Кіріспе
Витни – Англияның Оксфордшир графтығындағы Батыс Оксфордширде, Уиндраш өзенінің жағасында орналасқан базар қаласы. Ол Оксфордтан 19 шақырым батысқа қарай жатыр.
Witney is a market town on the River Windrush in West Oxfordshire in the county of Oxfordshire, England. It is 12 mile (19 km) west of Oxford.
Тарих
"Уитни" жер атауы "Виттаның аралы" деген ежелгі ағылшын тілінен шыққан. Бұл туралы ең алғашқы жазба 969 жылғы саксон хатында "Виттаниге" деп кездеседі. 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында "Витени" деп тіркелген, ол Бамптонның ежелгі ауданында орналасқан. Англия шіркеуінің Әулие Мария шешіні бастапқыда нормандық стильде салынған. Солтүстік кіреберісі мен солтүстік қанаттары осы стильде 12 ғасырдың соңында қосылып, шамамен 1243 жылғы үлкен қайта құрудан аман қалды. Осы қайта құру кезінде қазіргі ғибадатхана, трансепттер, мұнара және шпилі салынды, ал негізгі зал ерте ағылшын стилінде жаңартылды. 14 ғасырда бірнеше қосымша шешіндер мен қазіргі терезелердің бір бөлігі безендірілген стильде салынды. 15 ғасырда оңтүстік трансепті кеңейтіліп, негізгі залдағы қазіргі батыс терезесі перпендикуляр стильде орнатылды. Мұнарада сегіз қоңырау бар. Шіркеу мұнарасының биіктігі 21 метр, ал биік және нәзік шпилімен бірге шіркеудің жалпы биіктігі 47 метрге (154 фут) жетеді. Вуд Гриндегі Әулие Үш Бірлік шіркеуі 1849 жылы ерте ағылшын готикасының жаңа готикалық стилінде салынды. Әулие Мария шешіні мен Әулие Үш Бірлік шіркеуі қазір бірлескен шіркеулік қауымдастықтың мүшелері. Вуд Гриндегі "Достар үйі" 18 ғасырда салынған. 1997 жылдан бері Уитнидегі квакерлер жүгері саудасы алаңында жиналады. Хай-стриттегі методист шіркеуі 1850 жылы салынған. Қазір ол Уитнидегі бес методист шіркеуі мен ғибадатханасының бірі. Рим-католик шіркеуі "Анамыз және Әулие Хью" 1913 жылы құрылды. Бастапқыда 1881 жылы салынған Вест-Эндтегі шағын ғибадатхана қолданылды. Вест-Эндтегі ескі шағын ғибадатхана қазір "Элим христиандық қауымдастығы". Уитнидің Хай-стритінде әлі де бірнеше ескі ғимараттар сақталған, олар Уитни және Коггс ескеру аймағымен қорғалады. Уитни базары орта ғасырларда ашылған. Бейсенбі күні дәстүрлі базар күні, бірақ сенбі күні де базар өткізіледі. Базар алаңындағы майлы крест осылай аталуына себеп, көршілес қалалардан адамдар май мен жұмыртқа сатып алу үшін осы жерге жиналатын. Ол шамамен 1600 жылы салынған, ал сағаты 1683 жылы қосылған. Уитни қалалық әкімшілік ғимараты, бірінші қабатында аркадалары бар және екінші қабатында жиналыстар залы бар, 1786 жылы аяқталды. Уитни Ұлы Виндраш өзенінің маңызды арнасы болып табылады. Архитектор Томас Уайатт 1822 жылы Бридж-стриттегі көпірді қайта салды. Уитни жұмыс үйі Разор Хиллде (қазіргі Тауэр Хилл) орналасқан. Оны архитектор Джордж Уилкинсон жобалап, 1835-36 жылдары салған. Оның төрт қанаты сегізбұрышты орталық ғимараттан шатырланып шығып тұрды, ол да Уилкинсон салған Чиппинг Нортон жұмыс үйіне ұқсас. Оның кіші інісі Уильям Уилкинсон 1860 жылы Уитни жұмыс үйіне жеке ғибадатхана қосты. Бірінші дүниежүзілік соғыста жұмыс үйінде соғыс тұтқындары ұсталды. 1940 жылы жұмыс үйі Леонард Франк Евтің басшылығымен "Кроуфорд Коллетс" инженерлік зауытына айналдырылды. Ғибадатхана зауыттың асханасына айналдырылды. 1979 жылы "Кроуфорд Коллетс" негізгі ғимараттарды бұзып, орнына заманауи зауыт салдырды, бірақ кіреберіс қақпасы мен бұрынғы ғибадатхананы сақтап қалды. 2004 жылы заманауи зауыт қайта құру үшін бұзылды. Қақпа мен ғибадатхана қайтадан сақталды, ал бұрынғы ғибадатхана кеңселерге айналдырылды.
