Кіріспе
Солташ (корн. Essa) – Англияның оңтүстік Корнуоллдағы қала және азаматтық округ. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 16 184 адамды құрайды. Солташ Тамар өзені арқылы Плимут қаласына қарап орналасқан және "Корнуоллға ашылатын қақпа" деп кеңінен танымал. Солташтің танымал орындары – Плимутты Корнуоллмен автомобиль жолымен байланыстыратын Тамар көпірі және Корольдік Альберт көпірі. Латчбрук аймағы қала құрамына кіреді.
Saltash (Cornish: Essa) is a town and civil parish in south Cornwall, England. It had a population of 16,184 in 2011 census. Saltash faces the city of Plymouth over the River Tamar and is popularly known as "the Gateway to Cornwall". Saltash’s landmarks include the Tamar Bridge which connects Plymouth to Cornwall by road, and the Royal Albert Bridge. The area of Latchbrook is part of the town.
Сипаттама
Солташ қаласында 1859 жылдың 2 мамырында Альберт ханзада ашқан Изамбард Кингдом Брунельдің Корольдік Альберт көпірі орналасқан. Ол теміржол желісін Тамар өзені арқылы салады. Оның қасында А38 тас жолын алып өтетін ақылы Тамар көпірі орналасқан, ол 2001 жылы қозғалыс тоқтатылмай тұрып кеңейтілген алғашқы аспалы көпір болды. Солташ теміржол станциясы, қала орталығына жақын орналасқан, тұрақты пойыз қатынасы бар, соның ішінде Лондон Паддингтон станциясына бағыттары да бар. Stagecoach South West және Go Cornwall Bus компаниялары Солташтан Плимут, Лансестон, Лискеард, Лу, Полперро, Пэдстоу және Торпойнтқа автобус қатынасын жүзеге асырады. Фрэнсис Дрейктің сүйіктісі Мэри Ньюманның II санаттағы коттеджі Кувьер көшесінде орналасқан. Жақын жерде Трематон және Инс қамалдары, сондай-ақ Черчтаун шаруашылығындағы табиғат қорығы бар. Солташқа жақын орналасқан Бэррелл үйі 1621 жылы салынған, ал оның бір бөлігі 1636 жылы салынған. Кіреберіс жағы 18 ғасырда өзгертілген. Қала 1990 жылдары Латчбрук жаңа ауданының салынуымен, ал кейін Пиллмир тұрғын үй ауданының құрылысымен кеңейді. 2009 жылдың жазында Saltash пошталық индексінің аймағы мектеп нәтижелері мен қылмыс статистикасын қамтитын сауалнамада Ұлыбританияда өмір сүруге ең қолайлы орын деп танылды.
Топонимика
Құрылтай жарғысында бұл жер "Essa" (латынша "күл" дегенді білдіреді) деп көрсетілген. Дегенмен, қаланың атауын жазу әр жылдары өзгеріп келген. Мысалы, Эдуард Исповедник заманында ол "Aysche" деп аталып, солай жазылған. 1584 жылғы жарғыда Ессаның қазір Салташ деп жиі айтылатыны айтылған. Он екінші ғасырда Эсса деген әулет Аштор-Рок жанындағы меншігінде тұрған, сол жерде бұрын Манор соттары өткізілген. Атаудың "Салт" бөлігі оны "күл" деп аталатын басқа жерлерден ерекшелеу үшін қосылған.
