Кіріспе

Неолиттік ұзын дөңгелек және камералы қабір орны Оксфордширде, Англияда.

Уэйлендтің Smithy – Оксфордшир графтығының оңтүстік-орталық аймағындағы Ашбери ауылының жанында орналасқан ерте неолиттік камералы ұзын дөңгелек. Бұл дөңгелек б.з.д. 3600 жыл шамасында, Еуропадан Британ аралдарына егіншілік енгізілгеннен кейін көп ұзамай, мал өсірушілердің қауымдары салған деп саналады. Неолит дәуіріндегі Еуропа бойынша кеңінен таралған ұзын дөңгелектер салу дәстүрінің бөлігі болғанымен, Уэйлендтің Smithy Ұлыбританияның оңтүстік-батысында ғана кездесетін дөңгелектердің жергілікті аймақтық түріне жатады. Уэйленд Смитти – осы типтегі дөңгелектердің ең жақсы сақталған мысалдарының бірі. Қазіргі күйі 1962-1963 жылдары археологтар Стюарт Пиггот және Ричард Аткинсон жүргізген қазбалар мен қалпына келтіру жұмыстарының нәтижесінде пайда болды. Олардың зерттеулері дөңгелек екі кезеңде салынғанын көрсетті. Біріншіден, б.з.д. 3590-3550 жылдар аралығында ағаштан жасалған камералы сопақ дөңгелек, содан кейін б.з.д. 3460-3400 жылдар аралығында тастан жасалған камералы ұзын дөңгелек салынған. Дөңгелек Уффингтон ақ жорғасы мен Уффингтон қамалы орналасқан төбеде жатыр; ол сонымен қатар Беркшир Даунс арқылы өтетін ежелгі жолға да жақын. Бұл ескерткішті Англия мұрасы қорғап, жыл бойы ашық.

Сипаттама

Ерте неолит дәуірі – Ұлыбритания тарихындағы революциялық кезең. Б.з.д. 4500 және 3800 жылдар аралығында өмір салтында кең ауқымды өзгерістер болды, себебі Британ аралдарындағы қауымдар ауыл шаруашылығын негізгі күнкөріс түрі ретінде қабылдады, бұл бұрынғы мезолиттік кезеңді сипаттаған аңшы-жинаушы өмір салтын тастады. Бұл континенттік қоғамдармен байланыс арқылы орын алды, бірақ бұл мигранттардың көптеп келуіне, әлдеме жергілікті мезолиттік британдықтардың континенттен ауыл шаруашылығы технологияларын қабылдауына байланысты екені әлі де белгісіз. Жаңа технологиялардың арқасында Ұлыбританиядағы неолиттік қоғамдар еуропалық жерлеу салтын үлгі етіп алды. Ағаштан жасалған жерлеу үйі негізінен екі шетінде екі үлкен тірегі бар тас төселген еденнен тұратын. Бір шетінде бір иілген күйде жерленген адамның денесі табылды, ал оның алдында 14 адамның көп бөлігі бөлшектенген сүйектері шашырап жатыр. Кейінгі тас қабір екі қарама-қарсы трансепт бөлмесінен және соңғы бөлмеден тұрады; сонымен қатар, ұзын кіреберіс бөлмесімен бірге, қабірдің жоспары айқыш пішіндес болып көрінеді. Кіреберісте төрт үлкен сарсен тасы тұр (бастапқыда алты болған, бірақ екеуі жоғалған), олар 1962 жылғы қазбалардан кейін тік орналасқан күйіне қайта орнатылды. Археологтар оны Северн-Котсвольд қабірлерінің бірі деп жіктемелейді. Оның үстіне орнатылған үлкен трапеция пішіндес жер үйі тас жиекпен бекітілген, ал оның материалы екі үлкен шұңқырдан қазылып алынған. 1919 жылғы қазбалар жеті ересек және бір баланың шатасқан сүйектерін ашты. Бұл орын маңызды, себебі ол 50 жылға созылған ағаштан жасалған камералы қоршаудан тас камералы қабірге өтуді көрсетеді. Екінші қабірдегі жерлеулердің радиокөміртекпен мерзімделуі бұл жерлеу стилінің 200 жыл бұрын қолданылған Батыс Кеннет Ұзын Қоршауына ұқсас болғандықтан, кейінірек пайдаланылғанын көрсетеді.