Өнеркәсіп
Витни орта ғасырлардан бері жүн жамылғыларымен әйгілі. Бұл жамылғыларды өндіруге қажетті су Виндраш өзенінен алынады, және Витнидің жоғары сапалы жамылғыларының құпиясы осы су екеніне сендірілген. 17 ғасырдағы бір бақылаушы Витниде "8 жастан бастап егде жасқа дейін шамамен 3000 адам" жамылғы жасаумен айналысқанын атап өткен. Жамылғы өндірушілер дәстүрлі түрде моптарды да жасаған; бір кезде Корольдік теңіз күштерінің барлық кемелерінде Витни моптары болған. High Street көшесіндегі Blanket Hall 1721 жылы жамылғыларды таразылау және өлшеу үшін салынған. 2016 жылы WOT және Батыс Оксфордширдің Жасыл партиясы Уитни мен Оксфордты байланыстыратын жолдардағы үнемі туындайтын көлік кептелісін темір жолды қайта ашудың себебі ретінде көрсетті. 2021 жылы WOT Group көлік министрлігінің «Темір жолды қайта жаңғырту» идеялар қорына А40 дәлізінде жаңа темір жол құрылысын жүзеге асыру үшін грант сұрап өтінім жолдады. Бұл «Батыс Оксфордширді жақсырақ байланыстыру, Оксфорд экономикалық аймағын дамыту» мақсатын көздейтін Railfuture ұсынған Оксфорд метросының бір бөлігі болды.
Мұражайлар
Уитниде төрт мұражай бар. Коггс Манор Ферма мұражайы 13 ғасырдағы мырзалар үйінде орналасқан және 1954 жылы құрылды, Вудсток жолының басында орналасқан. 1970 жылы шіркеу жанындағы 17 ғасырға жататын бастапқы ғимаратқа жаңа мектеп ғимараттары қосылды. Спрингфилд мектебі 1967 жылы құрылды және ауыр оқу қиындықтары бар оқушыларға арналған арнайы білім беру мектебі. Спрингфилд мектебінің жоғары сыныптары Вуд Грин мектебінің аумағында, бірнеше ортақ мүмкіндіктерімен жеке бөлімше болып табылады. Вуд Грин мектебі 2000 жылдан 2004 жылға дейін кеңейтілді; 15 оқу кабинетінен тұратын қосымша блок, арнайы салынған жоғары сынып орталығы, мектеп асханасы және жаңа AstroTurf алаңы салынды. 2009 жылы ескі төменгі мектептің бір бөлігі AstroTurf алаңы мен жергілікті спорт клубтарының көптеген пайдаланушылары үшін жаңа киім ауыстыру және душ бөлмелерін жасау үшін қайта жаңартылды. Король мектебі Оксфордшир жергілікті білім беру органынан тәуелсіз. Ол 1984 жылы евангелистік христиан ұйымы – Оксфордшир қауымдастық шіркеулерімен құрылды. Кокторп мектебі – 1957 жылы құрылған тәуелсіз орта мектеп. Чирк Гриннің жанындағы Сент-Мэри мектебі 1813 жылы құрылды. Бұл Англия шіркеуіне қарасты бастауыш мектеп болған, бірақ 1953 жылы Англия шіркеуі бақылауындағы кіндік балалар мектебіне айналды, ал кіші оқушылар Бэт мектебінің ғимаратына көшірілді. Қазір Витниде Англия шіркеуіне қарасты екі бастауыш мектеп бар: Корн-стриттегі Бэт мектебі және Коггс Хилл-роудтағы Блейк мектебі. Лурдтың Анасы католик бастауыш мектебі 1958 жылы құрылған католик мектебі. Витниде бес қауымдық бастауыш мектеп бар: Мадли Парк қауымдық бастауыш мектебі, Куинс Дайк бастауыш мектебі, Тауэр Хилл қауымдық бастауыш мектебі, Батыс Витни бастауыш мектебі және Витни қауымдық бастауыш мектебі. Сондай-ақ, Спрингфилд орта мектебінің бөлігі болып табылатын Спрингфилд мектебінде бір арнайы білім беруді қажет ететін бастауыш мектеп бар. Спрингфилд мектебі (бастауыш) Медли Брук бастауыш мектебімен бір ғимаратты бөліседі, бірақ ғимаратты, кейбір ресурстарды және интеграцияны бөлісуден басқа, мектептер бір-бірінен тәуелсіз жұмыс істейді. Бұрынғы Витни техникалық колледжі қазір Абингдон және Витни колледжінің құрамына кіреді. Оның ғимараттарын толық қайта жаңарту 2008 жылдың қыркүйегінде басталды.