Ерте тарих
Роджер де Вальтеорт (Регинальд де Валле Торта) 1270 жылы Корнуолл графы және римдіктердің патшасы Ричардқа сатылды, ал Эдвард, Қара ханзада, Корнуоллдың бірінші герцогы болды және Трематон қамалына келді. 1549 жылы протестанттық дінге қатысты жаңа тәртіптерге қарсы Корнуолл көтерілісі болды. Хамфри Арунделл басқарған көтерілісшілер алдамшылықпен Трематон қамалын басып алып, осы процесте сэр Ричард Гренвиллді тұтқынға алды, ол Тибернде басы кесілді. Олар күтпеген қонақтарына қатыгездік көрсетті. Солташ қаруы – күміс фонға көк су, ортасында алтын қалқан, онда қызыл арыстан жүгіріп тұр, ал шекарасы қара, алтын монеталармен безендірілген. Қалқанның екі жағында үшінші түсті ханзада тажы бар ақ страустың қауырсыны бейнеленген. Солташ мөрлері: желкендері жиналған үш мачталы кеме; және шекарасы алтын монеталармен безендірілген, крест тәж және лилиядан тұратын таққа сүйенген арыстанның жүгіріп тұрған бейнесі, екі жағында страустың қауырсыны, ал төменде "Sigillum aquate Saltash" және "Sigillum Saltashe" деген жазулар бар. Солташ гильдиясы шамамен 1780 жылы салынды және 1925 жылы кеңейтіліп, жаңартылды.
Салташ паром
Салташ қаласының тарихы Тамар өзені арқылы өтумен, немесе паромдық жермен байланысты. Алғашқы паромды балықшылар Сент-Германс монастырына және Трематон қамалына жол ашатын адамдар үшін құрған. Нормандтар басып алғаннан кейін, Трематон қамалын және усадьбасын иеленген Мортен графы Роберт, базарды Сент-Германс канондарынан алып, Салташта орнатып қойды. Граф Трематон мен басқа да иеліктерді де Вальтеорттарға берді, олар одан кейін паромды ұстауға міндетті болды. Он екінші ғасырда қала құрылды (1190 жылы), және Салташ Дартмут пен Фууи арасындағы жалғыз жекелендірілген теңіз портына айналды. Осы фактінің нәтижесінде Салташқа қатысты мақал пайда болды: «Салташ қалашық болғанда, Плимут бұталы дала болған» («бұталы» – шұңғылмен қапталған), себебі Плимут қаласы мен оның теңіз порты 1190 жылы әлі болмаған. Орта ғасырларда паром Вальтеорттардың иелігіндегі Трематон әулетінің бір бөлігі болды.
Антоний өткелінің паром
Антоний өткеліндегі паром, 1324 жылғы құжаттарда еске алынған, Солташ азаматтық қауымының Сент-Стефенс шағылысында орналасқан. 14 ғасырда паром Дауней отбасының меншігінде болды, 1450 жылы ол Кару отбасына өтті, ал 18 ғасырдың соңында Кросли отбасы басқарып, 1950 жылдардың басына дейін, қолданыстан шыққанға дейін бірнеше буын бойы оны пайдаланды. Бұл бағыт Юпитер нүктесін (Антоний иелігінің бөлігі), Антоний өткелін және Өткел нүктесін (екеуі де Солташтың бөлігі) байланыстырды. Ресми түрде Антоний өткеліндегі паром әлі де бар, себебі ол қоғамдық паром ретінде саналады және оны тоқтату үшін Парламент актісі қажет, сондай-ақ ол әлі де Ordnance Survey карталарында көрсетілген.
Қауымдық шіркеулер
Салташ шіркеуі 1881 жылға дейін қаладан бір шақырым қашықтықта орналасқан Салташ маңындағы Сент-Стефан шіркеуі болды. Құрылысы негізінен 15 ғасырда салынған, бірақ екі дәліз бар және мұнара солтүстік дәліздің батыс жағында орналасқан. Қаріп – Норман стилінде. Бұл шіркеуді, болжам бойынша, Норман дәуірінде Трематон қамалының иелері салған. Қамал сияқты, ол кейінірек Корнуолл графы мен герцогтарына тиесілі болды; 1351 жылы король Эдуард III оны Виндзор деканатына қаратып, қайырымдылықты викариатқа айналдырды. Орта ғасырларда Салташта шіркеу, ал Шиллингхемде (1318), Треханда (1332), Жерде (1413) және Тревалвардта (1395) жеке шатырлар болған. Салташтағы шатыр Әулие Николай мен Әулие Фейтқа арналған және 1881 жылы қаланың шіркеуіне айналды. Әулие Николай және Әулие Фейт шіркеуінің бастапқы Норман шіркеуінен қалған бұрынғы солтүстік трансептісімен жалғасқан, тірегі жоқ мұнарасы бар. Блокталып қалған оңтүстік есігі Норман стилінде, сондай-ақ ғибадатхананың, кеменің, оңтүстік трансептісінің және батыс қабырғасының көп бөлігі де солай. Солтүстік ғибадатхана шатыры 14 ғасырда қосылды. 15 ғасырда кемеге солтүстік дәліз қосылды; солтүстік дәліз бен кемедегі арбашатырлар бір уақытта салынған. Қаріп, болжам бойынша, Норман стилінде және ерекше, анық емес пішінге ие. Мұнда 1798 және 1799 жылдары суға батып кеткен үш теңіз офицері – Джон және Джеймс Дрю, сондай-ақ Дж. У. Дрюге арналған ескерткіш орнатылған.
