Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пицигин – Хорватияның Сплит қаласынан шыққан, жағажайда ойналатын дәстүрлі доп ойыны. Бұл ойынды көбінесе судың саяз бөлігінде немесе жағалауда аматорлар ойнайды, мұнда ойыншылар бірлесіп допты суда түсірмей ұстап тұруға тырысады.
Picigin is traditional ball game from Split, Croatia that is played at the beach. It is an amateur sport played in shoals or other shallow water, usually consisting of cooperating players keeping a small ball from falling in the water.
Шығу тегі
Пицигин Сплиттегі Бачвице құмды жағажайында туындады. Алғаш рет 1908 жылы Прагадан келген хорват студенттерінің тобы шалшық суда су полосы ойнау қиын болғандықтан ойнаған. Олардың орнына, кейін пицигин деп аталатын басқа ойынды ойнай бастады.
Picigin originated on the sandy beach of Bačvice in Split. It was first played in 1908 by a group of Croatian students returning from Prague who were finding it difficult to play the game of water polo in shallow water. Instead, they began playing a different game which would come to be known as picigin.
Ойынның ерекшеліктері
Ойын бірнеше ойыншыдан тұрады, олар шеңберде кішкентай допты қолдарымен айналдырып ұрып-соғады; мақсаты – допты мүмкіндігінше ұзақ уақыт бойы ауада және суда батпай ұстау. Ойыншылар допты қолға ұстамай, тек алақандарымен бір-біріне шауып жіберуге рұқсат етіледі. Сондықтан, бұл ойын бір жағынан сеткасыз волейболға ұқсас, бірақ оны көбінесе теннис допының мамықтарынан айырылған, кішкентайрақ доппен ойнайды. Ойыншылардың саны шектеулі емес, бірақ бес адам әдеттегі орташа санды құрайды. Ойынға ептілік қажет, себебі допқа жетіп алу үшін көп секіру және иықтап алу керек болады. Барлық ойыншылар бірлесіп ойнайтындықтан, бұл ойын бәсекелестіксіз спорт түрі деп есептеледі және есеп жүргізу жүйесі қарастырылмаған.
The game involves several players in a circle batting around a small ball with their hands; the objective is to keep the ball in the air and out of the water for as long as possible. Players are not allowed to catch the ball, but bounce it around with the palm of the hand to others. As such, the game somewhat resembles net less volleyball, but it is played with a much smaller ball, usually a tennis ball stripped of felt. There is no set number of players, though five is usually average and customary. The game calls for agility as there is a lot of jumping and leaping involved in order to reach the ball in certain situations. As all players cooperate, the game by default is considered a non competitive sport with no scoring system.
Ережелер
Пицигин – әуесқойлық спорт түрі болғандықтан, қатаң немесе ресми ережелер жоқ, бірақ ол жалпы қабылданған дәстүр бойынша, көп өзгеріссіз ойналады. Ең көп таралған нұсқадағы басты мақсат – допты суға түсірмей, мүмкіндігінше ұзақ уақыт ауада ұстау. Кейбір ойын түрлерінде ойыншы допты басқаларға жібермес бұрын бір немесе екі рет қана тигізуге рұқсат етіледі, волейболдегідей.
Since picigin is an amateur sport, there are no strict or formal rules, but it is played according to general tradition with little variation. The main goal in the most popular variant is to keep ball in the air without it falling in the water for as long as possible. In some game variants, a player is only allowed to touch the ball once or twice before passing it on to others, as in volleyball.
Ойыншылар
Ойыншылардың санына шектеу жоқ, бірақ ойын әдетте бес ойыншымен ойналады, олар бірге пентаграмма пішінді нүктелер құрайтындай орналасады. Ойыншылардың екі дәстүрлі рөлі немесе позициясы бар – sidrun және trkač. Екі sidrun (көпше түрі – sidruni, чакavian хорват тілінде "бекітуші") ойыншысы өз позициясында бекініп тұрып, допты тұрақты түрде беруді қамтамасыз етеді, ал қалған үш ойыншы trkač (көпше түрі – trkači, хорват тілінде "құсаушы") рөлінде бос доптарды қуалап, сақтап қалу міндетін орындайды. Ойын екі рөлдің де орындалуы үшін ешқандай физикалық талаптар қоймайды, бірақ trkač рөліне көбірек ептілікке және төзімділікке ие ойыншылар жақсырақ сай келеді, ал sidrun рөліне орташа көлемнен жоғары бой ұзындығы қажет.
