Кіріспе

Walthamstow қаласындағы, Шығыс Лондондағы Walthamstow Village қорғалатын аймағындағы St. Mary's Church – Англия шіркеуінің приход шіркеуі. Ол 12 ғасырда салынған және бүгінгі күнге дейін қызмет етеді. Шіркеуде 150-ден астам мыс қаптамалар мен ескерткіштер сақталған, ең ескісі 1436 жылға дейін жетеді. Бірақ бастапқы нормандық шіркеуден қазірге дейін тек бірнеше бағананың негіздері мен олардың үстіндегі кескіш іздері ғана жеткен.

Тарих

Алғашқы шіркеу ғимараты 12 ғасырда салынған, оның көлемі шамамен 15 метрге 8 метр болған, ал шығыс жағында өлшемдері белгісіз киелі орын немесе ғибадатхана орналасқан. Ол, мүмкін, тас қиыршықтарынан тұрғызылған және қазіргі кемежай орнында болған. Шіркеудің солтүстік бөлігі 13 ғасырда, ал оңтүстік бөлігі 14 ғасырда қайта салынған деп саналады. 15 ғасырда батыс жағына мұнара қосылып, ал киелі орын шығысқа қарай кеңейтілген. 1535 жылы Лондонның алдерманы және Лондон қаласының гильдияларының бірі – Дрейперлер компаниясының басшысы сэр Джордж Моноу солтүстік бөлігін жөндеп, киелі орынның солтүстік қабырғасымен жалғасқан шағын шіркеуді салған. Сонымен қатар, Моноу мұнараның 12 метрлік жоғарғы бөлігін бұзып, оны Тюдор стиліндегі кірпішпен қайта тұрғызып, мұнараның оңтүстік-шығыс бұрышында спиральді баспалдақ салды. Сол жылы Роберт Торн (Моноу сияқты Бристольден шыққан және Лондон қаласының лорд-мэрі болған бай лондондық саудагер) ақшасымен оңтүстік бөлігі толығымен қайта құрылып, шығыс жағына шағын шіркеу қосылды. Қоғамға қосымша орын беру үшін ішкі галереялар 18 ғасырда салынды, алғашқысы 1710 жылы шіркеудің батыс жағында, ал сол ғасырдың ішінде солтүстік және оңтүстік бөліктерінде қосымша галереялар орнатылды. 1819 жылы бөлік галереялары батыс галереясымен біріктіріліп, батыс жағындағы қабырғалардың биіктігі артты. Сонымен қатар, шіркеудің ескі терезелері кірпішпен қапталып, қазіргі готикалық стильдегі терезелер орнатылды. 1843 жылы шіркеудің қалған қабырғаларының биіктігі батыс жағындағы биіктікке келтіріліп, кеме бағаналары биіктелді және қазіргі пішініне келтірілді, тек бағана негіздері ғана сақталды. Сондай-ақ, шығыс қабырғаға роза тәрізді терезе орнатылды. Жаңа шіркеу – Санкт-Петер шіркеуі 1845 жылы бөлінді. 1876 жылы галереялар кеме бағаналарынан "артқа жылжытылды" (яғни ені жартысына дейін қысқартылды), ескі гипстен жасалған төбе алынып тасталды және боялған ағаш төбе орнатылды. Реформациядан бері кемеде жиналған жеке орындықтар да алынып тасталды және олардың орнына ашық орындықтар қойылды, кейін 1920 жылдары қазіргі орындықтармен ауыстырылды, сонымен қатар шіркеудің артқы және бүйір жақтарындағы және галереялардағы емен панельдері Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған ескерткіш ретінде орнатылды. 1939 жылы сэр Уильям Маллинсон әкесінің есіне еменнен жасалған хор орындықтарын сыйлады. 1936 жылы шығыс қабырғаның құрылымдық ақаулары анықталды және жөндеу жұмыстары кезінде шіркеудің сол бөлігін қайта құруға, 3 метрге (12 фут) шығысқа қарай кеңейтуге және екі жағына да киелі орындар салуға мүмкіндік туды. 1939 жылы шіркеудің шығыс жағына тік бұрышты готика стиліндегі үлкен терезе қосылды. Сент-Мэри шіркеуі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қатты зақымдалды. 1940 жылы 4 қазанда оңтүстік бөлігінің шатыры өрт сөндіруші бомбадан қирады, ал сол жақтағы галерея кейіннен шіркеуді жөндеу үшін ағашпен қамтамасыз ету үшін бұзылды. 1944 жылы 8 қазанда бомба шіркеу мұнарасының солтүстік жағына зақым келтірді. Бір хабарламаға сәйкес, бомбаны жоюшы офицер түнде оқиға орнын тексеріп, "бомбаның пішінін және қанаттарының қисық шетін сезіне алды". Қонақ үйдің ауласы екі жексенбіге жабылды. "Бомбаның" – мұнарадан құлаған қалдықтардан жарылған ескі қорғасын сандық екені анықталды. 