Спорт
Витни Юнайтед футбол клубы, бұрын Витни Таун деп аталған және «Жүнділер» (Blanketmen) деген лақап атымен белгілі, 2012–2013 маусымында таратылғанға дейін Грек лигасының Жоғарғы дивизионында ойнады. Витни және аудандық лигасы – бес дивизиондағы шамамен 32 клубтан тұратын жергілікті футбол лигасы. Витни регби футбол клубының бірінші құрамы RFU Оңтүстік-Батыс 1 Шығыс лигасында ойнайды. Wychwood Ladies Hockey Club клубының бірінші командасы Trysport Hockey League Division 1 лигасында, ал Витни Хоккей клубының ерлердің бірінші XI құрамы Англия Хоккей Конференциясының ерлерге арналған Шығыс дивизионында, әйелдердің бірінші XI құрамы Оңтүстік клубтардың әйелдер хоккей лигасының 3А дивизионында ойнайды. Витни Свифтс Крикет клубының бірінші XI құрамы Оксфордшир Крикет Ассоциациясының үшінші дивизионында ойнайды. Витни Воулвз баскетбол клубы Оксфорд және Чилтерн баскетбол лигасында өнер көрсетеді. Toleman Group Motorsport жарыс командасы бір кезде Витниде орналасқан, бірақ 1986 жылы Benetton Formula деп қайта аталды. Команда 1992 жылға дейін Витниде қалды, содан кейін Энстоунға көшіп, 2002 жылы француз Renault автокөлік компаниясы сатып алғаннан кейін Renault F1 болып қайта аталды. Команда 2011 жылға дейін Renault F1 ретінде жарысты, содан кейін британдық Lotus Cars компаниясымен серіктестік құрғаннан кейін «Lotus Renault GP» деп аталды. Келесі жылы команда Renault атауын жойғаннан кейін Lotus F1 болып өзгерді. 2015 жылдың соңында команда Renault компаниясымен қайтадан сатып алынып, 2016 жылға Renault Sport F1 командасы болды.
Саясат
Уитни, соңғы кезге дейін, Консервативтік партияның сенімді мандаты сақталған округі болды. Бұрынғы Сыртқы істер министрі Дуглас Хёрд және Консервативтердің бұрынғы басшысы, премьер-министр Дэвид Кэмерон екеуі де Уитни округінен депутат болған. 1997 жылғы жалпы сайлауда Шон Вудворд Консервативтік партиядан үміткер болып, Хёрдтың зейнетке шығуынан кейін мандатты жеңіп алды. Вудвард 1999 жылы Еңбек партиясына өтті. 2001 жылғы жалпы сайлауда Вудвард Сент-Хеленс-Саут сайлау округінде Еңбек партиясының кандидаты болды, ал Дэвид Кэмерон Консервативтер үшін Уитниді қайта жеңіп алды. Ол 2010 жылдың мамырында Либерал-демократтармен коалиция құрып премьер-министр болды және 2015 жылғы сайлаудан кейін де осы қызметін жалғастырды, онда Консервативтік партия көпшілік дауысқа ие болды. Бірақ, оның үкіметінің Еуропалық Одақта қалу туралы ұсынысын халық қабылдамаған референдумнан кейін ол депутаттықтан бас тартты. Ол көп ұзамай депутаттық өкілдіктен кетіп, 2016 жылдың 20 қазанында өткен қосымша сайлауға жол ашты, онда Роберт Кортс Консервативтік партиядан сайланды. Кортс 2017 жылы қайта сайланды. Оксфордшир округі кеңесіне сайлауда Уитни округі «Уитни Солтүстік және Шығыс» және «Уитни Оңтүстік және Орталық» сайлау округтерімен қамтылған. Қаланың батыс бөлігі «Уитни Батыс және Бэмптон» сайлау округіне кіреді, оған Бэмптон және Даклингтон ауылдары да кіреді. Бұл округтер 2013 жылы құрылды, нәтижесінде жаңа «Уитни Оңтүстік және Орталық» округін Еңбек партиясы жеңіп алды, ал қалған екі округте Консервативтер жеңіске жетті. 2021 жылғы Оксфордшир округі кеңесінің сайлауында Еңбек партиясы «Уитни Оңтүстік және Орталық» округін сақтап қалды және Консервативтерден «Уитни Солтүстік және Шығыс» округін жеңіп алды. Батыс Оксфордшир округтік кеңесіне сайлауда Уитни округі «Уитни Орталық», «Уитни Шығыс», «Уитни Солтүстік», «Уитни Оңтүстік» және «Уитни Батыс» округтеріне бөлінген, олардың барлығынан 12 округтік кеңесші сайланады. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Витни қалалық кеңесінің көпшілігін Еңбек партиясының өкілдері құрайды.
