі
Моңғол тілінде жоқ ететін жұрнақ гүй (гуй) болып табылады. Бұл жалпы жағдай деп есептелмейді, себебі жұрнақ дауыстық үйлесімге бағынбайды және түбірге байланысты орфографиялық өзгерістерге ұшырамайды. Дегенмен, оның грамматикалық қызметі – қоса жүру жағдайының (комитетивтік жағдайдың) тікелей қарсысы, және олар екеуі бір-бірін толықтыратын жағдайлар жұбын құрайды.
In Mongolian, the privative suffix is гүй ( güy). It is not universally considered to be a case, because the suffix does not conform to vowel harmony or undergo any stem dependent orthographical variation. However, its grammatical function is the precise inverse of the comitative case, and the two form a pair of complementary case forms.