Кіріспе

Қазіргі Сент-Мария шіркеуі Англияның Оңтүстік Мидлендс аймағында Бедфорд пен Лютон қалалары арасында орналасқан, Клофилл деген шағын ауылдың орталығында. 1848 жылы салынған жаңа шіркеу 1850 жылы Шіркеу комиссарларының бұйрығымен ескі шіркеудің орнын басты. Ескі шіркеу ғимараты, ресми түрде Әулие Мария Діңгезінің шіркеуі (қысқаша Әулие Мария шіркеуі) деп аталып, халық арасында Ескі Әулие Мария немесе Ескі приход шіркеуі деп белгілі, ауылдың шетінде орналасқан және шамамен 650 жылға жуық. Ол Гринсэнд қырқасының ең биік нүктесінде тұрғызылған, айналасындағы жазыққа көрініс ашады. Оның зираты – жабайы гүлдер мен жануарларға толы, табиғаттың тынышқан жері. Шіркеу ауыл орталығына көшірілгеннен кейін, ескі ғимараттан әртүрлі заттар алынып, ол мәйітхана ретінде пайдаланылды, бірақ 1950 жылдары құлай бастады. Англия шіркеуі енді Ескі приход шіркеуіне жауапкершілік тартпайды, сондай-ақ ол қасиетті деп есептелмейді; заң бойынша ол Орталық Бедфордшир кеңесінің қарауында. 1960 жылдары шіркеудің бірнеше қабірлерін заңсыз бұзу оқиғасы болды, бұл оған жергілікті, содан кейін бүкіл елде әйгілілік әкелді, сонымен қатар шайтандық пен қара жұмыс сияқты сенсациялық күдіктер тудырды. 2010 жылы Орталық Бедфордшир кеңесі, шіркеудің нашар күйіне алаңдаған жергілікті белсенділердің ықпалымен, Ескі шіркеуді қалпына келтіріп, аймақтық жаяу жолындағы батырма ретінде пайдалануды жоспарлады. Алайда, бұл жоспар кеңес үшін тым қымбатқа түсті. Оның орнына 2012 жылы жаңа жоба жарияланды, ол құлаудың алдын алу жұмыстарын жүргізуді, мұнараның үстіне көру платформасын орнатуды және шіркеудің жанына мұражай орталығын салуды көздеді.

Қасиетті Мария Қасиетті Мария шіркеуі

Ауыл шетіндегі қираған шіркеу – II* санаттағы ғимарат, алғаш рет 1961 жылы тізімге алынған, бұрын «Ескі шіркеу» деп аталған, бірақ кейін «Ақ Мария шіркеуі» деген атпен қайта тізімге енгізілген. Шамамен 1350 жылы салынған болуы мүмкін. Перпендикуляр стилде салынған, құрылысы көбінесе жалпылама темір тас қиыршықтарынан тұрады, ал безендірулері – тас қаптама. Уильям Генри Пейдж 1908 жылы жазғанда, қоңырау мұнарасының екі терезесі, батыс жаққа қараған екі терезесі және мұнара аркасы 15 ғасырға жатады деп көрсеткен, сондай-ақ мұнарадан гөрі кеме қабырғаларының көнерек екенін атап өткен. 19 ғасырдың басында жақсартулар жасалды, 1814 жылы батыс галереясы, ал 1819 жылы ғибадатхананың шығыс жағына жаңа бөлім қосылды. 1820 жылдарға қарай шіркеудің орындықтары жеткіліксіз болды. Оны кеңейту жоспарлары ректордың ауырып қалғандықтан толыққан тоқ іске аспады. Ол 1843 жылы қайтыс болды, және жаңа ректор тағайындалды, ол шіркеуді ауыл орталығына көшіргісі келді. Сондықтан жаңа шіркеу салынды (1848–1849), ал ескісі біраз уақытқа зираттағы мәйіттерді сақтауға арналған шағын ғимарат ретінде пайдаланылды, ол бұрынғыдай қолданыста болды. 1908 жылғы «Бедфорд округінің тарихы», 2-том, Пейджтің редакциясы бойынша, «Зиратта дене ұрлаушылардың жиі кездесетін жері ретінде жаман атқа ие болған, және Брикволл шаруашылығының егістігінде көптеген адам сүйектері табылды» делінген. 1854 жылы ескі шіркеудің қалдықтары негізінен кеме мен мұнарадан тұрды. Ғибадатхана мен галереялар шіркеу ретінде пайдалану үшін қайта жаңартылған кезде алынып тасталды, ал бірнеше заттар (оның ішінде лих қақпасы және екі қоңырау) жаңа ғимаратқа көшірілді. Стивен Глинн 1854 жылы оны «өте биік төбедегі шағын, қарапайым шіркеу деп сипаттады, тек кемесі мен мұнарасы бар, ғибадатханасы қиратылған және қазір толығымен тасталып кеткен». 1898 жылы шіркеу Бедфордширге арналған Келлидің анықтамалығында сипатталған, онда «Rev. Чарльз Флетчер M. A., 1753, Rev. Уильям Пирс Нетерсоль, Пуллоксхиллдің викарийі, 1799, және Rev. Езекиел Роуз отбасының мүшелеріне арналған бірнеше қызықты естелік тақталары бар: шатыры ежелгі еменнен жасалған. Тізім 1568 жылдан басталады» делінген. 1901 жылы жөндеу жұмыстары жүргізілді, бұл Пейджке (1908) кеменің және мұнараның нақты мерзімін анықтауға мүмкіндік бермеді. Алайда 1956 жылы төбеден қорғасын ұрланғаннан кейін ғимарат қирап қалды.

