Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грамматикалық жағдай
Grammatical case
Грамматикада аллатив жағдайы (лат. allāt, afferre "әкелу") – локативтік грамматикалық жағдайдың бір түрі. Көптеген тілдерде нақтырақ ажырату жасалмаған жағдайда, аллатив термині көбінесе латив жағдайы үшін қолданылады.
In grammar, the allative case ('/æ//l//ə//t//ɪ//v/ ALətiv; abbreviated ; from Latin allāt , afferre "to bring to") is a type of locative grammatical case. The term allative is generally used for the lative case in the majority of languages that do not make finer distinctions.
Балтық тілдері
Литва және Латвия тілдерінде аллатив протоиндоевропа тілінен бері диалектілерде жаңалық ретінде қолданылып келген, бірақ қазіргі заманда қолданылуы азайып барады. Литва тіліндегі жұрнағы opi сөзінен қысқартылған op, ал латыш тілінде up жұрнағы қолданылады. Қазіргі тілдерде аллативтің іздерін кейбір тұрақты тіркестерде кездестіруге болады, олардың көпшілігі есімшелерге айналған, мысалы, литва тілінде išėjo Dievop ("Құдайға кетті", яғни қайтыс болды), velniop! ("Бұзылсын!"), nuteisti myriop ("өлім жазасына кесу"), rudeniop ("күзге қарай"), vakarop ("кешке қарай"), латыш тілінде mājup ("үйге қарай"), kalnup ("жоғары қарай"), lejup ("төмен қарай").
In the Lithuanian and Latvian languages the allative had been used dialectally as an innovation since Proto Indo European, but it is almost out of use in modern times. Its ending in Lithuanian is op which was shortened from opi, whereas its ending in Latvian is up. In the modern languages the remains of the allative can be found in certain fixed expressions that have become adverbs, such as Lithuanian išėjo Dievop ("gone to God", i. e. died), velniop! ("to hell! "), nuteisti myriop ("sentence to death"), rudeniop ("towards autumn"), vakarop ("towards the evening"), Latvian mājup ("towards home"), kalnup ("uphill"), lejup ("downhill").
Грек тілінде
Микендік грек тілінде, егер ол энклитика ретінде қолданылмаса, аллативті білдіру үшін "де" жұрнағы қолданылады, мысалы, "те қа де", *Тегвасде, "Тебаға" (Сызықты Б: 𐀳𐀣𐀆). Бұл жұрнақ ежелгі грек тілінде "Афиназе" сияқты сөздерде сақталып қалған, ол "Афина" сөзіне "де" жұрнағының қосылуынан пайда болған.
In Mycenaean Greek, a de ending is used to denote an allative, when it is not being used as an enclitic, e. g. te qa de, *Tʰēgʷasde, "to Thebes" (Linear B: 𐀳𐀣𐀆). This ending survives into Ancient Greek in words such as Athḗnaze, from accusative Athḗnās + de.
еврейше
Еврей тілінде (классикалық Еврей тілінде кеш Еврей тіліне қарағанда көбірек кездесетін) "бағытты he", "орналасқан жерді білдіретін he" немесе he locale, зат есімдерге (әсіресе жер-су атауларына) ־ָה / ɔh / түрінде қосылып, аллативтік көрсеткіш ретінде де қолданылады, әдетте 'қарай' немесе 'жайлы' деп аударылады. Бағытты he еврей тілінің кейінгі кезеңдерінде (жоғары қарай) және (үйге) сияқты тіркестерде кездеседі.
In Biblical Hebrew (more common in Classical Biblical Hebrew than in Late Biblical Hebrew) the "directional he", "locative he" or he locale, in the form of ־ָה / ɔh/ suffixed to nouns (often place names) also functions as an allative marker, usually translated as 'to' or 'toward'. The directional he appears in later phases of the Hebrew language in expressions such as (upwards) and (homeward).
Уаньи
Вани, Австралияның жойылып бара жатқан тілі, -курру/-вурру аллативтік жұрнақтарына ие.
Wanyi, an endangered Australian language, has the allative suffixes kurru/wurru.
Латын тілі
Латын тіліндегі қалалар мен кіші аралдардың аккузатив жағдайлары allative жағдайға ұқсас қозғалыс бағытын білдіру үшін қолданылады.
The Latin accusative of towns and small islands is used for motion towards in a way that is analogous to the allative case.
Удмурт
Удмурт тілінде "лань" /ɫɑɲ/ жұрнағымен аяқталатын аллатив (перм тілдерінде көбінесе "жақындату" деп аталады) жағдайлы сөздер қозғалыс бағытын көрсетеді.
In the Udmurt language, words inflected with the allative (often called "approximative" in Permic languages) case ending " лань" /ɫɑɲ/ express the direction of a movement.