Кіріспе

Пруссия ауданы

Бромберг ауданы – 1772 жылдан 1807 жылға дейін, содан кейін 1815 жылдан 1920 жылға дейін болған Пруссия ауданы. Алғашқыда ол Неце ауданының құрамына кірді, ал 1815 жылдан бастап Позеннің Ұлы Герцогтігіндегі Бромберг әкімшілік округінің (Regierungsbezirk Bromberg) және 1848 жылдан бастап Пруссияның Позен провинциясының құрамына кірді. Бромберг қаласы (қазіргі Бидгощ, Польша) 1875 жылдан бастап ауданнан бөлініп, жеке қалалық аудан құрды. Бүгінде ауданның аумағы Польшаның Куявия-Померания воеводиясының құрамына кіреді.

Тарих

1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінен бастап Бромберг ауданы Пруссияның Нецзе округіндегі төрт округтің бірі болды. Наполеон соғыстары кезінде 1807 жылғы Тильзит шарты арқылы Бромберг ауданы Пруссиядан Варшава Герцогтығына өткізілді. Нецзе округінің барлық аумағы 15 мамыр 1815 жылы Вена конгресінде Пруссия Корольдігіне қайтарылды. Оның оңтүстік-шығыс бөлігі, Бромберг ауданымен бірге, Позеннің Ұлы Герцогтығындағы Бромберг әкімшілік округіне (Regierungsbezirk Bromberg) бекітілді, ол 1848 жылы Позен провинциясы болды. 1816 жылғы 1 шілдедегі алғашқы округтік реформа аясында Бромберг ауданы Эксин қаласын Вирсиц ауданына өткізді. 1818 жылғы 1 қаңтардағы екінші округтік реформада Бромберг ауданының аумағы айтарлықтай кішірейтілді. Мроцшен, Накель қалалары және олардың айналасы Вирсиц ауданына берілді, ал Бартшин, Лабишин, Рынаршево және Шубин қалалары мен олардың айналасы жаңа Шубин ауданын құрады. Бромберг ауданының тағы бір бөлігі Иноврацлав ауданының құрамына енді. Осыдан кейін Бромберг ауданына Бромберг, Фордон, Польша Коронасы (Polnisch Krone) және Шулиц кірді. Бромбергте аудандық басқарма (district office) құрылды. Позен провинциясының бір бөлігі ретінде Бромберг ауданы 1871 жылғы 18 қаңтарда жаңадан құрылған Германия империясының құрамына кірді. 1875 жылғы 29 мамырда Бромберг қаласы Бромберг ауданынан бөлініп, жеке қалалық округ (Stadtkreis Bromberg) құрды. Ауданның қалған бөлігі Landkreis Bromberg деп аталды. 1918 жылғы 27 желтоқсанда Позен провинциясында Ұлы Польша көтерілісі басталды, бірақ Бромберг ауданы неміс бақылауында қалды. 1919 жылғы 16 ақпандағы келісіммен польша-неміс шайқастары тоқтатылды, ал 1919 жылғы 28 маусымда Германия үкіметі Версаль шартының талаптарына сәйкес Бромберг ауданы мен негізінен неміс халқы тұратын Бромберг қаласын Польшаға беруге мәжбүр болды. 1919 жылғы 25 қарашада Германия мен Польша мемлекеттік мекемелерді эвакуациялау және берілуге тиіс аумақтарды беру туралы келісімге келді, ол 1920 жылғы 10 қаңтарда ратификацияланды. Мемлекеттік мекемелер 1920 жылғы 17 қаңтар мен 4 ақпан аралығында Польшаға берілді. Бромберг қаласы, польша тілінде Бидгощ деп аталады, 1920 жылғы 19 қаңтарда Польшаға өткізілді.

Соғыс аралығы

Бромберг ауданы Польшада Powiat Bydgoski (Бидгощ округі) ретінде сақталды. 1920 жылы 16 шағын ауыл Повиаттан Бидгощ қаласына берілді. 1938 жылдың 1 сәуірінде Бидгощ округі Познань воеводиясынан Померания воеводиясына көшірілді. 1921 жылы Бидгощ округінде 140 263 адам тұрды, олардың 14%-ы немістер, ал 86%-ы поляктар еді. Бидгощ қаласының өзінде 87 643 адам тұрды, олардың 27%-ы немістер, 73%-ы поляктар еді. 1931 жылы қала халқының тек 10%-ы немістерді құрады.

Польшаның Бромберг ауданы (1939-1945)

1939 жылы Польшаға неміс шабуылынан кейін Бромберг ауданының аумағы нацистік Германиямен Рейхсгау Данциг-Батыс Пруссияға қосылды және Бромберг ауданы қайта құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, аймақта неміс азшылығы мен поляк қарулы күштері арасында қақтығыстар болды, ал Қанды жексенбіде бірнеше жүз адам қаза тапты. Вермахттың басып кіргенінен кейін неміс азшылығының мүшелері СС және гестапо басшылығымен "Фольксдойчер Зельбстшуц" (Volksdeutscher Selbstschutz) деп аталатын жарымәскери жасақтар құрып, поляк халқының жаппай қырғынын жасады. Польша деректеріне сәйкес, Фордонда шамамен 5000 поляк қаза тапты, ал Быдгощ қаласының 37 000 поляк тұрғыны соғыс аяқталғанға дейін өмірін жоғалтты. 1941 жылы Бромберг ауданында 54 949 тұрғын, ал Бромберг қаласында 144 252 тұрғын болды. 1945 жылдың 1 қаңтарында аудан үш қала мен 114 муниципалитеттен тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көптеген неміс тұрғындары батысқа қашқан. 1945 жылдың қаңтар айында ауданды Қызыл Армия басып алып, Польшаға қайтарып берді.

Демография

1849 жылғы пруссиялық санақ бойынша Бромберг округінің (оған Бромберг қаласы да кірді) халқы 56 972 адамды құрады, оның ішінде 25 374 (44,5%) – немістер, ал 31 598 (55,5%) – поляктар немесе поляк-неміс екі тілділері. 1910 жылы Бромберг қаласы (Stadtkreis Bromberg) халқының 80% астам бөлігі немістерден тұрды, ал Бромберг округінде немістер шамамен 61% көпшілікті құрады. 1920 жылы округтің Польшаға өткеніне байланысты, неміс халқының көп бөлігі эмиграцияға кетті, нәтижесінде 1921 жылға қарай округ және қаланың халқында поляктар басымдық танытты. +Бромберг округінің этнолингвистикалық құрамы ЖылХалқыНемісПоляк / Екі тілді / Басқа183443 31521 27949,1%22 03650,9%184956 97225 37444,5%31 59855,5%191096 47358 78360,9%37 69039,1%

Сот жүйесі

Негізгі сот (немісше: Landgericht) Бромберг қаласында, ал кіші соттар (немісше: Amtsgericht) Бромберг және Кронеде орналасқан.