Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәстүрлі перулік аспалы көпір
Traditional Peruvian suspension bridge
Инка арқан көпірлері – Инка империясы салған каньондар, шатқалдар және өзендер (понго) үстіндегі қарапайым аспалы көпірлер. Бұл көпірлер Инка жол жүйесінің ажырамас бөлігі болды және Инка инженерлік шешімдерінің үлгісі саналады. Инка халқы доңғалақты көліктерді пайдаланбағандықтан, көлік тек жаяу жүргіншілер мен малмен шектелген, сондықтан осы типтегі көпірлер өте пайдалы болды. Оларды Инка империясы бойынша хабар жеткізуші шаскилер де жиі пайдаланған.
Inca rope bridges are simple suspension bridges over canyons, gorges and rivers (pongos) constructed by the Inca Empire. The bridges were an integral part of the Inca road system and exemplify Inca innovation in engineering. Bridges of this type were useful since the Inca people did not use wheeled transport – traffic was limited to pedestrians and livestock – and they were frequently used by chasqui runners delivering messages throughout the Inca Empire.
Құрылыс және техникалық қызмет көрсету
Көпірлер ичу шөбінен жасалды, оны үлкен, өте мықты бумаларға тоқыды. Көпірдің беріктігі мен сенімділігінің бір бөлігі жергілікті ауыл тұрғындарының mit'a – қоғамдық қызмет немесе міндеті ретінде жыл сайын әрбір арқанды ауыстыруында болды. Кейбір жағдайларда жергілікті шаруалардың жалғыз міндеті – инка жолдары немесе жол жүйелерінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін осы көпірлерді жөндеу болды. Бұл көпірлерді жөндеу өте қауіпті еді, себебі жөндеушілер көбінесе өлімге бетпе-бет келетін. 1615 жылы кечуа тілінде жазған автор Хуаман Поманың "Бірінші жаңа жылнамасы" атты қолжазбасында Пома Гуамбо арқан көпірін бейнелейді. Ол тас көпірлерді Перуді испандықтардың отарлауының нәтижесінде пайда болған жақсы жаңалық ретінде сипаттайды, өйткені жаңа көпірлер қауіпті жөндеу жұмыстарынан туындайтын өлім-жұлымның алдын алды.
The bridges were constructed using ichu grass woven into large bundles which were very strong. Part of the bridge's strength and reliability came from the fact that each cable was replaced every year by local villagers as part of their mit'a public service or obligation. In some instances, these local peasants had the sole task of repairing these bridges so that the Inca highways or road systems could continue to function. Repairing these bridges was dangerous, with those performing repairs often facing death. In 1615, in Quechua author Huamán Poma's manuscript The First New Chronicle, Poma illustrates the Guambo rope bridge in use. He describes the masonry bridges as a positive result of the Spanish colonization of Peru, as the new bridges prevented deaths from the dangerous repair work.
Танымал мысалдар
Мұндай ең үлкен көпірлер Кускодан солтүстікке қарайғы басты жол бойындағы Апуримак каньонында орналасқан; әйгілі мысалы – 45 метрлік кеңістікті көпір, ол Торнтон Уайлдердің 1928 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған "Сан-Луис-Рей көпірі" (1927) романына шабыт берген деп есептеледі. Шөптен тоқылған, соңғы қалған Инка арқан көпірі, маусым айында қайта жаңартылып тұрады, ол Q'iswa Chaka (кешуа тілінде "арқан көпір") деп аталады және Хуинчири маңындағы Апуримак өзенін, Канас провинциясының Кехуэ ауданында байланыстырады. Жақын жерде қазіргі заманғы көпір болғанымен, аймақ тұрғындары ежелгі дәстүрді және шеберлікті сақтап, жыл сайын маусым айында көпірді жаңарып отырады. Бірнеше отбасылық топтар арқандар жасау үшін шөптен арқандар дайындап, оларды құрылыс орнында кабельдерге тоқиды; ал басқалары дек үшін кілемдер дайындайды, ал қайта құру – бұл ортақ еңбек. Салушылар бұл жұмыстың ата-бабалары мен Пачамама (Жер Ана) құрметіне жасалып жатқанын айтады.
The greatest bridges of this kind were in the Apurímac Canyon along the main road north from Cusco; a famous example spans a 45 meter gap that is supposed to be the inspiration behind Thornton Wilder's 1928 Pulitzer Prize winning novel The Bridge of San Luis Rey (1927). Made of grass, the last remaining Inca rope bridge, reconstructed every June, is the Q'iswa Chaka (Quechua for "rope bridge"), spanning the Apurimac River near Huinchiri, in Canas Province, Quehue District, Peru. Even though there is a modern bridge nearby, the residents of the region keep the ancient tradition and skills alive by renewing the bridge annually in June. Several family groups have each prepared a number of grass ropes to be formed into cables at the site; others prepare mats for decking, and the reconstruction is a communal effort. The builders have indicated that effort is performed to honor their ancestors and the Pachamama (Earth Mother).