1960 жылдардағы арамдалу

1960 жылдары шіркеу, зиратты зақымдау оқиғасы кеңінен жарияланғаннан кейін, Хлофиллде де, бүкіл Ұлыбританияда да осындай оқиғалар сериясы орын алған соң, бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті. 1963 жылдың 16 наурызында Клофиллдегі бір көшеде жергілікті тұрғындар екі Лутондық жастың адам бас сүйегімен ойнап жатқанын көрді. Жастар оны Сент-Мэри шіркеуінен алғанын айтты, ол сынық терезе жақтауының қабырғаға тығылып қалған бөлігінің ішінде табылған. Еденде «қара жынды қолдану рәсімінде қолданылатын үлгіде» жатқан кеуде сүйегі, жамбас сүйегі және аяқ сүйектері жатыр, бұл туралы полиция мәлімдемелерінде газеттерде жазылған. Шіркеу ішінде әтештің шашыраған қауырсындары және қызыл түске боялған екі мальтий кресі табылды. Сол кездегі пастор, Лесли Баркердің айтуынша, жеті әйелдің қабіріне қол сұғылған, ал жетіншісі, 1770 жылы 22 жасында қайтыс болған Дженни Хамберстоунның қабірі қиратылған. Баркер баспасөзге берген сұхбатында «шайтанға табынушылар әрқашан әйелді өздерінің рәсімдерінің ортасында қолданатыны белгілі» деді, ал шіркеудің сақшысы бұл зақымды «қандай да бір шайтанға табынумен» байланыстырды. Полиция да, жануар құрбандығы шайтандық рәсімдер туралы айтылғандықтан, әтештің «құрбандыққа шалынған» болуы мүмкін екенін, ал крестер жануар қандарымен боялған болуы мүмкін екенін мәлімдеді (бірақ Баркер бұл тұста келіспеді, оларды қарапайым қызыл бояу деп ойлады). Кейінірек, бірнеше жылдан соң жазушы және зерттеуші Билл Эллис полицияның «құрбандық әтеші» туралы идеясы Денис Уитлидің 1934 жылғы «Шайтан жолға шығады» романындағы бір көріністен алынғанын болжады, онда қара әтеш пен ақ тауық құрбандыққа шалынады. Дженни Хамберстоунның сүйегі 23 наурызда қайта жерленді, бірақ газеттің жариялағандығының арқасында бұл оқиға жеке оқиға болмады. Оның қабірі 2 сәуірге дейін тағы екі рет зақымдалды, ал шіркеу жергілікті жасөспірімдер үшін түнгі уақыттағы көрікті орынға айналды. Хэмберстоунның қабірі қайтадан жабылып, келесі толық айдың түнінде қайта ашылды, ал Лутон орталық кітапханасында сиқыр туралы кітаптарға сұраныс артты. 9 сәуірде Лутонның оңтүстігіндегі Блюбелл Вуд, Каддингтон қаласында алты сиыр мен бір жылқының басын табу Сент-Мэри шіркеуіндегі зақымдаумен байланысты болды, бұл одан әрі қызығушылықты тудырды. Сол кезде жергілікті газет Сильсо ауыл шаруашылығы колледжінің студентімен сұхбаттасып, ол екі жыл бұрын студенттер тобымен бірге шіркеуге барғанын мойындады. Олар бір әтешті өлтіріп, оның қауырсындарын және қанын шашып, «бұл үлкен әзіл» деп кельт кресін салған, бірақ «қазір бұл күлкілі емес сияқты». Мойындауына қарамастан, Сент-Мэри және жалпы Клофилл туралы әңгімелер жалғасты. Бұл оқиғадан шіркеуге келген репутация туралы фольклоршы Эрик Мейпл «шөл Клофиллді» «тоналған және қиратылған қабірлердің шөлімен, жиырмасыншы ғасырда қара сиқырдың қайта жаңғыруының символымен» сипаттап, оны «нағыз готикалық тәжірибе» үшін көруге кеңес берді. Лесли Баркер 1969 жылы зейнеткерлікке шықты және 1963 жылғы алғашқы оқиғалардан бері «және қандай да бір рәсімдер орындалған» қабірлердің көптеген оқиғалары болғанын хабарлады. 1963 жылы Сент-Мэридің зақымдалуынан кейін 1963 және 1964 жылдары шіркеулерде «қара сиқыр рәсімдері» туралы газеттерде көптеген хабарлар жарияланды, соның ішінде Ланкаширдегі зақымдаулар сериясы, Брамбердегі шіркеудің кіреберісіне суреттелген рәміздер, Суссекс және Сент-Клементтегі пентаграмма және он үш тікенмен тесілген қой жүрегі, Ли-он-Си. Бұл оқиға 2013 жылы түсірілген «Паранормальді күнделіктер: Клофилл» фильмінде көрсетілді.