There is no limit on the number of players, but the game is usually played with five players who stand as to form points of a pentagram like shape. There are two traditional player roles or positions – sidrun and trkač. Two sidrun (pl. sidruni, Chakavian Croatian for "anchor") players remain anchored to their position and ensure that ball passing is stable while the other three players play as trkač (pl. trkači, Croatian for "runner"), tasked with chasing after and saving loose balls. The game does not call for any physical characteristics for either role, but trkač roles are optimally taken up by more agile players with higher stamina while sidrun role calls for above average height.
Жер бедері
Пицигин ойынында ойыншылар жиі секіріп, денелеріне түсетіндіктен, қауіпсіз жарақат алмау үшін ойынды арналған жердің жұмсақ болуы қажет – әдетте, осыған шалбар сулы немесе таяз сулы жағажай сәйкес келеді. Барлық ойыншылар үшін қозғалысқа кедеріс келтірмеу үшін, су тереңдігі шағын келуі керек, шамамен білезікке дейін.
As picigin often sees players jumping and landing on their body, it requires a soft surface in shoal or other shallow water to be played as intended without possibility of serious injury; this is usually a shallow sandy beach. Preferred depth is roughly ankle deep for all players as to not greatly hinder movement.
Топ
Пицигин әр түрлі кішкентай доптармен ойналады. Дегенмен, дәстүрлі доп, балун деп аталатын (шакавиалық хорват тілінде "доп" деген мағынада) – шындығында, бірнеше миллиметрге жылтыратылған, сыртын жоғалтқан теннис добы. Осылайша, балун қалыпты теннис доптарына қарағанда тегіс, жеңіл және оңай секіреді.
Picigin is played with various small balls. However, the traditional ball, called balun (Chakavian Croatian for "ball") is actually a tennis ball that has been stripped of its felt and polished off a few millimeters. As such, the balun is smoother, lighter and bounces more easily than a normal tennis ball.
Дәстүр
Ең дәстүрлі ойыншылар пицигинді тек Сплиттегі Бачвице құмды жағажайында ғана ойнау мүмкін деп санайды, ол ойынның рухани отаны болып есептеледі. Пицигин Бачвицеде жыл бойы, ал жазда көбінесе түнде ойналады (қараңғыда шамдар қолданылуы мүмкін). Ауа райына қарамастан, жаңа жыл күні пицигин ойнаудың ұзақ тарихы бар, мұнда теңіз температурасы көбінесе 15°C-тан жоғары болмайды. 2008 жылдың маусым айында пицигин үш жылға Хорватияның материалдық емес мәдени мұрасы деп жарияланды, содан кейін оны тұрақты мәртебеге ие ету жоспарланды. Бұл мәртебе 2013 жылы расталды.
The most traditional players believe it to be impossible to play picigin anywhere but on the sandy beach of Bačvice in Split, which is considered the game's spiritual home. Picigin is played on Bačvice year round and, often at night in the summer (reflectors can be used in the dark). There is also a longstanding tradition of playing picigin on New Year's Day regardless of weather conditions, when the sea temperature is rarely above 15 °C. In June 2008, picigin was pronounced a Croatian immaterial cultural good, for a period of three years, with pending plans for a permanent designation. That status was confirmed in 2013.
Чемпионаттар
2005 жылдан бері Пичигин әлем чемпионаты жыл сайын Сплит қаласындағы Бачвице жағажайында өткізіліп келеді. 2008 жылға дейін ойыншыларға белгілі бір секірістер орындау міндеті қойылды, бірақ 2008 жылдан бастап жеңімпаз тұтас команданың көркемдік танымы бойынша анықталады.
Since 2005, the Picigin World Championship is organized every year on Bačvice beach in Split. Until 2008, players were given a task to do certain jumps, but from 2008, the winner is selected according to the artistic impression of a whole group.