1942 жылдың көктемінде шіркеудің ауласын қоршап тұрған барлық қоршаулар және ескерткіштердің айналасындағы көптеген қоршаулар соғысқа көмектесу үшін металл сынықтарын қамтамасыз ету үшін алынып тасталды. Сол кезде тек солтүстік және оңтүстік қақпалары ғана сақталды. Соғыстан кейінгі шіркеуді қалпына келтіруге жаңа жылыту жүйесі (солтүстік вестибюльдің сыртында салынған қазандық үйімен) және органның қайта құрылуы кірді. Сыртқы қоршаулар 1955 жылы ауыстырылды. 1960 жылдардың басында оңтүстік бөлігінің шығыс жағы шағын шіркеу құру үшін қайта құрылды. 1995 және 2001 жылдар аралығында шіркеудің кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді, оның ішінде кеме бағаналарының батыс жағындағы үш қатар орындықтарды алып тастау, еденді қайта жаңарту және батыс есіктің жанында үлкен кіру аймағын құру. Еденді алып тастаған кезде шіркеудің астындағы крипттың бір бөлігі қайтадан ашылды. Сол жұмыстар кезінде, сағана мұнарасының астындағы кіреберіс вестибюлінің төбесі алынғанда, 16 ғасыда мұнараны қайта құру кезінде қолданылған бірнеше үлкен емен бағаналары табылды. Бұл бағаналарды жөндеуге және оларды тұрақты түрде ашық қалдыруға шешім қабылданды, ал 18 ғасылдың оңтүстік вестибюлінің төбесіндегі емен бағаналары да қалпына келтіріліп, ашық қалдырылды. Сол кезеңде мүгедектерге арналған дәретхана және тамақтану орны орнатылып, киелі орын жаңадан жобаланды. 2001 жылы киелі орынның едені төмендетіліп, кемеге кеңейтілді, құлшынатын орын үшін ашық кеңістік құрылды. Хор орындықтарының екеуі киелі орында қалды, ал қалғаны галереяның батыс жағына көшірілді. Қасиеттілік рәсімдерін кеме алдында өткізуге және үш жағынан тамақ беруге болады. 2016 жылы 10 шіркеу қоңырауын қалпына келтіруге бағытталған ірі жоба басталды, осылайша оларды кем дегенде 100 жыл бойы соғуға және болашақ ұрпақтардың олардан ләззат алуына мүмкіндік беруге болады. Соңғы рет қоңырауларға 1896 жылы 3 жаңа қоңырау қосылғанда жөндеу жұмыстары жүргізілген. 2016 жылдың ақпанында қоңырау бөлмесінің және сағат бөлмесінің (қоңырау бөлмесі мен қоңыраулар арасында) төбесіне жаңа люктер кесілді, бұл қоңыраулар мен олардың жинақтарын алып тастап, Loughborough қаласындағы John Taylor's Bell Foundry зауытына жеткізуге мүмкіндік берді, онда оларға арнайы жөндеу жұмыстары жүргізілді, оның ішінде тазалау және қайта реттеу. Қоңыраулар үшін жаңа жинақтар жасалып, 2016 жылдың қыркүйегінде қайтарылды. Қоңыраулар қайтарылғаннан кейін, олар мұнараға көтеріліп, қоңырау бөлмесіне орнатылды, онда олар 1896 жылғы шойын рамаға қайта ілінді, ол қайта боялды. Қоңырау бөлмесіндегі жалюзилердің артында жаңа дыбыс басқару жапқыштары орнатылды, осылайша оларды ұзақ мерзімге соғу кезінде жабуға болады, әдетте "пеаль" деп аталады және шамамен 3 сағатқа соқады. Қоңыраулар бүгінде үнемі соғылып тұрады және қалпына келтіру жұмыстарының арқасында олар осылай болып қалуы мүмкін. 2019 жылы Сент-Мэри шіркеуі Creative Church жобасының аясында шіркеу ғимаратын қалпына келтіруге және жаңартуға арналған шамамен 1,5 миллион фунт стерлингтік National Lottery Fund Heritage грантын алғанын жариялады. Жұмыстар 2021 жылы басталуы жоспарланған және жобаның жалпы құны шамамен 3,37 миллион фунт стерлингті құрауы күтілуде. Жаңару жобасының мақсаты – қоғамдық өнер және мәдени шаралар үшін ыңғайлырақ ету үшін ежелгі ғимаратты жөндеу және жаңарту, сонымен қатар оның жұмыс істейтін шіркеу ретіндегі болашағын қамтамасыз ету. Жөндеу және жоспарларға орындықтарды алып тастау арқылы икемді орынды құру, жаңа кіру және галерея кеңістігін құру үшін кеңейтім салу, сыртқы қызмет көрсету терезесі бар кафе құру, дыбыс жүйесі мен жарықтандыруды жаңарту, үш қосымша дәретхана салу, мұралық көрмелер құру және шіркеудің екі артқы киелі орындарын жаңарту кіреді. Жобаның аясында қоғамдық өнер және мұра шаралары да жоспарланған.