BCC-ге беру және болашақта пайдалану

1977 жылы Орталық Бедфордшир кеңесі (бұрынғы Бедфордшир округі кеңесі) ескі шіркеуді сатып алды. Кеңес меншігінде болған кезде, нысан вандализмге және қоқыс төгуге ұшырады. 2010 жылы жергіліктік белсенділердің күш-жігері шіркеуге жаңа мақсат беру жоспарына әкелді. Оны Бедфордшир Гринсэнд Ридж бағытындағы жаяу жүргіншілер үшін түнгі жатын орын қамтамасыз ететін ботханаға айналдыру ұсынылды, және нысанда тұрақты күзетші болады. Дегенмен, Кеңес мұндай жобаға қажетті 75 000 фунт стерлингтің күші жетпейтініне алаңдады. Оның орнына, 2012 жылы «Англия мұрасы» және «Қауіп астындағы мұра» ұйымдары шіркеуді қайта жаңарту жұмыстарын қаржыландыруға келісті. 2013 жылы басталуы жоспарланған жұмыстар қазір аяқталды, оның ішінде қираған нысанды тұрақтандыру, шіркеу ішінде ұсақ тоспалы жол салу, спиральді баспалдақты қалпына келтіру және келушілерге мұнараның үстіне көтеріліп, айналаға көрініс тамашалауға мүмкіндік беретін көру платформасын орнату кірді. Қазіргі уақытта мұнараға күніне екі рет, сағат 10:00 және 14:00-де экскурсиялар өткізіледі. Экскурсияларды еріктілер жүргізетіндіктен, келушілер алдын ала телефон шалуы қажет (шіркеу ғимаратының жанында телефон нөмірі бар). Алдағы жоспарларға шіркеу ғимаратының жанына мұражай орталығын салу кіреді. Жобаны аяқтаудың жалпы құны 225 000 фунт стерлинг, оның 75 000 фунтын «Англия мұрасы», ал 100 000 фунтын «Қауіп астындағы мұра» ұйымдары жабады. Қалған 50 000 фунт, тұрақтандыру және қайта жаңарту жұмыстарына жұмсалады, Waste Recycling Environmental Limited-тің Мұра қорынан қаржыландырылады.

