Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грамматикалық жағдай
Grammatical case
Грамматикада абсолютив жағдайы (қысқартылған) – ергативтік-абсолютивтік тілдердегі есімдердің жағдайы, ол әдетте интранзитивті етістіктердің тәуелді сөзі немесе ағылшын тілі сияқты номинативтік-аккузативтік тілдердегі сәйкес аудармаларда транзитивті етістіктердің толықтығы болып табылады.
In grammar, the absolutive case (abbreviated ) is the case of nouns in ergative–absolutive languages that would generally be the subjects of intransitive verbs or the objects of transitive verbs in the translational equivalents of nominative–accusative languages such as English.
Эргативті-абсолютивті тілдерде
Эргативтік-абсолютивтік сәйкестендіруі бар тілдерде абсолютив жағдайы – зат есімнің бастапқы түрі үшін қолданылатыннан өзге, өтпелі етістіктің объектісі де, өтімді етістіктің субъектісі де белгілеу үшін қолданылады. Бұл өтпелі етістіктің субъектісін көрсететін ерекшеленген эргативтік жағдайға қарама-қарсы келеді. Мысалы, баск тілінде "mutil" сөзінің жекеше түрі "a" есімдігі өтімді емес "mutila etorri da" сөйлемнің субъектісі ретінде де, өтпелі "Irakasleak mutila ikusi du" сөйлемнің объектісі ретінде де қолданылады. Бұл жерде әрекетті жасаушы эргативтік жұрнақпен бітіп тұрады. Өте сирек жағдайларда, Ниас және Сочиапам Чинантек тілдерінде ерекшеленген абсолютив жағдайы кездеседі деген хабар бар.
In languages with ergative–absolutive alignment, the absolutive is the case used to mark both the subject of an intransitive verb and the object of a transitive verb in addition to being used for the citation form of a noun. It contrasts with the marked ergative case, which marks the subject of a transitive verb. For example, in Basque the noun mutil takes the bare singular article a both as the subject of the intransitive clause mutila etorri da and as the object of the transitive clause Irakasleak mutila ikusi du in which the agent bears the ergative ending a k.
In a very few cases, a marked absolutive has been reported, including in Nias and Sochiapam Chinantec.
Басқа қолданыстар
Кейде басқа типтегі сәйкестендіруге ие тілдерде белгісіз жағдай түріне "абсолютив жағдай" (немесе: "абсолют жағдай") термині қолданылады. Бұл әсіресе Африка тілдерін сипаттамалық лингвистикалық тұрғыдан зерттеу дәстүрінде кең таралған. Белгіленген номинативті тілдерде, егер номинативтің жағдай өзгерісі болса, аккузатив белгісіз болады және сонымен қатар бастапқы форма ретінде де қолданылады. Осы тілдерде белгісіз аккузатив/бастапқы форма жиі "абсолютив" деп аталады. Ал кейбір номинатив-аккузативті тілдерде, аккузатив нақты белгіленеді, ал номинатив белгісіз болып, бастапқы форма қызметін атқарады. Мұндай жағдайларда "абсолютив" термині кейде белгісіз номинатив/бастапқы форманы сипаттау үшін қолданылады.
Occasionally, the term 'absolutive case' (or also: 'absolute case') is used for the unmarked case form in languages with other alignment types. This is especially common in the tradition of descriptive linguistics of African languages. In marked nominative languages, where the nominative has case inflection, the accusative is unmarked and also serves as citation form. In these languages, the unmarked accusative/citation form is thus often called 'absolutive'. On the other hand, in certain nominative–accusative languages, it is the accusative which is explicitly marked for case, whereas the nominative is unmarked and serves as citation form. In such situations, the term 'absolutive' is occasionally used to describe the unmarked nominative/citation form.
Үшжақты тілдерде
Үшжақты тілдерде өтетін сөйлемнің жасаушысы мен толықтырылысының екеуі де ergative және accusative деп аталатын жағдайларға ие, ал өтетін емес сөйлемнің жасаушысы белгіленбеген түбір формасында болады. Оны кейде өтетін емес жағдай деп те атайды, бірақ absolutive термині де қолданылады және ол өтетін емес етістіктердің негізгі жасаушыларымен ғана шектелмейтіндіктен, шамасы, дәлірек.
In tripartite languages, both the agent and object of a transitive clause have case forms, ergative and accusative, and the agent of an intransitive clause is the unmarked citation form. It is occasionally called the intransitive case, but absolutive is also used and is perhaps more accurate since it is not limited to core agents of intransitive verbs.