Қонақ үй

Шіркеу ауласында Бірінші дүниежүзілік соғыстағы үш және Екінші дүниежүзілік соғыстағы тоғыз әскери қызметкердің қабірлері орналасқан. Бұл аулада "Гүлдейтін Қабірлер" жобасы жүзеге асырылуда, онда жергілікті тұрғындар қазір зиярат етілмейтін қабірді өз қамқорлығына алады. Оннан астам тұрғын бау-бақшаның бас бағбаны Тим Хьюитт басқаратын қоғамдық бағбандалық жобасына қатысқан. 2021 жылы Сент-Мэри шіркеуінің ауласы шіркеулер санаты бойынша Лондонның "Күміс Гилт" сыйлығын жеңіп алды.

Бүгінгі Сент-Мэри

Сент-Мэри шіркеуі бүгінде белсенді қызмет етеді, көп ұлтты үлкен қауымы бар және жергілікті қоғамға көмек көрсетумен айналысады. Шіркеу қазір музыка мен жазу студиясы ретінде де пайдаланылады. Питер Маккарти бұрын шіркеуде "Ауылдағы музыка" атты концерттер циклын ұйымдастырған, ал "Лондон орманы хоры" сияқты басқа да жергілікті ұйымдар концерттерін өткізген. "Стоу (Уолтемстоу)" фестивалі де осы алаңды пайдаланған. Сент-Мэри сонымен қатар "Сент-Мэри музыка залына" үй иесі: әлемдік, халық және джаз музыкасы концерттері, құрылыс жұмыстары кезінде Гринлиф Роуд баптистік шіркеуінің "Киелі орынына" көшірілді.