Қасиетті Мария шіркеуі

Ауыл орталығындағы қазіргі Әулие Мария шіркеуі 1848–1849 жылдары салынды. Лих қақпасы ескі шіркеуден көшірілді, сондай-ақ шіркеудің екі қоңырауы, біреуі 1623 жылы, ал екіншісі, 1774 жылы Вуттондық Эмертон жасаған. Үшінші қоңыраудың үстінде тек "Р.С." әріптері қалды. Приход шіркеуі 1850 жылдың қыркүйегінде ресми түрде жаңа ғимаратқа көшірілді, бұл ғимарат сол кезде Әулие Мария шіркеуі деп аталған. Жаңа шіркеуді салуға жауапты сәулетші Гертфордтық Томас Смит болды, ол сонымен қатар Сильсодағы шіркеуді де салған. Пимликодағы Смит пен Эпплфордтар салған Клофилл шіркеуі қоңыр құмтастан қаланған, Портленд тасымен әрленген. Негізгі залдың ұзындығы 18 метр, ені 8 метр, ал дәліз 4 метр енді. Батыс жағында галереясы, батыс терезесіне көрініс ашатын ашық мұнарасы және 530 адамға орналасуға арналған негізгі зал мен дәліздің ашық, біркелкі орындықтары болды. Жалпы, ғимараттың құны 2300 фунт стерлингті құрады (1849 жылғы 2300 фунт стерлинг бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең), оның ішінде сол кездегі приход пасторы Дж. Мендэм мен граф де Грей сыйлаған оңтүстік дәліз бен құмтас ескерілмеген. 1957 жылдың мамырында Whitechapel Bell Foundry компаниясы жаңа шіркеуге бұрынғы шіркеуден қосымша қоңырауды 123 фунт стерлингке көшірді. Бұл, өткен жылы төбесінен қорғасын ұрланғаннан кейін ескі шіркеуде жасалған бірнеше жұмыстардың бірі болды. 1908 жылы Пейдж "он алтыншы ғасырдың жүзім үлгісімен безенілген" деп сипаттаған төбесінің қиылысқан сәулесі жаңа ғимараттағы Әулие Албанның жаңа ескерткіш шіркеуіне көшірілді, ол 1958 жылдың 17 маусымында Иерусалимдегі архиепископ (қазір Иерусалимдегі Англикан епископы) болған епископпен киеленді. Бедфордтық сәулетші Джон Гедж осы жаңа шіркеудің жобаларын жасады, ол органның орнын өзгертуді, жаңа алтарь мен алтарь рельсін, жаңа хор бөлмесін, жаңа құрбандық үстелін және жаңа дұға орындығын қамтыды. Жаңа шіркеудегі алтарь рельсі жаңа еменнен және ескі шіркеуден алынған 18 ғасырлық баспалдақтан жасалған. Бірнеше жыл өткен соң, 1964 жылы жаңа шіркеудің төбесінде құрғақ шірік табылды. Бедфордтық сәулетшілердің тағы бір фирмасы – Кристалл мен Вест қазіргі төбе мен клерстериді алып тастау және бүгінгі күнге дейін сақталған тік төбемен ауыстыру жоспарларын жасады. 1898 жылғы Келли анықтамалығында шіркеудің халықтан қаржы жинау арқылы салынғаны және "әдемі қарағай аллеясымен" жақындасқаны жазылған. Бүгінде приход шіркеуі Камптон, Клофилл және Хейнс приходтарының, Амптилл және Шеффорд деканатының және Бедфорд архидиякониясының бөлігі болып табылады.