Білім
Салташ қаласындағы бастауыш мектептерге Бурратон орта мектебі, Бишоп Корниш (В. А.) бастауыш мектебі, Брунел мектебі (бұрын Лонгстоун кіндік мектебі және Салташ кіші мектебі болған) және Сент-Стефенс мектебі кіреді. 2004 жылдың қыркүйегінде Салташ орта мектебі Ғылым, математика және ақпараттық технологиялар бойынша мамандандырылған колледж мәртебесін алды және Салташ.net қоғамдық мектебі деп аталды. Қазіргі таңдағы атауы – Saltash Community School. Saltash.net Isobel Bryce басшылығымен Microsoft компаниясымен байланыс орнатуға тырысты және оның қызмет ету кезеңінде мектепті OFSTED «жақсы» деп бағалады. Соңғы жылдары мектеп оқушыларының үлгерімі төмендеді, және осыған байланысты OFSTED мектепті «жақсарту қажет» деп бағалады. Мектеп 2019 жылы «жақсарту қажет» деген баға алған және соңғы (2022) тексеруде де сол баға сақталғанын атап өткен жөн, бірақ қазір бұрынғыдан гөрі қиын бағалау жүйесі қолданылуда. Есепте мектептің дұрыс бағытта қозғалып келе жатқанына куәліктер бар. Корнуолл колледжінің Салташта кампусы бар.
Медиа
Жергілікті телеарналар BBC South West және ITV West Country арқылы көрсетіледі. Телесигналдар Карадон тауындағы телемұғажырдан қабылданады. Қалаға BBC Radio Cornwall 95.2 FM және BBC Radio Devon 95.7 FM радиостанциялары қызмет көрсетеді. Басқа радиостанциялар: Heart West 97.0 FM, Greatest Hits Radio South West 106.7 FM және Liskeard Radio – онлайн хабар тарататын қоғамдық радиостанция. Оның жергілікті газеті – Cornish Times.
Фестивальдар
Солташ қаласында жыл сайын бірнеше фестиваль өтеді: Солташ Мейфэйрі мамыр айының басында Фор-стрит және оның төңірегінде ұйымдастырылады, ал Солташ қалалық регатасы жаз айларында Уотерсайд аймағына музыка мен ойын-сауық сыйлайды. Суда ең жақсы командалар қатысатын қарқынды гиг жарыстары, флэшбот есу және қайықпен жарыс, сондай-ақ жергілікті ұйымдар арасындағы дәстүрлі «Англия және кері» жарысы өтеді. 2008 жылы іс-шаралар тізіміне жаңа бес қалалық бәйге қосылды, онда Солташ Лискеард, Каллингтон, Лу және Торпойнт қалаларымен күш сынасады. Құрлықта көптеген сауда орындары, музыка және шатырлар кездеседі. Қосымша ақпарат алу үшін төмендегі регата мен мейфэйр веб-сайттарына кіріңіз.
Денсаулық сақтау қызметі
Жергілікті шағын аурухана (Қасиетті Барнабаның үйі (сауығуға арналған)) Сент Маргарет әйелдер бауырластығының қоғамымен қамтамасыз етілді. Соңғы кезде ол Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің бөлігіне кірді және бірнеше жыл бойы Peninsula Community Health басқаруында болды.