Су тасқыны
2007 жылдың шілдесінде Витни қаласы 50 жылдан астам уақыттың ішіндегі ең ауыр су тасқынына тап болды. Тұрғын үйлер мен кәсіпорындар эвакуацияланды, қалаға кіретін маңызды көлік артериясы және Виндраш өзенінен өтетін жалғыз жол – Бридж-стрит жабылды. Витни қаласының орталық бөлігіндегі шамамен 200 үй суға батты, ең көп зардап шеккен аудандар Бридж-стрит, Милл-стрит және Вест-Энд болды. Сондай-ақ, салынысы аяқталмаған жаңа "Аквариус" тұрғын үй кешені де су тасқынынан көп зиян көріп, қиын жағдайға түсті. 2008 жылы болған тағы бір су тасқыны салдарынан 17 жастағы жігіт су құбырында батып қайтыс болды.
Климат
Витниде британ аралдарына тән теңіздік климат орналасқан, жауын-шашын жыл бойына теңіздей таралады, температураның ауытқуы шамалы және күн сәулесі салыстырмалы түрде аз. Ең жақын ресми метеостанциясы – Витниден оңтүстік-батысқа қарай шамамен 4 миль (6 км) қашықтықта орналасқан Бриз-Нортон. 1990 жылдың тамызында тіркелген абсолюттік ең жоғары температура 35,4°C (95,7°F) болды, бірақ әдеттегі жылы ең ыстық күн 29,5°C (85,1°F) градусқа жетеді, ал орташа есеп бойынша 14,6 күнде максималды температура 25,1°C (77,2°F) немесе одан да жоғары тіркеледі. Абсолюттік ең төменгі температура 1982 жылдың қаңтарында тіркелген -20,7°C (-5,3°F). Көбінесе, жылдық ең төменгі температура -8,1°C (17,4°F) болады, бірақ шамамен 47,1 түні ауада қырау тіркеледі. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 644 мм-ден аспайды, ал жылына 1 мм-ден астам жаңбыр 115 күнге жуық жауады.
Медиа
Қала теледидар сигналын Оксфорд теледидар таратушысынан алады. 2010 жылдың мамыр айында WitneyTV коммерциялық емес онлайн хабар таратушысы ретінде іске қосылды, ол апта сайынғы бағдарлама арқылы жергілікті жаңалықтар мен Батыс Оксфордширдегі болашақ оқиғаларды қоғамның пайдасына жеткізеді. Сондай-ақ, жергілікті тартымды орындар, клубтар, ұйымдар және бұрынғы бағдарламалар туралы бейнелердің архиві де қолжетімді. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Oxford 95.2 FM, Heart West 97.2, Heart South 102.6, BBC Radio Wiltshire 103.6 және Greatest Hits Radio South 106.4 FM. 2012 жылдың 30 қарашасында Witney Radio іске қосылды. Witney және Батыс Оксфордшир халқына арналған жергілікті жаңалықтар, музыка және ағымдағы оқиғаларды ұсыну мақсатында жұмыс істейді. FM радио арқылы хабар таратуға лицензия 2016 жылдың сәуірінде лицензиялау органы OFCOM арқылы берілді. 2017 жылдың 14 шілдесінде Witney Radio 99.9fm жиілігінде Witney және Батыс Оксфордширде хабар таратуды бастады. Станция тәулігіне 24 сағат, аптасына 7 күн хабар таратады, онда жергілікті жерден 30-дан астам жүргізуші қатысады. Станция сонымен қатар TuneIn арқылы онлайн тыңдаушылар үшін онлайн хабар таратады. Жергілікті газеттер: Oxford Times, Oxfordshire Guardian және Witney Gazette.