Атақты тұрғындар
Сэр Эван Непиан, бірінші барон, 1752 жылы Салташ маңындағы Сент-Стефенс елді мекенінде дүниеге келген. Джордж Картер Бинель, көрнекті энтомолог, 1910 жылы қайтыс болғанға дейін Home Park Road көшесінде тұрған. Оның жәндіктердің үлкен коллекциясы Плимут мұражайында сақтаулы. Дама Мура Лимпани, пианист, 1916 жылы Салташта дүниеге келген. Энн Гланвилл, 1796 жылы туған; өмірінің соңына дейін Салташта тұрған, қайықпен жарысудың чемпионы. Колин Салливан (футболшы), 1951 жылы туған; бұрынғы Плимут Аргайл футболшысы, Салташта туған. Ол клубтың тарихындағы ең үздік сол қанат қорғаушысы деп есептеледі және 2004 жылы барлық уақыттағы үздік XI құрамына енгізілді.
Спорт және демалыс
Солташ қаласында «Солташ Юнайтед ФК» футбол клубы бар, ол Англия футбол лигасы жүйесінің тоғызыншы деңгейінде, Батыс футбол лигасынде ойнайды. Қалада сондай-ақ «Карадон Pilot Gig» қайық клубы орналасқан. «Livewire Youth Project» музыкалық бағытталған жастар клубы Тамар өзенінің жағасында орналасқан. Клубта жазбалар студиясы, топтардың репетиция залдары және 300 адамдық музыкалық зал бар. «The Damned» және «The Hoosiers» сияқты танымал топтар бұл жобада өнер көрсеткен. «Livewire» сонымен қатар әлеуметтік, романтикалық және жыныстық денсаулық бойынша кеңес пен қолдау көрсетеді. «Tamar View» өнеркәсіптік аймағында велосипед клубы орналасқан. Жыл бойы тұрақты жарыстар өткізіледі. Велосипед клубында әртүрлі деңгейдегі және қабілеттегі адамдар бар. «Saltash Leisure» орталығында бассейн, спортзал және фитнес жабдықтары бар. Солтүстікке қарай «China Fleet Country Club» орналасқан, онда 18 лункалы стандартты гольф алаңы, спа-бассейн және басқа да фитнес жабдықтары бар. «Saltash Sailing Club» барлық жастағы адамдарға арналған, жұма күні кешке суда 100-ден астам жасөспірімдер жарысады. Сейсенбі күні қайық жарыстары, ал бейсенбі күні яхта жарыстары өтеді. Бәсекеге қабілетсіздер үшін қосымша іс-шаралар да ұйымдастырылады. «Saltmill Park» саябағында BMX және скейтпарк, сондай-ақ қоғамдық өнер туындылары бар. «Saltmill» жергілікті ұйымдарға арналған, кез келген ауа-райында қолданылатын алаңға да ие. «Saltash Tennis Centre» демалыс орталығының артында орналасқан. Теннис орталығы екі шөптен жасалған және екі қатты корттан, сондай-ақ ерлер мен әйелдерге арналған киім ауыстыратын клубтан тұрады. Қазіргі уақытта клубтың Плимут және округ лигасынде (P&D лигасы) үш ерлер командасы және P&D лигасының әйелдер командасы бар. Клубтың U19 P&D лигаларында екі жасөспірімдер командасы бар.
Корнуолл күрес
Солташ ғасырлар бойы Корнуолл күресінен турнирлер өткізіп келеді, соның ішінде Паркин мен Гундри сияқты танымал күресшілерді қабылдаған. Турнирлер Рекреациялық алаңда өткізілді.
Saltash-қа сілтеме жасау
Нақты және ойдан шығарылған HMS Saltash атты Корольдік теңіз күштерінің кемелері болған. "Saltash" – сонымен қатар танымал корнуоллдық халық әні. Брунелл университетінде (Уксбридж) жатақханалардың бірі Брунеллдің Король Альберт көпірінің құрметіне Saltash деп аталған. Британ саксофонисі Джон Сурманның 2012 жылғы альбомы (ECM продюсерлікпен) Saltash Bells деп аталады.